Merhaba sevgili öğrencim! Ben Türkçe öğretmeniniz. Görseldeki etkinliğe birlikte bakalım ve adım adım çözelim. Bu etkinlikte amacımız, verilen bir manzarayı dikkatle inceleyerek boşlukları doldurmak ve ardından kendi seçtiğimiz bir manzarayı betimlemek. Hazırsan başlayalım!
5. Etkinlik
a) Aşağıdaki manzaradan yola çıkarak cümleleri tamamlayınız.
Şimdi görseldeki o harika manzaraya odaklanalım ve boşlukları uygun kelimelerle dolduralım. Tıpkı bir ressamın fırçasıyla tabloyu tamamlaması gibi, biz de kelimelerle bu manzarayı canlandıracağız.
Adım 1: İlk cümleyi inceleyelim.
“Her yere hâkim, yüksek bir tepeye çıktım. Benimle beraber ……………………………… çiçekler de başlarını uzatmış, etrafa bakınıyorlardı.”
- Manzaraya baktığımızda, sağ alt köşede çok canlı, pembe-mor tonlarında çiçekler görüyoruz, değil mi? İşte bu çiçeklerin rengini ya da özelliğini anlatan bir kelime bulmalıyız.
- Çözüm: Buraya “rengârenk” veya “canlı” gibi bir kelime çok yakışır. Ben *rengârenk* kelimesini tercih ediyorum, çünkü birçok farklı tonu barındırıyor gibi görünüyorlar.
Tamamlanmış cümle: Her yere hâkim, yüksek bir tepeye çıktım. Benimle beraber rengârenk çiçekler de başlarını uzatmış, etrafa bakınıyorlardı.
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
“Denizde irili ufaklı ………………………………, ……………………………… görünüyordu.”
- Denize baktığımızda birçok irili ufaklı deniz aracı görüyoruz. Bunlar genellikle “tekne” ya da “yat” olarak adlandırılır. Çoğunlukla da beyaz renkteler.
- Peki nasıl görünüyorlar? Çok hızlı mı, yoksa sakin mi? Manzaranın genel havasına bakarsak, oldukça huzurlu ve sakin bir ortam var.
- Çözüm: İlk boşluğa “beyaz tekneler” diyebiliriz. İkinci boşluğa ise onların denizde nasıl durduğunu anlatan “sakin sakin” veya “süzülerek” kelimeleri uygun olur. Ben *sakin sakin* kelimesini kullanacağım, çünkü bu, manzaradaki huzuru daha iyi yansıtıyor.
Tamamlanmış cümle: Denizde irili ufaklı beyaz tekneler, sakin sakin görünüyordu.
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
“Tam karşımda yemyeşil ağaçlarla dolu bir ……………………………… vardı.”
- Manzaranın tam karşısına, denizin ötesine baktığımızda, yeşil ağaçlarla kaplı büyük yükseltiler görüyoruz. Bunlara “dağ” veya “tepe” diyebiliriz. Görselde oldukça heybetli durdukları için “dağ” kelimesi daha uygun olacaktır.
- Çözüm: Buraya *dağ* kelimesini yazabiliriz.
Tamamlanmış cümle: Tam karşımda yemyeşil ağaçlarla dolu bir dağ vardı.
Adım 4: Dördüncü cümleyi inceleyelim.
“Sağımda ……………………………… deniz ve solumdaki kıyıda beyaz, turuncu, mavi ……………………………… vardı.”
- Sağımızda gördüğümüz deniz ne renk? Masmavi ve berrak, değil mi?
- Solumuzdaki kıyıya baktığımızda ise rengârenk binalar sıralanmış. Bunlar genellikle “ev” ya da “bina” olarak adlandırılır.
- Çözüm: İlk boşluğa *masmavi* kelimesi çok yakışır. İkinci boşluğa ise kıyıdaki yapıları anlatan *evler* kelimesini yazabiliriz.
Tamamlanmış cümle: Sağımda masmavi deniz ve solumdaki kıyıda beyaz, turuncu, mavi evler vardı.
Adım 5: Son cümleyi inceleyelim.
“Binalarla denizin arasında ince bir ……………………………… vardı. Yolda hiç ……………………………… yoktu. Yolun denize sokulan kısmında taş bir ……………………………… vardı ki beni gördüklerim arasında en çok o etkiledi. Sanki köprü değil de bilinmeyene açılan, sihirli bir ……………………………… gibi duruyordu.”
- Binalarla denizin arasında uzanan, üzerinde yürünen veya araçların geçtiği yere “yol” deriz.
- Görseldeki yolda herhangi bir araç ya da kalabalık bir insan topluluğu göremiyoruz. Yani yol oldukça sakin.
- Yolun denize doğru uzanan kısmında kemerli, taş bir yapı var. Bu yapı bir “köprü”ye benziyor.
- Bu köprü, anlatıma göre “bilinmeyene açılan, sihirli bir şey” gibi duruyormuş. “Geçit” veya “kapı” gibi kelimeler bu ifadeye uygun düşer. “Geçit” kelimesi daha gizemli bir hava katıyor.
- Çözüm: Sırasıyla boşluklara *yol*, *araba* (veya insan), *köprü* ve *geçit* kelimelerini yazabiliriz. Ben ikinci boşluğa *araba* kelimesini kullanacağım çünkü yollar genellikle arabalarla ilişkilendirilir ve görselde hiç araba yok.
Tamamlanmış cümle: Binalarla denizin arasında ince bir yol vardı. Yolda hiç araba yoktu. Yolun denize sokulan kısmında taş bir köprü vardı ki beni gördüklerim arasında en çok o etkiledi. Sanki köprü değil de bilinmeyene açılan, sihirli bir geçit gibi duruyordu.
İşte sevgili öğrencim, (a) şıkkındaki cümleleri bu şekilde tamamlamış olduk. Gördün mü, kelimelerle de bir resmi ne kadar güzel anlatabiliriz!
***
b) Sizi çok etkileyen bir tablonun ya da manzaranın betimlenmesini yukarıdaki örnekten hareketle yapınız.
Şimdi sıra sende! Tıpkı az önce yaptığımız gibi, seni çok etkileyen bir yeri, bir anı ya da bir resmi kelimelerle canlandıracağız. Hatırla, betimleme yaparken sadece gördüklerini değil, duyduklarını, hissettiklerini ve hatta kokularını bile anlatabilirsin. Haydi, ben de sana bir örnek vereyim, sen de kendi hayal gücünü kullanarak harika bir betimleme yapabilirsin.
Adım 1: Etkileyen bir manzara seçimi.
- Ben, kışın karla kaplı bir ormanı betimlemek istiyorum. Beyazın ve sessizliğin büyüsü beni hep etkilemiştir.
Adım 2: Manzarayı adım adım anlatma.
- Önce genel bir giriş yapalım, nerede olduğumuzu belirtelim.
- Sonra detaylara inelim: ağaçlar, kar, ışık, sesler…
- Son olarak da bu manzaranın bende uyandırdığı duyguyu ekleyelim.
Örnek Betimleme:
Derin bir nefes alarak kendimi bembeyaz bir kış ormanının ortasında buldum. Her yer, yeni yağmış taze karla bir gelinlik gibi örtünmüştü. Ağaçlar, sanki kardan şapkalar takmış, dallarını bembeyaz pamuklarla süslemiş gibiydi. Güneşin soluk ışıkları, karın üzerinde pırıl pırıl parlıyor, etrafa binlerce minik elmas saçıyordu. Yere basarken çıkan o çıtırtı sesi dışında, her yer derin bir sessizliğe bürünmüştü. Bu sessizlik, insana huzur veren, içini dinlendiren büyülü bir melodi gibiydi. Sanki zaman durmuş, dünya sadece bu an için donup kalmıştı. Karla kaplı her bir dal, her bir taş, bana doğanın ne kadar güçlü ve aynı zamanda ne kadar narin olabileceğini fısıldıyordu.
İşte böyle sevgili öğrencim. Sen de kendi seçtiğin bir manzarayı ya da tabloyu bu şekilde, detaylara inerek ve duygularını katarak anlatabilirsin. Unutma, kelimelerle resim çizmek çok keyifli bir iştir!