Merhaba sevgili öğrencim! Hadi gel, bu güzel metni birlikte inceleyelim ve soruları adım adım çözelim. Unutma, her sorunun cevabı metnin içinde gizli, yeter ki dikkatlice okuyalım ve anlayalım.
4. Etkinlik
Aşağıdaki tabloyu metne göre doldurunuz.
Bu soruda bizden, okuduğumuz metindeki olayların kahramanlarını, geçtiği zamanı, mekânı ve olayların özetini bir tabloya yazmamız isteniyor. Hadi adım adım metni inceleyerek bu bilgileri bulalım.
Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım ve ana hatlarıyla ne anlattığını anlamaya çalışalım. Metin, Çanakkale Deniz Savaşı’nda Cevat Paşa’nın ve diğer kahramanların mayın döşeme operasyonuyla düşmanı nasıl durdurduğunu anlatıyor.
Adım 2: “Şahıs ve Varlık Kadrosu”nu belirleyelim. Yani hikayede kimler var, hangi önemli nesneler veya gruplar geçiyor?
- Metinde adı geçen kişiler: Cevat Paşa (Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanı), Yüzbaşı Nazmi, Yüzbaşı Tophaneli İsmail Hakkı (aynı zamanda Nusret Mayın Gemisi’nin komutanı olarak da geçiyor).
- Bahsedilen varlıklar veya gruplar: Nusret Mayın Gemisi, düşman gemileri, askerler (gemideki erler).
Adım 3: “Zaman”ı belirleyelim. Olaylar ne zaman geçiyor?
- Metinde “Harbiye Mektebini tamamladıktan sonra…” diye bir başlangıç var.
- Daha sonra “Bu sırada Boğaz Harbi başlamıştır.” deniyor.
- Ve “Çanakkale Deniz Savaşı’nın son zamanlarında…” ifadesi kullanılıyor.
- Bu bilgiler ışığında zamanı, Çanakkale Deniz Savaşı dönemi olarak belirleyebiliriz.
Adım 4: “Mekân”ı belirleyelim. Olaylar nerede geçiyor?
- Metinde en çok adı geçen yerler: Çanakkale (Çanakkale Deniz Savaşı), Boğaz (Boğaz Harbi), deniz (mayın döşeme ve gemilerin battığı yer).
- Ayrıca Harbiye Mektebi (mezun oldukları yer) ve gemiler (Nusret Mayın Gemisi, düşman gemileri) de mekân olarak düşünülebilir.
- Genel olarak Çanakkale ve Boğaz çevresi diyebiliriz.
Adım 5: “Olay Örgüsü”nü özetleyelim. Yani olaylar sırasıyla nasıl gelişiyor?
- Yüzbaşı Nazmi ve Yüzbaşı Tophaneli İsmail Hakkı, Harbiye’den mezun olduktan sonra görev yerlerine giderler.
- Bu sırada Boğaz Harbi başlar ve Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanı Cevat Paşa, düşman gemilerini durdurmak için mayın döşeme emri verir.
- Nusret Mayın Gemisi’nin komutanı İsmail Hakkı Bey, Cevat Paşa’dan aldığı emirler doğrultusunda mayınların nereye ve nasıl döşeneceğine karar verir.
- Gemideki vatansever askerler, uykusuz kalarak mayınları döşerler.
- Düşman gemileri bu mayınlara çarparak batar veya geri çekilmek zorunda kalır.
- Böylece Çanakkale Boğazı düşmana geçit vermez, “geçilmez” hale gelir.
Şimdi bu bilgileri tabloya yerleştirelim:
| Şahıs ve Varlık Kadrosu | Cevat Paşa, Yüzbaşı Nazmi, Yüzbaşı Tophaneli İsmail Hakkı (Nusret Mayın Gemisi Komutanı), Nusret Mayın Gemisi, düşman gemileri, askerler |
| Zaman | Çanakkale Deniz Savaşı dönemi, Boğaz Harbi’nin başlangıcı ve devamı |
| Mekân | Çanakkale, Çanakkale Boğazı, deniz, gemiler |
| Olay Örgüsü | Harbiye’den mezun olan Nazmi ve İsmail Hakkı görev yerlerine gider. Boğaz Harbi başlar. Cevat Paşa, düşman gemilerini durdurmak için mayın döşeme emrini verir. İsmail Hakkı Bey komutasındaki Nusret Mayın Gemisi, Cevat Paşa’nın emirleri doğrultusunda mayınları stratejik noktalara döşer. Düşman gemileri bu mayınlara çarparak batar ve Çanakkale Boğazı geçilmez olur. |
5. Etkinlik
Yaptığınız araştırmadan hareketle Cevat Paşa’nın Çanakkale Deniz Savaşı’nda gösterdiği başarıları özetleyiniz.
Bu soruda bizden, yukarıdaki metni bir “araştırma” olarak kabul edip, Cevat Paşa’nın Çanakkale Deniz Savaşı’ndaki rolünü ve başarılarını özetlememiz isteniyor. Hadi metinden Cevat Paşa ile ilgili bilgileri toplayalım.
Adım 1: Metinde Cevat Paşa’dan bahsedilen yerleri bulalım.
- “Yüzbaşı Nazmi, Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı’na getirilen Cevat Paşa’dan aldığı emirlerle düşman gemilerini durdurmak için döşeme mayın döşeme işini üstlenmiştir.”
- “Cevat Paşa’dan aldığım emirlere göre mayınların nereye döküleceğine ve hangi derinlikte döküleceğine ben karar veriyordum.” (Burada “ben” İsmail Hakkı Bey’i kastediyor, ama emirleri Cevat Paşa’dan aldığını vurguluyor.)
Adım 2: Bu bilgiler ışığında Cevat Paşa’nın görevini ve başarılarını belirleyelim.
- Cevat Paşa, Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanı‘dır. Bu, onun bölgedeki en üst düzey askeri yetkili olduğunu gösterir.
- En önemli başarısı, düşman gemilerini durdurmak için mayın döşeme emrini veren kişi olmasıdır. Bu emir, savaşın seyrini değiştiren stratejik bir karardır.
- Mayınların nereye ve hangi derinlikte döşeneceği gibi stratejik kararları o vermiştir. Bu da onun askeri dehasını ve öngörüsünü ortaya koyar.
- Bu emirler sayesinde döşenen mayınlar, düşman gemilerinin batmasına veya geri çekilmesine neden olmuş ve Çanakkale Boğazı’nın geçilmezliğini sağlamıştır. Bu durum, Çanakkale Deniz Savaşı’nın kazanılmasında kilit bir rol oynamıştır.
Sonuç:
Cevat Paşa, Çanakkale Deniz Savaşı sırasında Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanı olarak görev yapmıştır. En büyük başarısı, düşman gemilerinin Boğaz’ı geçmesini engellemek amacıyla mayın döşeme emrini vermesi ve mayınların nereye, nasıl döşeneceğine dair stratejik kararları almasıdır. Onun bu isabetli emirleri ve liderliği sayesinde, Nusret Mayın Gemisi tarafından döşenen mayınlar düşman gemilerine büyük kayıplar verdirmiş ve Çanakkale Boğazı düşman için geçilmez hale gelerek Deniz Savaşı’nın kazanılmasında hayati bir rol oynamıştır. Kısacası, Cevat Paşa, Çanakkale Deniz Savaşı’nın kaderini değiştiren önemli komutanlardan biridir.