Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle, okuma kültürümüzü geliştirecek, kelime dağarcığımızı zenginleştirecek harika bir etkinliğe başlıyoruz. Elimizdeki metinden yola çıkarak, bazı kelimelerin anlamlarını ve eş anlamlılarını bulup, onları kendi cümlelerimizde kullanacağız. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
1. İnsanı insanlaştıran etkenler arasında okumanın büyük önemini kim yadsıyabilir?
Sevgili öğrencilerim, bu cümlede koyu yazılan kelimemiz “yadsıyabilir“.
Adım 1: Öncelikle “yadsımak” kelimesinin anlamını düşünelim. “Yadsımak”, bir şeyi kabul etmemek, varlığını veya doğruluğunu inkâr etmek anlamına gelir. Metinde de okumanın önemini kimin reddedebileceği soruluyor.
Adım 2: Yukarıdaki kelime havuzumuza baktığımızda, “yadsımak” kelimesinin eş anlamlısı olarak “inkâr etmek” kelimesini görüyoruz. Tam da uyuyor, değil mi?
Adım 3: Şimdi de bu eş anlamlı kelimeyi kendi cümlemizde kullanalım. Tıpkı örnekte olduğu gibi:
Cevap:
- Eş Anlamlısı: inkâr etmek
- Yeni Cümle: Onun bu çalışkanlığını ve azmini kimse inkâr edemez.
2. Harfleri belleyip kitap ya da gazete yapraklarına ister sesli ister sessiz, göz gezdirmeyi okuma sayacak mıyız?
Bu cümlede koyu yazılan kelimemiz “belleyip“.
Adım 1: “Bellemeyi” düşündüğümüzde aklımıza ne geliyor? “Bellemek”, bir şeyi ezberlemek, iyice öğrenmek demektir. Harfleri bellemeden okuma yapamayız, değil mi?
Adım 2: Yukarıdaki kelimelerden “bellemek” ile eş anlamlı olanı “öğrenmek” kelimesidir. İkisi de bir bilgiyi edinme sürecini anlatır.
Adım 3: Şimdi “öğrenmek” kelimesini kullanarak yeni bir cümle kuralım:
Cevap:
- Eş Anlamlısı: öğrenmek
- Yeni Cümle: Yeni bir dil öğrenmek için her gün kelime çalışıyorum.
3. Hiç kimse yazılanların tümünü okuyamayacağına göre sınırlıdır insanın ele alacağı yapıtlar ve yayınlar.
Buradaki koyu kelimemiz “yapıtlar“.
Adım 1: “Yapıt” ne demek? “Yapıt”, bir sanatçının, yazarın veya bilim insanının meydana getirdiği eser, ürün demektir. Mesela bir yazarın yazdığı kitaplar birer yapıttır.
Adım 2: Kelime havuzumuzdaki “eser” kelimesi, “yapıt” kelimesinin tam karşılığıdır. Sanat eseri, edebiyat eseri deriz, değil mi?
Adım 3: “Eser” kelimesiyle yeni bir cümle kuralım:
Cevap:
- Eş Anlamlısı: eser
- Yeni Cümle: Bu müzede birçok ünlü ressamın eserleri sergileniyor.
4. Okumanın ereği bilgi depolama değil de kafanın yargı gücünü artırmak ise insanın belirli sayıda yapıt çerçevesini aşamayacağı kesin.
Bu cümlede koyu yazılan kelimemiz “ereği“.
Adım 1: “Erek” kelimesi biraz eski bir kelime gibi gelebilir ama anlamı çok basit: “Erek”, bir işi yapmaktaki amaç, hedef demektir. Okumanın amacı neymiş burada?
Adım 2: Yukarıdaki kelimeler arasında “amaç” ve “hedef” kelimeleri “erek” ile eş anlamlıdır. Biz “amaç” kelimesini seçelim, çünkü metinde “okumanın amacı” şeklinde kullanılmış.
Adım 3: “Amaç” kelimesiyle yeni bir cümle yazalım:
Cevap:
- Eş Anlamlısı: amaç
- Yeni Cümle: Hayattaki en büyük amacım, faydalı bir insan olmak.
5. Mallarme’nin Deniz Meltemi’nde düşlediği üzere kimse okuyamaz kitapların tümünü.
Buradaki koyu kelimemiz “düşlediği“.
Adım 1: “Düşlemek” ne demek? “Düşlemek”, hayal etmek, zihninde canlandırmak demektir. Bir şeyi düşlemek, onu hayal etmekle aynı şeydir.
Adım 2: Kelime havuzumuzdaki “hayal etmek” kelimesi, “düşlemek” ile eş anlamlıdır. Mallarme de bir şey hayal etmiş, zihninde canlandırmış.
Adım 3: “Hayal etmek” kelimesiyle yeni bir cümle kuralım:
Cevap:
- Eş Anlamlısı: hayal etmek
- Yeni Cümle: Gelecekteki mesleğimi şimdiden hayal ediyorum.
6. Seksen sekiz yaşında gözlerini yuman André Gide son yıllarında şöyle yakınıyordu.
Son cümlemizdeki koyu kelime “yakınıyordu“.
Adım 1: “Yakınmak” kelimesinin anlamı nedir? “Yakınmak”, bir durumdan veya bir şeyden şikâyet etmek, dert yanmak demektir. André Gide de bir şeyden şikâyet etmiş.
Adım 2: Yukarıdaki kelimelerden “sızlanmak” kelimesi, “yakınmak” ile eş anlamlıdır. İkisi de memnuniyetsizliği dile getirmeyi anlatır.
Adım 3: “Sızlanmak” kelimesiyle yeni bir cümle oluşturalım:
Cevap:
- Eş Anlamlısı: sızlanmak
- Yeni Cümle: Havanın soğukluğundan sürekli sızlanıp duruyordu.
Aferin çocuklar! Gördüğünüz gibi, kelimelerin anlamlarını ve eş anlamlılarını bilmek, hem okuduğumuzu daha iyi anlamamızı sağlıyor hem de kendimizi daha zengin bir dille ifade etmemize yardımcı oluyor. Unutmayın, okumak bir maceradır ve her yeni kelime, bu macerada keşfettiğimiz yeni bir hazine gibidir. Bir sonraki derste görüşmek üzere!