Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 7. sınıf Türkçe öğretmenin. Sana gönderdiğin soruları birlikte inceleyelim ve adım adım çözelim. Hiç merak etme, hepsini kolayca anlayacaksın.
Önce birinci etkinliğe bakalım. Burada bir kelime ağacımız ve bu kelimelerin anlamlarını bulmamız isteniyor. Kelimeleri anlamlarıyla eşleştireceğiz.
Etkinlik 1
Aşağıdaki kelime ağacında metinde geçen bazı kelimeler verilmiştir. Bu kelimelerin anlamlarını tahmin ederek onları boş bırakılan yerlere yazınız.
Şimdi kelimelerimizi ve anlamlarını tek tek eşleştirelim:
1. ……………………………….: Çok güçlük çekerek sürekli çalışmak.
Adım 1: Bu tanıma uygun kelimeyi kelime ağacımızdan bulalım.
Adım 2: “Çok güçlük çekerek sürekli çalışmak” ifadesi, bir şey için çok çaba sarf etmek, didinmek anlamına gelir.
Sonuç:
didinmek: Çok güçlük çekerek sürekli çalışmak.
2. ……………………………….: Mutlu olma durumu; mut, ongunluk, kut, devlet, saadet.
Adım 1: Bu tanıma uygun kelimeyi kelime ağacımızdan bulalım.
Adım 2: “Mutlu olma durumu” denildiğinde aklımıza gelen ilk kelimelerden biri “bahtiyarlık” olmalı. Diğer verilen kelimeler (mut, ongunluk, kut, devlet, saadet) de zaten “mutluluk” anlamının eş anlamlılarıdır.
Sonuç:
bahtiyarlık: Mutlu olma durumu; mut, ongunluk, kut, devlet, saadet.
3. ……………………………….: Bitkilerde çiçeğin döllenmesinden sonra yumurtalığın gelişmesiyle oluşan tohumları taşıyan, genellikle yenebilen organ.
Adım 1: Bu tanıma uygun kelimeyi kelime ağacımızdan bulalım.
Adım 2: Bitkilerin çiçeklerinden sonra oluşan, tohumları taşıyan ve genellikle yediğimiz o tatlı şeylere biz “yemiş” deriz. Meyve de denir ama burada bize verilen kelime “yemiş”.
Sonuç:
yemiş: Bitkilerde çiçeğin döllenmesinden sonra yumurtalığın gelişmesiyle oluşan tohumları taşıyan, genellikle yenebilen organ.
4. ……………………………….: Varılması zamana, emeğe bağlı olan veya uzakta bulunan bir amaca varmak, ulaşmak.
Adım 1: Bu tanıma uygun kelimeyi kelime ağacımızdan bulalım.
Adım 2: Bir hedefe ulaşmak, bir şeye varmak fiilini ifade eden kelime “erişmek”tir. Yani bir yere ulaşmak, erişmek demektir.
Sonuç:
erişmek: Varılması zamana, emeğe bağlı olan veya uzakta bulunan bir amaca varmak, ulaşmak.
5. ……………………………….: Amaç edinilen, ulaşılmak istenen şey; dava, ideal.
Adım 1: Bu tanıma uygun kelimeyi kelime ağacımızdan bulalım.
Adım 2: Hayatta kendimize koyduğumuz hedeflere, uğruna çabaladığımız şeylere “ülkü” deriz. Aynı zamanda ideal veya dava olarak da ifade edilir.
Sonuç:
ülkü: Amaç edinilen, ulaşılmak istenen şey; dava, ideal.
6. ……………………………….: Kartalgillerden, Avrupa ve Asya’nın dağ, orman ve çalılıklarında yaşayan, 50-55 santimetre uzunluğunda yırtıcı bir kuş.
Adım 1: Bu tanıma uygun kelimeyi kelime ağacımızdan bulalım.
Adım 2: Kartalgillerden olan, yırtıcı, güçlü bir kuş türü denildiğinde aklımıza hemen “şahin” gelir. Zaten kelime ağacımızda da bu kelime var.
Sonuç:
şahin: Kartalgillerden, Avrupa ve Asya’nın dağ, orman ve çalılıklarında yaşayan, 50-55 santimetre uzunluğunda yırtıcı bir kuş.
Gördüğün gibi, kelime ağacımızdaki “yücelik” kelimesinin tanımı bu listede verilmemiş. Olsun, biz verilenleri doğru bir şekilde eşleştirdik!
***
Şimdi gelelim ikinci etkinliğe. Burada şiirden hareketle cevaplamamız gereken sorular var. Ama dikkat et, sana verilen görselde o şiir yok. O yüzden ben sana bu soruları nasıl cevaplaman gerektiğini anlatacağım ve eğer şiir elimde olsaydı nasıl bir yol izleyeceğimi göstereceğim. Sen de şiiri okuduğunda bu adımları uygulayarak doğru cevapları bulabilirsin, tamam mı?
Etkinlik 2
Aşağıdaki soruları okuduğunuz şiirden hareketle cevaplayınız.
1. Şairin dile getirdiği “yüksekteki olgun yemişler” ile kastedilen nedir?
Adım 1: Bu soruyu cevaplamak için şiiri çok dikkatli okuman gerekiyor. Özellikle “yüksekteki olgun yemişler” ifadesinin geçtiği dizeleri ve bu dizelerin öncesini ve sonrasını iyi anlamalısın.
Adım 2: Şairler genellikle gerçek anlamı dışında, farklı bir şeyi anlatmak için benzetmeler veya metaforlar kullanır. “Yüksekteki olgun yemişler” derken büyük ihtimalle ulaşılması zor ama değerli hedefleri, başarıları veya önemli bilgileri kastediyor olabilir. Şiirin genel temasına ve şairin vermek istediği mesaja bakarak bunu anlayabiliriz.
Sonuç: (Bu kısım şiire göre değişecektir. Örneğin: “Yüksekteki olgun yemişler” ile şair, büyük emekler sonucunda ulaşılabilecek, değerli ve olgunlaşmış başarıları ya da birikmiş bilgiyi kastediyor olabilir.)
2. Büyük işleri başarabilmek için hangi özelliklere sahip olunmalıdır?
Adım 1: Şiiri baştan sona tekrar oku ve şairin büyük işler başarmak için hangi davranışları, hangi karakter özelliklerini önerdiğine dikkat et.
Adım 2: Şair, belki azimli olmayı, sabırlı olmayı, çok çalışmayı (didinmeyi hatırlıyor musun?), cesur olmayı veya bilgi sahibi olmayı vurguluyor olabilir. Şiirdeki ana mesajlar sana bu konuda ipuçları verecektir.
Sonuç: (Bu kısım şiire göre değişecektir. Örneğin: Şiire göre büyük işleri başarabilmek için azimli, sabırlı, bilgili ve kararlı olmak gibi özelliklere sahip olunmalıdır.)
3. Bilginin kişiyi başarıya götürebilmesi için ona ne eşlik etmelidir?
Adım 1: Şiirde bilginin tek başına yeterli olup olmadığına veya bilginin yanına başka nelerin eklenmesi gerektiğine dair bir ifade olup olmadığını ara.
Adım 2: Genellikle bilgi tek başına yeterli olmaz. Bilginin yanına azim, çalışma, uygulama veya doğru karakter gibi şeyler eşlik etmelidir ki insanı başarıya ulaştırsın. Şairin bu konudaki düşüncesini şiirden çıkarmalısın.
Sonuç: (Bu kısım şiire göre değişecektir. Örneğin: Şair, bilginin kişiyi başarıya götürebilmesi için ona azim, çalışkanlık ve uygulamayı eşlik etmesi gerektiğini vurgulamaktadır.)
4. “Yürü, engel tanıma yoldan döndürecek.” dizesinde şair neyi vurgulamaktadır?
Adım 1: Bu dizeyi dikkatlice oku. Şairin “yürü” emri ve “engel tanıma” uyarısı ne anlama geliyor?
Adım 2: Bu dize, bir kişiye yoluna devam etmesi, karşısına çıkan zorluklara aldırış etmemesi ve hedefine doğru azimle ilerlemesi gerektiğini öğütlüyor. Şair burada kararlılığın ve yılmazlığın önemini vurguluyor olabilir.
Sonuç: Bu dizede şair, insanların hedeflerine ulaşma yolunda karşılaştıkları hiçbir engele takılmadan, kararlılıkla ve azimle ilerlemeleri gerektiğini vurgulamaktadır.
5. “Yere düşen, kirlenen hiçbir şeye eğilme.” dizesi ile okura hangi mesaj verilmektedir?
Adım 1: Bu dizeyi mecaz anlamıyla düşünmelisin. “Yere düşen, kirlenen” derken şair neyi kastediyor olabilir?
Adım 2: Bu dize genellikle kişinin değerini düşürecek, onu kötü duruma sokacak, ahlaki olarak doğru olmayan işlerden veya durumlardan uzak durması gerektiğini anlatır. Onurunu ve kişiliğini koruması, kötü alışkanlıklara veya yanlış yollara sapmaması mesajı veriliyor olabilir.
Sonuç: Bu dize ile okura, değerini düşürecek, kişiliğine zarar verecek, ahlaki olmayan veya basit işlere tenezzül etmemesi, her zaman yüksek ideallere ve temiz yollara yönelmesi gerektiği mesajı verilmektedir.
6. Şair mutlu olmayı hangi şarta bağlamaktadır?
Adım 1: Şiirin genelinde veya belirli bir kısmında şairin mutluluğu neye bağladığına dair ifadeler aramalısın.
Adım 2: Şair mutluluğu belki başarıya, belki dürüstlüğe, belki başkalarına yardım etmeye, belki de belli bir hedefe ulaşmaya bağlıyor olabilir. Şiirdeki ana fikir ve şairin hayata bakışı bu sorunun cevabını verecektir.
Sonuç: (Bu kısım şiire göre değişecektir. Örneğin: Şair, mutlu olmayı kişinin kendi ideallerine ulaşması, dürüst ve onurlu bir yaşam sürmesi şartına bağlamaktadır.)
Gördüğün gibi, şiir elimizde olmasa bile soruları nasıl analiz edeceğimizi ve hangi adımları izleyeceğimizi öğrendik. Sen de şiiri okuduğunda bu yöntemle doğru cevaplara kolayca ulaşabilirsin. Aklına takılan bir yer olursa bana yine sorabilirsin!