Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle Türkçe dersimizden iki önemli etkinliği birlikte çözeceğiz. Bu etkinlikler hem okuduğunu anlama hem de yaratıcılığını kullanma becerilerini geliştirmene yardımcı olacak. Hazırsan ilk etkinliğimizle başlayalım!
7. Etkinlik
Dinlediğiniz metni, aşağıda verilen üç unsuru göz önünde bulundurarak sorgulayınız. Buna göre metinde olayların tutarlı bir biçimde verildiği söylenebilir mi? Açıklayınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte bizden aslında dinlediğimiz bir metni analiz etmemiz isteniyor. Ancak şu an elimizde dinlediğimiz bir metin yok. Olsaydı, o metindeki olayları aşağıdaki üç maddeye göre inceleyecektik. Ben şimdi bu maddeleri sana açıklayayım, bir dahaki sefere böyle bir metin dinlediğimizde nasıl dolduracağını rahatlıkla anlarsın.
Adım 1: Her bir maddenin ne anlama geldiğini anlayalım.
Charmian Stroud ve Edward Rossiter’in problemi → Bu kısma, metinde geçen ana karakterlerin karşılaştığı temel sorunu, yani hikayenin başlangıcında veya ilerleyen kısımlarında ortaya çıkan düğümü yazmalısın. Örneğin, eğer metin bir ormanda kaybolan iki çocuktan bahsediyorsa, problem “çocukların ormanda kaybolması ve yolunu bulamaması” olurdu.
Problemin çözümü için gerekli olan eylem → Buraya, karakterlerin bu problemi çözmek için yaptıkları veya yapmaları gereken şeyleri yazmalısın. Hikayede kahramanlar bu sorunla başa çıkmak için hangi adımları atıyorlar, hangi çabaları gösteriyorlar? Örnekteki kaybolan çocuklar için bu “yön bulmaya çalışmak, yardım istemek, iz sürmek” gibi eylemler olabilirdi.
Problem durumunun ortadan kalkıp kalkmaması → Bu son kısımda ise, hikayenin sonunda o ana problemin çözülüp çözülmediğini, yani düğümün çözülüp çözülmediğini belirtmelisin. Problem tamamen ortadan kalktı mı, yoksa hala devam ediyor mu, ya da yeni bir duruma mı dönüştü? Kaybolan çocuklar örneğinde, “çocukların ormandan çıkmayı başarması ve ailelerine kavuşması” problemin ortadan kalktığını gösterir.
Adım 2: Metindeki olayların tutarlılığını değerlendirelim.
Eğer bu üç maddeyi doldurabilseydik, metindeki olayların tutarlı olup olmadığını da şöyle anlardık:
Bir hikaye, olaylar arasında mantıklı bir bağ varsa tutarlıdır. Yani, problem ortaya çıkar, sonra bu problemi çözmek için bir şeyler yapılır ve bu yapılanlar sonucunda problem ya çözülür ya da yeni bir duruma evrilir. Eğer karakterlerin problemi çözmek için yaptığı eylemler, problemin kendisiyle alakasızsa veya problemin sonunda beklenmedik, mantıksız bir çözüm ortaya çıkıyorsa, o zaman metin tutarlı değildir diyebiliriz.
Özetle, bu üç unsuru doldurarak metindeki olaylar zincirinin birbirini mantıklı bir şekilde takip edip etmediğini, karakterlerin davranışlarının ve olayların sonucunun hikayenin geneline uygun olup olmadığını değerlendiririz. Şu an metin olmadığı için kesin bir cevap veremeyiz, ama bu adımları takip ederek her metni analiz edebiliriz!
—
8. Etkinlik
Aşağıdaki talimatnameyi okuyarak boş bırakılan alana canlandırdığınız öyküye yönelik bir afiş tasarlayınız.
Çözüm:
Bu etkinlikte bizden bir tiyatro afişi tasarlamamız isteniyor. Afişi tasarlarken de yanında verilen “TİYATRO AFİŞİ YAPIMININ İŞLEM BASAMAKLARI” kısmındaki kurallara uymamız gerekiyor. Tabii ki ben buraya bir resim çizemem ama sana nasıl bir afiş tasarlayacağımızı adım adım anlatabilirim. Önce hayali bir öykü canlandıralım, sonra da o öykü için afişimizi tasarlayalım.
Adım 1: Hayali bir öykü oluşturalım.
Şöyle bir öykü düşünelim:
Bir zamanlar, küçük bir kasabada yaşayan Elif adında meraklı bir kız varmış. Elif, kasabanın yaşlılarının anlattığı “Uçan Balonlar Vadisi” efsanesine inanırmış. Bu vadide, her dolunayda gökyüzüne rengarenk, ışıklı balonlar yükselirmiş ve bu balonlara dokunanların en büyük dileği gerçek olurmuş. Ama vadiye giden yol çok tehlikeli, içi bilmecelerle dolu bir ormandan geçiyormuş. Elif, bir gün en yakın arkadaşı Can ile bu vadiyi bulmaya karar verir. Yolda zorlu bilmecelerle karşılaşırlar, orman hayvanlarından yardım alırlar ve sonunda vadinin sırrını çözerler. Ancak dilek dilemekten çok, bu macerada öğrendikleri dostluğun ve cesaretin ne kadar değerli olduğunu anlarlar.
Şimdi bu öyküye göre afişimizi tasarlayalım.
Adım 2: Tiyatro Afişi Yapımının İşlem Basamakları’nı uygulayalım.
Afişimizde olması gerekenler şunlardı:
- Oyunun adı
- Oyunun içeriğine uygun bir slogan
- Başlık ve görselin birbirini desteklemesi
- Tiyatronun nerede, hangi saatte ve tarihte sahneleneceği
- Afişin dikkat çekici ve merak uyandırıcı olması
Şimdi bu kurallara göre afişimizi tasvir edelim:
Boş bırakılan alana tasarlayacağımız afişin görünümü şöyle olurdu:
Afişin orta üst kısmında, büyük ve parıldayan harflerle oyunun adı yazılırdı:
UÇAN BALONLAR VADİSİ
Hemen altında, okuyucunun merakını uyandıracak ve oyunun konusuna dair ipucu verecek bir slogan yer alırdı:
“Dilekler mi, Dostluk mu? Bir Macera Seni Bekliyor!”
Afişin en dikkat çekici yeri olan görsel kısmında ise, gece vakti bir orman silüeti ve bu silüetin üzerinden gökyüzüne doğru yükselen, farklı renklerde parlayan devasa balonlar olurdu. Balonların arasında küçük, yollara düşmüş Elif ve Can’ın siluetleri de görülebilirdi. Bu görsel, hem gizemi hem de macerayı çağrıştırırdı.
Afişin alt kısmında ise tiyatronun nerede, ne zaman sahneleneceği bilgileri yer alırdı:
Sahne:Kültür Merkezi Büyük Salon
Tarih:25 Ekim Cuma
Saat:19.00
Afişin genel tasarımı, mor ve mavi tonlarının ağırlıkta olduğu, yıldızlı bir gece gökyüzü temalı olurdu. Balonların parlak renkleri (sarı, turuncu, yeşil) afişe canlılık katardı. Yazı karakterleri de hem okunaklı hem de oyunun masalsı havasına uygun seçilirdi. Böylece afiş, hem gerekli bilgileri verip hem de izleyicinin hayal gücünü harekete geçirerek onları oyuna davet ederdi.