Merhaba sevgili öğrencim, ben Türkçe öğretmeniniz. Görseldeki soruları tek tek inceleyelim ve birlikte adım adım çözelim. Hazırsan başlayalım!
9. Etkinlik
Aşağıdaki paragrafta “açıklayıcı, öyküleyici, betimleyici, tartışmacı” anlatım biçimlerinden hangisi kullanılmıştır? Gerekçesiyle birlikte aşağıya yazınız.
Adım 1: Öncelikle paragrafı dikkatlice okuyalım ve içeriğini anlamaya çalışalım.
“Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ile Ege Denizi’ni birbirine bağlayan su yoludur. Avrupa ile Asya’yı birbirinden ayıran iki boğazdan biridir. Adını 15. yüzyılda kurulan Çanakkale şehrinden almıştır. Avrupa yakasında Gelibolu Yarımadası, Asya yakasında Biga Yarımadası bulunur. Milattan önce dört bin yılından itibaren Çanakkale kıyılarına yerleşen insanlar, bu bölgede üst üste dokuz şehir kurmuşlardır. Antik Çağ’da Troya adıyla bilinen bu bölge daha sonra Hellespontos adıyla anılmıştır. Bölge 13. yüzyıl sonlarında Türklerin eline geçmiştir. Fatih Sultan Mehmet zamanında Çanakkale adını almıştır.”
Adım 2: Paragrafta verilen bilgileri gözden geçirelim. Paragraf bize Çanakkale Boğazı’nın ne olduğunu, nerede bulunduğunu, adını nereden aldığını, tarihi süreç içinde hangi isimlerle anıldığını ve kimlerin eline geçtiğini anlatıyor. Yani bize bir konu hakkında bilgi veriyor.
Adım 3: Şimdi anlatım biçimlerini hatırlayalım:
- Açıklayıcı anlatım: Bir konuda bilgi vermek, okuyucuyu aydınlatmak amacıyla kullanılır. Nesnel bir dil kullanılır.
- Öyküleyici anlatım: Bir olayı zamana bağlı olarak anlatır. Kişiler, yer, zaman ve olay unsurları bulunur.
- Betimleyici anlatım: Varlıkların, nesnelerin, kişilerin özelliklerini gözümüzde canlandıracak şekilde anlatır.
- Tartışmacı anlatım: Bir düşünceyi çürütmek, kendi düşüncesini savunmak amacıyla kullanılır.
Adım 4: Paragrafa baktığımızda, Çanakkale Boğazı hakkında gerçek bilgiler veriliyor, tanımlamalar yapılıyor ve tarihsel süreç anlatılıyor. Yazarın amacı bize bu yer hakkında bilgi vermek, bizi aydınlatmak. Herhangi bir olay anlatımı, varlıkların detaylı tasviri ya da bir düşünceyi savunma amacı yok.
Sonuç:
Bu paragrafta açıklayıcı anlatım biçimi kullanılmıştır.
Gerekçesi: Paragraf, Çanakkale Boğazı’nın coğrafi konumu, tarihi gelişimi ve adının kökeni hakkında okuyucuya nesnel bilgiler sunmaktadır. Amacı, okuyucuyu bir konu hakkında aydınlatmak ve bilgi vermektir. Tanımlamalara ve gerçeklere yer verilmiştir.
10. Etkinlik
Çanakkale Savaşları hakkında yaptığınız araştırmadan hareketle;
- Çanakkale Savaşı kimler arasında gerçekleşti?
- Bu savaşlar hangi tarihler arasında gerçekleşti?
- Bu savaşlar nasıl kazanıldı?
- Bu savaşları kazanmanın bizim için önemi neydi?
Sorularına cevap veren bir yazıyı defterinize yazınız.
Yazmaya başlamadan önce giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinde nelerden bahsedeceğinizi planlayınız.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte senden Çanakkale Savaşları hakkında bir yazı yazman isteniyor. Ben de sana bu yazıyı yazarken yardımcı olacak bilgileri ve bir planı sunayım. Böylece hem bilgilerin hazır olur hem de nasıl bir yol izleyeceğini bilirsin.
Adım 1: Soruların cevaplarını hazırlayalım.
- Çanakkale Savaşı kimler arasında gerçekleşti?
Çanakkale Savaşı, bir tarafta Osmanlı Devleti (yani bizim dedelerimiz) ile diğer tarafta İtilaf Devletleri adı verilen İngiltere, Fransa, Rusya ve onların sömürgelerinden gelen askerler (Avustralya ve Yeni Zelanda’dan gelen Anzaklar gibi) arasında gerçekleşti.
- Bu savaşlar hangi tarihler arasında gerçekleşti?
Çanakkale Savaşları, Birinci Dünya Savaşı’nın önemli cephelerinden biriydi. Genellikle 1915 yılının Mart ayında başlayıp, 1916 yılının Ocak ayına kadar devam etti. Yani yaklaşık 11 ay süren çok çetin bir mücadeleydi.
- Bu savaşlar nasıl kazanıldı?
Çanakkale Savaşları, Türk milletinin inanılmaz azim, fedakârlık ve kahramanlık ruhuyla kazanıldı. Askerlerimiz vatanlarını savunmak için canlarını ortaya koydu. Mustafa Kemal Atatürk gibi büyük komutanların üstün zekası ve stratejileri, düşmanın ilerlemesini engelledi. Türk ordusunun güçlü savunması, düşmanın denizden ve karadan geçişini imkânsız hale getirdi. “Çanakkale geçilmez!” sözü, bu savaşta gösterilen destansı direnişin bir kanıtıdır.
- Bu savaşları kazanmanın bizim için önemi neydi?
Bu savaşları kazanmak, bizim için çok büyük bir öneme sahipti.
- Öncelikle, vatanımızın işgal edilmesini engelledik ve bağımsızlığımızı koruduk.
- İkincisi, bu zafer, Türk milletinin özgüvenini ve ulusal ruhunu yeniden canlandırdı. “Biz istersek her şeyi başarabiliriz!” inancını güçlendirdi.
- Üçüncüsü, Mustafa Kemal Atatürk’ün askeri dehasını ve liderlik yeteneklerini tüm dünyaya gösterdi. Bu durum, daha sonra başlayacak olan Kurtuluş Savaşı’nın liderliğini üstlenmesi için önemli bir adım oldu.
- Son olarak, Çanakkale Zaferi, Birinci Dünya Savaşı’nın seyrini değiştirdi ve savaşın uzamasına neden oldu. Bu zafer, tüm dünyaya Türk milletinin bağımsızlık aşkını ve vatan savunmasındaki kararlılığını gösterdi.
Adım 2: Yazımızın planını yapalım. Bir yazı yazarken giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinin olması, yazının daha düzenli ve anlaşılır olmasını sağlar.
- Giriş Bölümü:
Burada genel bir giriş yapabilirsin. Çanakkale Savaşları’nın ne kadar önemli olduğundan, tarihimizde özel bir yeri olduğundan bahsedebilirsin. Neden bu konuyu ele aldığını kısaca belirtebilirsin. Örneğin, “Tarihimizin en şanlı sayfalarından biri olan Çanakkale Savaşları, milletimizin bağımsızlık ruhunu ve vatan sevgisini en çarpıcı şekilde ortaya koymuştur. Bu yazımda, Çanakkale Savaşları’nı çeşitli yönleriyle ele alacağım.” gibi bir cümleyle başlayabilirsin.
- Gelişme Bölümü:
Bu bölümde yukarıda cevapladığımız soruları sırasıyla ve açıklayıcı bir şekilde ele alabilirsin.
Önce savaşın taraflarından (kimler arasında) bahsedebilir, sonra savaşın hangi tarihlerde yaşandığını belirtebilirsin. Daha sonra savaşın nasıl kazanıldığına dair detayları (kahramanlıklar, Mustafa Kemal’in rolü, Türk askerinin azmi) anlatabilirsin. Bu bölümde savaşın önemli anlarından, öne çıkan isimlerden de bahsedebilirsin.
- Sonuç Bölümü:
Yazının bu kısmında, Çanakkale Zaferi’nin bizim için ne gibi sonuçlar doğurduğunu ve günümüzdeki önemini özetleyebilirsin. Bu zaferin Türk milletine neler kazandırdığını, Kurtuluş Savaşı’na giden yolda nasıl bir ışık olduğunu vurgulayabilirsin. “Çanakkale Zaferi, sadece bir askeri başarı değil, aynı zamanda Türk milletinin bağımsızlık ve hürriyet aşkının en büyük destanıdır. Bu destan, bize vatan sevgisinin ve birlik olmanın ne kadar önemli olduğunu her zaman hatırlatacaktır.” gibi güçlü bir bitiriş yapabilirsin.
Unutma, yazını kendi cümlelerinle, içten bir şekilde yazman çok önemli. Duygularını ve düşüncelerini de katmaktan çekinme.
Gelecek Derse Hazırlık
Atatürk’ün okuma sevgisini yansıtan anılarından birini öğreniniz.
Bu kısım gelecek derse hazırlık için bir araştırma ödevi. Atatürk’ün kitap okumayı ne kadar çok sevdiğini gösteren güzel bir anı bulup derste arkadaşlarınla ve benimle paylaşabilirsin. Mesela, cephede bile kitap okuduğunu veya okuduğu kitaplardan nasıl ilham aldığını gösteren bir anı olabilir. Bu, hem senin için hem de sınıfın için çok faydalı olacaktır.
Umarım bu açıklamalar senin için faydalı olmuştur. Başarılar dilerim!