Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 7. sınıf Türkçe öğretmenin. Hadi bakalım, bu etkinlikteki soruları birlikte adım adım çözelim, hiç zorlanmayacaksın.
Önce birinci etkinliğe bakalım. Burada bizden bazı kelimelerin anlamlarını tahmin etmemizi, sonra da sözlükten kontrol etmemizi istiyor. Ben sana bu kelimelerin genel anlamlarını açıklayacağım, sen de kendi tahminlerinle karşılaştırırsın.
1. Etkinlik
1. benlik →
Çözüm:
Adım 1: Kelimenin anlamını tahmin edelim.
Benlik kelimesi, bir insanın kendini diğerlerinden ayıran özelliklerinin bütünü, yani kişinin kendi varlığı, kişiliği, kimliği demektir. “Ben” kelimesinden geliyor, değil mi? “Ben kimim?” sorusunun cevabı gibi düşünebilirsin.
Adım 2: Anlamı açıklayalım.
Benlik, bir insanın kendine ait özellikleri, düşünceleri, duyguları ve davranışlarıyla oluşturduğu bütünlüktür. Kısaca, insanın kendisi olma durumu, kişiliği diyebiliriz.
2. bilim →
Çözüm:
Adım 1: Kelimenin anlamını tahmin edelim.
Bilim, evreni ve içindeki her şeyi merak edip araştırarak, gözlem ve deneylerle bilgi edinme yoludur. Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, Türkçe gibi dersler de aslında bilimin farklı alanlarıdır.
Adım 2: Anlamı açıklayalım.
Bilim, evrendeki olayları ve varlıkları anlamak için yapılan düzenli araştırmalar, gözlemler ve deneyler sonucunda elde edilen, doğruluğu kanıtlanmış sistemli bilgiler bütünüdür.
3. deneyim →
Çözüm:
Adım 1: Kelimenin anlamını tahmin edelim.
Deneyim, bir şeyi yaparak ya da yaşayarak öğrenmek demektir. Mesela bisiklet sürmeyi öğrenirken düşüp kalkman, sonra ustalaşman bir deneyimdir. Hayatta başımıza gelen her şey bize bir deneyim kazandırır.
Adım 2: Anlamı açıklayalım.
Deneyim, bir işi yaparken ya da bir olayı yaşarken kazanılan bilgi, beceri veya tecrübedir. Yaşanmışlıkların bize öğrettikleri de diyebiliriz.
4. karakter →
Çözüm:
Adım 1: Kelimenin anlamını tahmin edelim.
Karakter, bir insanın huy ve davranışlarının bütünüdür. Mesela “O çok dürüst bir karaktere sahip” deriz ya da bir filmdeki kişilere “karakterler” deriz. Aslında ikisi de birbiriyle alakalı.
Adım 2: Anlamı açıklayalım.
Karakter, bir insanın kendine özgü olan, onu diğer insanlardan ayıran davranışları, huyları ve kişilik özelliklerinin tümüdür. Aynı zamanda bir hikaye, film veya oyundaki kişilere de karakter denir.
5. ritim →
Çözüm:
Adım 1: Kelimenin anlamını tahmin edelim.
Ritim, kulağımıza tanıdık gelen, düzenli tekrarlanan sesler veya hareketlerdir. Şarkılarda, şiirlerde, hatta yürürken bile bir ritim vardır. Kalp atışlarımız da ritmiktir.
Adım 2: Anlamı açıklayalım.
Ritim, bir sesin, hareketin veya olayın belirli aralıklarla düzenli bir şekilde tekrarlanmasıyla oluşan uyum ve düzenliliktir. Özellikle müzikte ve şiirde çok önemlidir.
6. sıradan →
Çözüm:
Adım 1: Kelimenin anlamını tahmin edelim.
Sıradan, özel olmayan, herkesin yaptığı, alışılmış şeyler için kullanılır. “Sıradan bir gün” deriz mesela, yani farklı bir şey olmayan, normal bir gün.
Adım 2: Anlamı açıklayalım.
Sıradan, özelliği olmayan, alışılmış, herkes tarafından bilinen veya yapılan, farklılık göstermeyen anlamına gelir. Özel veya dikkat çekici olmayan durumlar için kullanılır.
Şimdi de ikinci etkinliğe geçelim. Burada metne göre cevaplamamız istenen sorular var. Bazı soruların cevabı, sayfanın altındaki 3. etkinlikteki paragrafta gizli, o yüzden dikkatlice okuyalım.
2. Etkinlik
1. Metinde geçen “Benliğimizi, karakterimizi şekillendirmek için yazı yazarız.” cümlesinde ne anlatılmak istenmektedir? Bu cümleden yola çıkarak “düşünme ve yazma” arasında bir ilişki var mı? Açıklayınız.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi anlayalım.
Bu cümle, yazmanın sadece bilgi aktarmak olmadığını, aynı zamanda insanın kendisini tanımasına, düşüncelerini düzenlemesine ve kişiliğini geliştirmesine yardımcı olduğunu anlatıyor. Yani yazdıkça kendimizi daha iyi anlarız, kim olduğumuzu keşfederiz.
Adım 2: Düşünme ve yazma arasındaki ilişkiyi açıklayalım.
Elbette, düşünme ve yazma arasında çok yakın bir ilişki var! Şöyle düşün: Bir konuda yazmaya başlamadan önce mutlaka o konu hakkında düşünürüz, değil mi? Düşüncelerimizi bir araya getiririz. Yazarken de bu düşüncelerimizi kağıda dökeriz. Hatta çoğu zaman yazarken yeni fikirler buluruz, düşüncelerimiz daha da netleşir. Yani yazmak, düşüncelerimizi somutlaştırır, onları daha anlaşılır hâle getirir ve hatta düşünme sürecimizi zenginleştirir. Yazarken beynimizdeki dağınık düşünceler bir düzene girer, böylece kendimizi daha iyi ifade edebiliriz.
2. Metne göre niçin şiir yazarız?
Çözüm:
Adım 1: İkinci etkinlikteki paragrafı inceleyelim.
Sayfanın altındaki 3. etkinlikte bir paragraf var, orada bu sorunun cevabı gizli. O paragraf şöyle diyor: “Benliğimizi, karakterimizi şekillendirmek için yazı yazarız. En özel duygularımızı ölümsüzleştirmek içinse şiir yazarız çünkü şiir; dilin anlam, ses ve ritim ögelerini belli düzen içinde kullanarak, bir olayı ya da bir duygusal-düşünsel deneyimi yoğunlaşmış ve sıradanlıktan uzaklaşmış bir biçimde ifade etme sanatıdır.”
Adım 2: Cevabı bu paragraftan çıkaralım.
Metne göre, en özel duygularımızı ölümsüzleştirmek için şiir yazarız. Şiir, sıradanlığın dışına çıkarak, duygusal ve düşünsel deneyimlerimizi yoğun bir şekilde ifade etmemizi sağlar.
3. Şiir nedir? Şiir hangi konularda yazılır?
Çözüm:
Adım 1: Şiirin tanımını metinden bulalım.
Yine 3. etkinlikteki paragrafta şiirin tanımı yapılmış: “…şiir; dilin anlam, ses ve ritim ögelerini belli düzen içinde kullanarak, bir olayı ya da bir duygusal-düşünsel deneyimi yoğunlaşmış ve sıradanlıktan uzaklaşmış bir biçimde ifade etme sanatıdır.”
Adım 2: Şiirin ne olduğunu ve konularını açıklayalım.
Şiir, duygusal ve düşünsel deneyimlerimizi, dilin anlam, ses ve ritim gibi özelliklerini belli bir düzen içinde kullanarak, yoğun ve sıradanlıktan uzak bir şekilde ifade etme sanatıdır.
Şiir, hayatın içindeki her konuda yazılabilir sevgili öğrencim. Aşk, sevgi, ayrılık, özlem, doğa, vatan sevgisi, annelik, çocukluk anıları, ölüm, mutluluk, hüzün, savaş, barış… Kısacası, bir insanın iç dünyasını etkileyen, ona bir şeyler hissettiren her şey şiire konu olabilir. Şairler, günlük hayatta belki de fark etmediğimiz güzellikleri veya acıları şiirleriyle bize yeniden gösterirler.
4. “Soluk soluğa bir güzel
Yaşadın ya sen ona bak
Ardında kalan şiirler
Adını fısıldayacak
Soluk soluğa bir güzel…”
Metinden alınan yukarıdaki bölümde şiirin hangi işlevi vurgulanmaktadır?
Çözüm:
Adım 1: Dizeleri dikkatlice okuyalım.
“Ardında kalan şiirler / Adını fısıldayacak” dizeleri çok önemli. Burada şair, kişinin kendi yaşamının ötesine geçmesini, adının yaşamasını sağlayan bir şeyden bahsediyor: şiirlerden.
Adım 2: Şiirin vurgulanan işlevini açıklayalım.
Bu dizelerde şiirin, insanın adını ve varlığını ölümden sonra bile yaşatma, ölümsüzleştirme işlevi vurgulanmaktadır. Yani şiirler, yazan kişinin anısını ve düşüncelerini gelecek nesillere taşır, onu unutturmaz. Bir nevi bir miras bırakma ve sonsuza dek hatırlanma aracıdır.
5. “Yalnız kaldığınız zaman şiir yazmayı denediniz mi hiç? Ben denedim. İçimdeki beni buldum…” cümlesinden yola çıkarak yazarın şiire yüklediği görevi söyleyiniz.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi analiz edelim.
“İçimdeki beni buldum” ifadesi, yazarın şiir yazarken kendini daha iyi tanıdığını, iç dünyasına yolculuk yaptığını gösteriyor.
Adım 2: Yazarın şiire yüklediği görevi açıklayalım.
Yazar bu cümleyle şiire, insanın kendini keşfetme, iç dünyasına yolculuk yapma, kendi benliğini tanıma ve anlama gibi bir görev yüklüyor. Yalnızlık anlarında şiir yazmak, kişinin kendi düşünceleriyle baş başa kalmasını, duygularını dışa vurmasını ve böylece kendini daha derinlemesine anlamasını sağlıyor.
6. “Kalbimizde hissettiklerimizi şiir hâlinde kâğıda dökebilmek, bir nevi huzura kavuşmamızı ve ruhen rahatlamamızı sağlar.” cümlesinde şiir yazmanın hangi faydası üzerinde durulmaktadır?
Çözüm:
Adım 1: Cümledeki anahtar kelimeleri bulalım.
Cümlede “huzura kavuşmamızı” ve “ruhen rahatlamamızı sağlar” ifadeleri, şiir yazmanın kişiye verdiği iyi hisleri anlatıyor.
Adım 2: Şiir yazmanın faydasını açıklayalım.
Bu cümlede şiir yazmanın, duygusal bir boşalma ve içsel bir dinginlik sağlama faydası üzerinde durulmaktadır. Yani içimizdeki yoğun duyguları, sevinçleri, üzüntüleri, öfkeleri şiir yoluyla dışarı vurduğumuzda, bir rahatlama ve huzur hissederiz. Tıpkı dertleşmek gibi, şiir de ruhumuza iyi gelir.
Son olarak, üçüncü etkinliğe geçelim.
3. Etkinlik
“Benliğimizi, karakterimizi şekillendirmek için yazı yazarız. En özel duygularımızı ölümsüzleştirmek içinse şiir yazarız çünkü şiir; dilin anlam, ses ve ritim ögelerini belli düzen içinde kullanarak, bir olayı ya da bir duygusal-düşünsel deneyimi yoğunlaşmış ve sıradanlıktan uzaklaşmış bir biçimde ifade etme sanatıdır.”
Metinden alınan yukarıdaki paragrafta hangi düşünceyi geliştirme yolları kullanılmıştır? Açıklayınız.
Çözüm:
Adım 1: Paragrafı dikkatlice okuyup cümleleri inceleyelim.
Paragraf, önce genel olarak yazı yazmanın amacından bahsediyor, sonra özellikle şiir yazmaya odaklanıyor. “Çünkü şiir; dilin anlam, ses ve ritim ögelerini belli düzen içinde kullanarak, bir olayı ya da bir duygusal-düşünsel deneyimi yoğunlaşmış ve sıradanlıktan uzaklaşmış bir biçimde ifade etme sanatıdır.” cümlesi, şiirin ne olduğunu açıklıyor.
Adım 2: Kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını belirleyelim ve açıklayalım.
Bu paragrafta ağırlıklı olarak tanımlama ve açıklama düşünceyi geliştirme yolları kullanılmıştır.
- Tanımlama: “şiir; dilin anlam, ses ve ritim ögelerini belli düzen içinde kullanarak, bir olayı ya da bir duygusal-düşünsel deneyimi yoğunlaşmış ve sıradanlıktan uzaklaşmış bir biçimde ifade etme sanatıdır.” cümlesi, şiirin ne olduğunu açıkça belirtiyor. “Şiir nedir?” sorusunun cevabını vererek, şiiri tanımlıyor.
- Açıklama: Yazar, neden yazı yazdığımızı ve özellikle neden şiir yazdığımızı (“Benliğimizi, karakterimizi şekillendirmek için yazı yazarız. En özel duygularımızı ölümsüzleştirmek içinse şiir yazarız…”) anlatırken, okuyucuya bilgi veriyor ve konuyu anlaşılır hâle getiriyor. Şiirin ne işe yaradığını, nasıl bir sanat olduğunu detaylandırarak açıklıyor.
Bu yollarla yazar, okuyucunun şiir ve yazı yazma hakkındaki düşüncelerini daha net anlamasını sağlamıştır.
Aferin sana, bütün soruları dikkatlice çözdük ve öğrendik. Umarım faydalı olmuştur. Başarılar dilerim!