Harika bir soru! Gel bakalım bu lezzetli simitleri paylaşan arkadaşlarımızın matematik problemini birlikte çözelim. Bu görsel, bize kesirleri ne kadar kolay anlayabileceğimizi gösteriyor.
Soru: Ferhat, 4 eş parçaya bölünmüş simidin 2 parçasını yemiş. Zehra, ikişer eş parçaya bölünmüş iki simidin 3 parçasını yemiş. Murat ise 1 bütün simit ve 4 eş parçaya bölünmüş simidin 1 parçasını yemiş. Çocuklardan her birinin yediği simit miktarı kesirle nasıl ifade edilebilir? Bu kesirler pay ve paydalarındaki sayılar dikkate alınarak nasıl isimlendirilebilir?
Haydi şimdi her arkadaşımızın ne kadar simit yediğini adım adım bulalım ve bu kesirlerin isimlerini öğrenelim.
1. Ferhat’ın Yediği Simit Miktarı
Ferhat’ın simidi bir bütündü ve bu bütün 4 eş parçaya bölünmüştü. Ferhat bu parçalardan 2 tanesini yemiş.
Adım 1: Bir bütünün kaç eş parçaya bölündüğünü gösteren sayıya payda deriz ve kesir çizgisinin altına yazarız. Ferhat’ın simidi 4 parçaya bölündüğü için paydamız 4‘tür.
Adım 2: Bu eş parçalardan kaç tanesinin alındığını (veya yendiğini) gösteren sayıya ise pay deriz ve kesir çizgisinin üstüne yazarız. Ferhat 2 parça yediği için payımız 2‘dir.Sonuç olarak Ferhat’ın yediği simit miktarını gösteren kesir: 2/4‘tür.
Kesrin Adı: Payı (2), paydasından (4) küçük olan kesirlere Basit Kesir denir. Bu kesirler bir bütünden daha azını ifade eder.
2. Zehra’nın Yediği Simit Miktarı
Zehra’nın önündeki simitler ise 2‘şer eş parçaya bölünmüş. Zehra bu parçalardan toplamda 3 tane yemiş. Yani bir bütünden daha fazla yemiş!
Adım 1: Burada bir bütün simidin kaç parçaya bölündüğüne bakıyoruz. Simitler 2’şer parçaya bölündüğü için paydamız2‘dir.
Adım 2: Zehra’nın yediği toplam parça sayısı ise 3’tür. Bu yüzden payımız3‘tür.Sonuç olarak Zehra’nın yediği simit miktarını gösteren kesir: 3/2‘dir.
Kesrin Adı: Payı (3), paydasından (2) büyük veya eşit olan kesirlere Bileşik Kesir denir. Bu kesirler bir bütüne eşit veya bir bütünden daha fazlasını ifade eder. Gördüğün gibi Zehra 1 tam simit (2 parça) ve bir de yarım simit (1 parça) yemiş.
3. Murat’ın Yediği Simit Miktarı
Murat’ın durumu biraz daha farklı. O, 1 tane bütün simidi bitirmiş, sonra da 4 eş parçaya bölünmüş başka bir simidin 1 parçasını yemiş.
Adım 1: Murat’ın yediği tam simit sayısını kesrin başına yazarız. Murat 1 tam simit yemiş.
Adım 2: Sonra yediği diğer simit parçasını kesir olarak yazarız. Diğer simit 4 parçaya bölünmüş (payda 4) ve Murat bu parçalardan 1 tanesini yemiş (pay 1). Yani kesir kısmı 1/4‘tür.Sonuç olarak Murat’ın yediği simit miktarını gösteren kesir: 1 ve 1/4‘tür. (1 tam 1 bölü 4 diye okunur.)
Kesrin Adı: Bir tam sayı ve bir basit kesirden oluşan bu tür kesirlere Tam Sayılı Kesir denir.
İşte bu kadar! Gördüğün gibi, arkadaşlarımızın yedikleri simit miktarlarını kullanarak üç farklı kesir türünü de öğrenmiş olduk: Basit Kesir, Bileşik Kesir ve Tam Sayılı Kesir. Matematik ne kadar da lezzetli, değil mi?