7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Özgün Yayınları Sayfa 182

Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersimiz için harika bir etkinliğimiz var. Size gönderilen iki görselden ilki soruları, ikincisi ise bu soruları cevaplayacağımız metni içeriyor. Şimdi hep birlikte metnimizi okuyup sorularımızı adım adım, dikkatlice çözümleyeceğiz. Unutmayın, önemli olan sadece cevabı bulmak değil, o cevaba nasıl ulaştığımızı anlamak. Hadi bakalım, hazır mısınız?

Öncelikle “BİR SICAK ÇORBADA ANADOLU” başlıklı metnimizi dikkatlice okuyalım. Metnimiz, Anadolu’da çorbanın ne kadar önemli olduğunu, misafirperverliğin bir simgesi olduğunu ve bir şairin dizeleriyle çorbanın faydalarını anlatıyor. Metnin sonunda yer alan dipnotta ise şiirin günümüz Türkçesi açıklanmış. Şimdi sorularımıza geçebiliriz.

***

4. Etkinlik

Okuduğunuz metni aşağıdaki formda yer alan maddelere göre değerlendiriniz.

Bu bölümde, metnin özelliklerini inceleyip her bir madde için “Evet” ya da “Hayır” cevabını vereceğiz. Metni ne kadar iyi anladığımızı buradan göreceğiz.

1. Metinde konu ile ilgili şiir, atasözü, tekerleme ve öyküye yer verilmiştir.

   Çözüm:

   Metnimizde, çorbanın özelliklerini anlatan bir şairin dörtlüğü (şiir) bulunuyor. Bu dörtlük, metnin ortasında farklı bir karakterle yazılmış ve dipnotta açıklaması verilmiş. Ayrıca metnin başlangıcındaki “Bir sıcak çorbamız içiniz.” diyerek sizi evine davet eden Anadolulu insanı…” ifadesi, öyküleyici bir anlatım başlangıcıdır. Ancak metnin ana kısmında doğrudan bir atasözü veya tekerleme bulunmuyor. Yine de şiir ve öyküleyici giriş olduğu için bu maddeye “Evet” diyebiliriz.

   Sonuç: Evet

2. Metinde düşünceyi geliştirme yollarından yalnızca “tanımlama” ve “örneklendirme” kullanılmıştır.

   Çözüm:

   Metinde çorbanın ne olduğu, Anadolu kültüründeki yeri “Çorba, Anadolu sofrasının buram buram tüten ilk ikram kâsesidir.” cümlesiyle tanımlanıyor. Şiirde çorbanın “kana kuvvet, göze fer” gibi faydaları sayılarak örneklendirme yapılıyor. Ancak metinde bir şairden bahsedilerek onun dizeleri alıntılanıyor, bu da “tanık gösterme” düşünceyi geliştirme yoludur. Soruda “yalnızca” (sadece) tanımlama ve örneklendirme kullanıldığı söylendiği için ve biz tanık göstermeyi de bulduğumuz için bu maddeye “Hayır” demeliyiz.

   Sonuç: Hayır

3. Metinde gerçek ve kurgusal cümleler yer almaktadır.

   Çözüm:

   Metinde “Anadolulu insanı, geleneksel konukseverliğini önce çorbada başlatır.” gibi Anadolu kültürüne dair gerçek bilgiler veren cümleler var. Şiir ise bir sanat eseridir, yani şairin duyguları ve düşünceleriyle oluşturduğu kurgusal bir metin parçasıdır. Dolayısıyla hem gerçek bilgilere hem de kurgusal bir şiire yer verildiği için bu maddeye “Evet” deriz.

   Sonuç: Evet

4. Metne, içeriğe uygun bir başlık verilmiştir.

   Çözüm:

   Metnin başlığı “BİR SICAK ÇORBADA ANADOLU”. Metin de tam olarak Anadolu’daki çorba kültürünü, çorbanın önemini ve sıcaklığını anlatıyor. Başlık, metnin konusuyla çok uyumlu, adeta metni özetliyor. Bu yüzden “Evet” cevabı doğru.

   Sonuç: Evet

5. Metinde farklı yazı karakterleri ile yazılmış ifadeler vardır.

   Çözüm:

   Metne baktığımızda, ana metin normal bir yazı karakteriyle yazılmışken, şairin dörtlüğü farklı (italik ve girintili) bir karakterle yazılmıştır. Ayrıca dipnottaki açıklama da daha küçük puntolarla yazılmıştır. Bu durum, farklı yazı karakterlerinin kullanıldığını gösterir.

   Sonuç: Evet

6. Metnin görseli içerik ile uyumludur.

   Çözüm:

   Metin Anadolu’da çorba içen insanlardan ve konukseverlikten bahsediyor. Görselde de geleneksel kıyafetler giymiş insanlar yerde oturmuş, birlikte çorba içiyorlar. Bu görsel, metinde anlatılanları çok güzel destekliyor ve konuya uygun bir atmosfer yaratıyor.

   Sonuç: Evet

7. Metinde öyküleyici, açıklayıcı, tartışmacı ve betimleyici anlatım biçimlerinin tamamı kullanılmıştır.

   Çözüm:

   Metinde öyküleyici bir giriş (“Bir sıcak çorbamız içiniz…” gibi), açıklayıcı bölümler (çorbanın önemi), betimleyici ifadeler (“buram buram tüten ilk ikram kâsesidir”) bulunuyor. Ancak metinde herhangi bir konu hakkında farklı görüşlerin sunulduğu, okuyucuyu ikna etmeye çalışan bir tartışmacı anlatım biçimi yok. Soru “tamamı” (hepsi) kullanılmıştır dediği için, tartışmacı anlatım olmadığı için bu maddeye “Hayır” demeliyiz.

   Sonuç: Hayır

8. Metinde hem öznel hem de nesnel cümleler yer almaktadır.

   Çözüm:

   “Çorba, Anadolu sofrasının buram buram tüten ilk ikram kâsesidir.” gibi genel kabul görmüş bilgiler nesnel cümlelerdir. Şiirde geçen “Âlemin sevgilisi dense sezadır çorba” veya “Ağrıya dostu, muhibb-i fukaradır çorba” ifadeleri ise şairin çorbaya bakış açısını, kişisel duygu ve yorumlarını yansıttığı için öznel cümlelerdir. Dolayısıyla metinde hem öznel hem de nesnel cümleler bir arada kullanılmıştır.

   Sonuç: Evet

***

5. Etkinlik

a) Aşağıdaki metni oluşturan cümlelerde hangi anlam ilişkileri vardır? İşaretleyiniz.

Şimdi 5. etkinlikteki metni okuyup içinde geçen anlam ilişkilerini bulalım. Bu metin, tirşik çorbasının faydalarını ve Anadolu insanının çorbaya bakışını anlatıyor.

Tirşik çorbasını, diğer adıyla yılanotu çorbasını hiç duydunuz mu? Maraş’ta ondan “Andırın Dokturu” diye de bahsederler. Tirşik çorbasının bu namı alması gayet normaldir çünkü faydaları saymakla bitmez: Grip, nezle gibi soğuk algınlıklarına karşı vücudun direncini artırır. Kansere karşı vücut hücreleri-ni korur ve kanserli hücrenin yayılmasını engeller. Sindirim ve boşaltım sistemini düzenler. Fayda konu-sunda bizim meşhur mercimek çorbasının tirşik çorbasından hiçbiri yam yoktur. Onun da vücuttan toksinleri attığı, bağışıklığı güçlendirdiği, sindirim sistemine iyi geldiği bilinir. Tarladan sofraya kadar uzanan lezzet… Tamamına beyin güçlendirir, vücuttan fazla tuzu atar, yorgunluğu alır… Galiba bizim fukara çorbası, tirşik çorbasını alt mı etti ne? Dünya kadar faydası var! Bu karşılaştırmayı bir kenara bırakarak Anadolu insanının sözüne kulak verelim. Onlar çorba için “Çorba, bir yürek yağmurudur.” diyerek çorbaya yapı-labilecek en büyük iltifatı yapmışlar. Çorba ikram edeninize bol olsun efendim!

Çözüm:

Metni dikkatlice okuduğumuzda şu anlam ilişkilerini buluruz:

• Neden-sonuç: Var. “Tirşik çorbasının bu namı alması gayet normaldir çünkü faydaları saymakla bitmez.” cümlesinde, çorbanın meşhur olmasının sebebi (faydalarının çok olması) belirtilmiştir.
• Abartma: Var. “faydaları saymakla bitmez”, “Dünya kadar faydası var!”, “en büyük iltifatı yapmışlar” gibi ifadeler, çorbanın faydalarını ve önemini olduğundan çok daha fazla göstererek abartma sanatını kullanmıştır.
• Karşılaştırma: Var. “Fayda konusunda bizim meşhur mercimek çorbasının tirşik çorbasından hiçbiri yam yoktur.” ve “Galiba bizim fukara çorbası, tirşik çorbasını alt mı etti ne?” cümlelerinde farklı çorbalar veya durumlar arasında kıyaslama yapılmıştır.
• Amaç-sonuç: Yok. Metinde bir eylemin hangi amaçla yapıldığına dair bir ifade bulunmamaktadır.
• Örneklendirme: Var. “Grip, nezle gibi soğuk algınlıklarına karşı vücudun direncini artırır.” ifadesinde, tirşik çorbasının faydalı olduğu soğuk algınlıklarına örnekler verilmiştir.
• Koşul: Yok. Metinde bir olayın gerçekleşmesinin bir şarta bağlı olduğu (“-se, -sa” eki veya “eğer” gibi kelimelerle) herhangi bir cümle bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, bu metinde bulunan anlam ilişkileri şunlardır:

• Neden-sonuç

• Abartma

• Karşılaştırma

• Örneklendirme

b) Metinde kullanılan “Çorba, bir yürek yağmurudur.” atasözünün metne olan katkısını yazınız.

Çözüm:

Bu atasözü, Anadolu insanının çorbaya sadece bir yemek olarak değil, aynı zamanda bir sevgi, şefkat, bereket ve yaşam kaynağı olarak baktığını çok güzel bir şekilde özetliyor. “Çorba, bir yürek yağmurudur.” ifadesi, çorbanın bedenlere güç vermesinin yanı sıra, gönülleri de ısıttığını, insanları bir araya getirdiğini ve misafirperverliğin en güzel örneklerinden biri olduğunu vurguluyor. Bu atasözü, metnin genelinde anlatılan çorbanın kültürel değerini ve derin anlamını güçlendirerek, okuyucunun metni daha iyi anlamasına ve çorbaya karşı olumlu duygular beslemesine yardımcı oluyor. Kısacası, metne hem duygusal bir derinlik katıyor hem de Anadolu’nun çorba ile özdeşleşen sıcaklığını ve cömertliğini bize hissettiriyor.

***

Aferin çocuklar! Gördüğünüz gibi, metni dikkatli okuyarak ve her bir soruyu tek tek değerlendirerek doğru cevaplara ulaştık. Bu etkinlik sayesinde hem okuduğumuzu anlama becerimizi geliştirdik hem de metin türleri, anlatım biçimleri ve düşünceyi geliştirme yolları hakkında pratik yapmış olduk. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!