Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersimizin bu etkinliğinde Osmanlı Dönemi’ndeki eğlenceleri ve sanat dallarını anlatan harika bir metin ve bir minyatür (eski bir resim) inceleyeceğiz. Şimdi bu minyatürde hangi gösterilerin resmedildiğini bulalım.
7. Etkinlik
Yukarıda Osmanlı Dönemi’ndeki bir şenliğin minyatürü yer almaktadır. Bu minyatürde paragrafta anlatılan sanat dallarından hangilerinin resmedildiğini aşağıya yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruyu çözmek için önce metni dikkatlice okumamız ve hangi sanat dallarının anlatıldığını anlamamız gerekiyor. Ardından minyatürdeki resimlere bakarak hangi gösterilerin yapıldığını tespit edeceğiz. Son olarak da minyatürdeki gösterileri metindeki sanat dallarıyla eşleştireceğiz.
Adım 1: Metni Anlayalım
- Metinde Osmanlı şenliklerinde yapılan gösteriler anlatılıyor. Bunlar:
- Şemşirbâzlar: Kılıçlarla gösteri yapanlar.
- Tasbâz: Taslarla (taşlarla) gösteri yapanlar.
- Kâsebâzlar: Kaseleri uzun sopalarla havaya atıp tutanlar.
- Cambazlar: İp üzerinde yürüyenler, ipte çeşitli aletlerle numaralar yapanlar, insan veya hayvan taşıyanlar gibi akrobatik gösteriler yapanlar.
- Akrobatlar: Tehlikeli jimnastik hareketleri yapanlar.
- Sürahîbâzlar: Sürahilerle (ibriklerle) gösteri yapanlar.
- Hayalbâz: Gölge oyunu (Karagöz ve kukla) oynatanlar.
Adım 2: Minyatürü İnceleyelim
Şimdi sıra geldi minyatürdeki resimlere dikkatlice bakmaya. Bakalım hangi gösterileri görüyoruz:
- Resmin sağ tarafında, bir kişi iki elinde de kılıç tutuyor ve bir gösteri yapar gibi duruyor.
- Resmin sol alt kısmında, bir kişi yerde yatıyor ve başka bir kişi onun üzerinde dengede durmaya çalışıyor, yani bir denge gösterisi yapıyor.
- Resmin orta alt kısmında, bir kişi büyük bir kazan veya küp üzerinde dengede duruyor, bu da yine bir denge gösterisi.
- Resmin sol tarafında, bir sehpanın üzerinde dizilmiş sürahiler (ibrikler) var, ancak kimse onlarla aktif olarak bir gösteri yapmıyor. Sadece eşyalar duruyor.
- Başka bir yerde taslarla, kaselerle yapılan bir gösteri veya gölge oyunu göremiyoruz.
Adım 3: Metinle Minyatürü Eşleştirelim
Şimdi minyatürde gördüğümüz gösterileri, metindeki sanat dallarıyla eşleştirelim:
- Kılıçlarla gösteri yapan kişi, metinde anlatılan Şemşirbâzlar‘ı temsil ediyor.
- Yerde yatan kişinin üzerinde denge duran ve büyük bir küp üzerinde denge gösterisi yapan kişiler, metinde bahsedilen Cambazlar‘ın yaptığı “hüner gösterme”, “çeşitli aletler vasıtasıyla numaralar yapma” veya “sırtına insan alarak” yapılan gösterilere benziyor. Bu tür tehlikeli jimnastik hareketleri yapanlara da Akrobatlar deniyordu. Minyatürdeki bu gösteriler hem cambazlığa hem de akrobatlığa girer.
- Minyatürde sürahiler görünse de, kimse onlarla bir gösteri yapmadığı için Sürahîbâzlar‘ın gösterisi aktif olarak resmedilmemiş diyebiliriz. Sadece malzemeleri var.
- Tasbâzlar, Kâsebâzlar ve Hayalbâzlar‘ın gösterilerine dair minyatürde herhangi bir ipucu bulunmuyor.
Sonuç:
Minyatürde paragrafta anlatılan sanat dallarından aktif olarak resmedilenler şunlardır:
- Şemşirbâzlar
- Cambazlar
- Akrobatlar