Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 4. Sınıf Matematik öğretmeninim. Gönderdiğin görseldeki zihinden çıkarma işlemiyle ilgili soruları ve etkinlikleri gel birlikte adım adım çözelim. Bu konu, hesap makinesi ya da kağıt kalem kullanmadan işlemleri hızlıca yapmanı sağlayacak, çok eğlencelidir.
Hazır mısın? Haydi başlayalım!
Zihinden Çıkarma
Soru: Bir bilgi yarışmasına katılan Fatih’e 765 – 50 işleminin sonucu sorulmuş. Elinde kâğıt ve kalem olmayan Fatih, işlemin sonucunu nasıl bulabilir? İşlemin sonucunu bulmak için hangi yöntemi kullanabilir?
Çözüm:
Fatih’in bu soruyu zihninden, yani aklından kolayca çözebilmesi için sayıların basamaklarını düşünmesi gerekir. Çıkarma işlemi yapacağımız sayı 50, yani sadece onluklardan oluşuyor. Bu yüzden sadece onluklar basamağı ile işlem yapmamız yeterli!
- Adım 1: Önce büyük sayımız olan 765‘i analiz edelim. Bu sayıda 7 tane yüzlük, 6 tane onluk ve 5 tane birlik vardır.
- Adım 2: Bu sayıdan 50‘yi, yani 5 tane onluğu çıkarmamız isteniyor.
- Adım 3: Sayımızın onluklar basamağında 6 onluk vardı. Bu 6 onluktan 5 onluğu çıkaralım: 6 onluk – 5 onluk = 1 onluk kalır.
- Adım 4: Sayının yüzlükler (7) ve birlikler (5) basamağı hiç değişmedi. Onlar basamağında ise sadece 1 onluk kaldı. O zaman yeni sayımız: 7 yüzlük + 1 onluk + 5 birlik = 715 olur.
Sonuç: Fatih, sayıların onluklarını birbirinden çıkararak sonucu 715 olarak bulabilir.
Etkinlik
Bu etkinlikte de aynı zihinden çıkarma yöntemini kullanacağız. Haydi sırayla yapalım.
Soru: 375 – 50 = … işlemini zihinden yapalım.
Çözüm:
- Adım 1:375 sayısında 7 tane onluk var.
- Adım 2: Bu sayıdan 50, yani 5 tane onluk çıkaracağız.
- Adım 3: 7 onluktan 5 onluğu çıkarırsak geriye 2 onluk kalır.
- Adım 4: Yüzlükler ve birlikler basamağı değişmez. Sonucumuz 3 yüzlük, 2 onluk ve 5 birlik olur.
Sonuç: 375 – 50 = 325
Soru: Yukarıdaki yöntemi kullanarak 487 – 60 işlemini zihinden yapalım.
Çözüm:
- Adım 1:487 sayısının onlar basamağında 8 rakamı var, yani 8 onluk.
- Adım 2: Çıkaracağımız sayı 60, yani 6 onluk.
- Adım 3: 8 onluktan 6 onluğu çıkaralım: 8 – 6 = 2 onluk kalır.
- Adım 4: Yüzlükler ve birlikler yine aynı kalıyor. Sonucumuz 4 yüzlük, 2 onluk ve 7 birlik olur.
Sonuç: 487 – 60 = 427
Soru: Yukarıdaki yöntemi kullanarak 692 – 300 işlemini zihinden yapalım.
Çözüm:
Dikkat! Bu sefer çıkaracağımız sayı 300, yani onluk değil, yüzlük. O zaman biz de yüzlükler basamağından çıkarma yapacağız.
- Adım 1:692 sayısının yüzler basamağında 6 rakamı var, yani 6 yüzlük.
- Adım 2: Çıkaracağımız sayı 300, yani 3 yüzlük.
- Adım 3: 6 yüzlükten 3 yüzlüğü çıkaralım: 6 – 3 = 3 yüzlük kalır.
- Adım 4: Onluklar ve birlikler bu sefer aynı kalıyor. Sonucumuz 3 yüzlük, 9 onluk ve 2 birlik olur.
Sonuç: 692 – 300 = 392
1. Örnek
Soru: Yasemin Hanım, çantasındaki 280 TL’nin 50 TL’sini harcamış. Yasemin Hanım’ın kalan parasını zihinden işlem yaparak bulalım.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için sayıları onluk ve yüzlüklerine ayırma yöntemini kullanacağız, tıpkı resimdeki gibi.
280 ➔ 2 yüzlük + 8 onluk
– 50 ➔ 5 onluk
230 ➔ 2 yüzlük + 3 onluk
- Adım 1: 280 TL, 2 tane yüzlük ve 8 tane onluktan oluşur.
- Adım 2: Harcanan para 50 TL, yani 5 tane onluktur.
- Adım 3: 8 onluktan 5 onluğu çıkardığımızda geriye 3 onluk kalır.
- Adım 4: 2 yüzlük aynen kalır. Sonuç olarak elimizde 2 yüzlük ve 3 onluk olur.
Sonuç: Yasemin Hanım’ın 230 TL‘si kalmış.
Birlikte Yapalım
Soru: 370 – 40 işlemini zihinden yapınız. Sonucu nasıl bulduğunuzu açıklayınız.
Çözüm:
Haydi bu son soruyu da öğrendiğimiz yöntemle birlikte çözelim!
- Adım 1: İlk sayımız 370. Bu sayıda 3 tane yüzlük ve 7 tane onluk var.
- Adım 2: Çıkaracağımız sayı 40. Bu da 4 tane onluk demek.
- Adım 3: 370’in onluklarından, yani 7 onluktan, 4 onluğu çıkaralım: 7 onluk – 4 onluk = 3 onluk kalır.
- Adım 4: Yüzlükler basamağındaki 3 yüzlük değişmedi. O zaman sonucumuz 3 yüzlük ve 3 onluk olur. Bu da 330 demektir.
Sonuç: 370 – 40 = 330
Umarım hepsi anlaşılmıştır. Zihinden işlem yapmak pratikle çok daha kolay hale gelir. Harika bir iş çıkardın, tebrikler!