Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencim! Türkçe dersinde okuma kültürüyle ilgili çok güzel etkinlikler karşımızda. Şimdi bu soruları seninle birlikte adım adım inceleyelim ve doğru cevaplarını bulalım. Hiç merak etme, hepsini kolayca anlayacaksın.
8. Etkinlik
Defterinize “Bir başkasının yardımı ve desteği ile düşünmedir okumak.” cümlesini açıklayan bir yazı yazınız.
Yazınızın giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinde neler anlatacağınızı önceden planlayınız. Yazınızı bu plan doğrultusunda oluşturunuz.
Yazınızda öne süreceğiniz fikirleri metin, grafik, animasyon, ses, müzik, video gibi kaynaklardan herhangi biri ile destekleyiniz.
Çözüm:
Bu etkinlik, senin düşünme ve yazma becerilerini geliştirmek için harika bir fırsat! Hadi, bu cümleyi nasıl açıklayabiliriz, bir bakalım:
- Adım 1: Cümleyi Anlama
Öncelikle “Bir başkasının yardımı ve desteği ile düşünmedir okumak.” cümlesi ne anlama geliyor, onu bir düşünelim. Bu cümle, okumanın sadece kelimeleri görmek olmadığını, aynı zamanda o kelimelerin ardındaki fikirleri, düşünceleri anlamak, yorumlamak ve hatta onlarla kendi fikirlerini harmanlamak olduğunu söylüyor. Yani, bir kitabı okurken aslında yazarın zihnine girip onunla birlikte düşünmüş oluyoruz. Yazarın deneyimlerinden, bilgilerinden yararlanarak kendi ufkumuzu genişletiyoruz.
- Adım 2: Yazının Planını Çıkarma
Her güzel yazı gibi, senin yazının da bir planı olmalı. Bunu bir binanın projesi gibi düşünebilirsin. Giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini önceden belirlemek işini çok kolaylaştırır.
- Giriş bölümünde: Cümleyi kendi cümlelerinle tekrar açıklayabilir, okumanın ne kadar önemli olduğuna ve bu cümlenin okumaya nasıl farklı bir bakış açısı getirdiğine değinebilirsin. “Okumak, sadece gözlerimizle kelimeleri takip etmek değildir; aynı zamanda ruhumuzla, aklımızla bir yolculuğa çıkmaktır.” gibi bir cümleyle başlayabilirsin.
- Gelişme bölümünde: Bu cümleyi daha detaylı örneklerle açıklayabilirsin. Mesela, bir bilim kitabını okuduğunda, o bilim insanının yıllar süren araştırmalarını, buluşlarını sanki sen de yaşamış gibi öğrenirsin. Bir roman okuduğunda, yazarın hayal dünyasına girer, karakterlerle birlikte sevinir, üzülürsün. Bu, yazarın sana sunduğu bir “düşünme desteği”dir. Okuduğumuz her kitap, her makale, bizi yeni fikirlerle tanıştırır ve kendi düşüncelerimizi şekillendirmemize yardımcı olur. Başkasının deneyimlerinden ders çıkarmak, farklı kültürleri tanımak da bu düşünme sürecinin bir parçasıdır.
- Sonuç bölümünde: Yazdıklarını özetleyebilir, okumanın bireysel gelişimimiz ve dünyayı anlamamız için ne kadar vazgeçilmez olduğunu vurgulayabilirsin. “Okumak, sadece bilgi edinmek değil, aynı zamanda düşünce ufkumuzu genişleten, bizi daha bilinçli ve duyarlı bireyler yapan güçlü bir köprüdür.” diyerek yazını tamamlayabilirsin.
- Adım 3: Destekleyici Kaynak Kullanımı
Yazına ek olarak, fikirlerini desteklemek için farklı kaynaklar kullanabilirsin. Örneğin:
- Bir yazarın okuma üzerine söylediği etkileyici bir sözü (metin),
- Okumanın faydalarını gösteren küçük bir çizim veya şema (grafik),
- Belki okuma hızını veya anlama oranını gösteren bir animasyon (animasyon),
- Kitap okurken dinlenebilecek huzurlu bir müzik listesi (müzik),
- Okuma alışkanlığı kazanmakla ilgili kısa bir video (video).
Bunlardan herhangi birini seçip yazının yanına ekleyebilirsin. Bu, yazını daha zengin ve ilgi çekici hale getirecektir.
9. Etkinlik
Nasıl abur cubur yiyen, mide fesadına uğrarsa her eline geçen kitabı rastgele okuyan, sindirmeden okuyan kimse de giderek kafa fesadına uğrar. Uğraş dışındaki okumaktan beklenilen, usun işlemesi, duyguların incelip olgunlaşmasıdır. Okumaktan amaç; kendimizi, çevremizi, toplumumuzu ve evrendeki yerimizi kavramaktır.
Cevdet YALÇIN
a) Yukarıdaki paragraf, İhsan Akay’ın “Okumak” adlı metnindeki hangi paragrafla anlamca aynı doğrultudadır, açıklayarak iki yazarın “okumak” eylemine bakış açılarını karşılaştırınız.
b) İhsan Akay’ın “çok okumak değil özümseyerek okumak” fikrine katılıyor musunuz? Fikirlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte Cevdet Yalçın’ın okuma hakkındaki görüşlerini görüyoruz. İhsan Akay’ın metni bize verilmediği için a) şıkkını tam olarak cevaplayamayız. Ancak Cevdet Yalçın’ın bakış açısını çok iyi anlayabiliriz ve b) şıkkı için de İhsan Akay’ın fikir cümlesi üzerinden yorum yapabiliriz.
a) Yukarıdaki paragraf, İhsan Akay’ın “Okumak” adlı metnindeki hangi paragrafla anlamca aynı doğrultudadır, açıklayarak iki yazarın “okumak” eylemine bakış açılarını karşılaştırınız.
- Adım 1: Cevdet Yalçın’ın Bakış Açısını Anlama
Cevdet Yalçın, okumayı yemek yemeye benzetiyor. Nasıl ki abur cubur yiyip sindirmeyen biri mide rahatsızlığı yaşarsa, her eline geçen kitabı rastgele, anlamadan okuyan kişi de “kafa fesadı” yani zihinsel bir karışıklık yaşarmış. Bu ne demek? Demek ki okumak, sadece göz gezdirmek değil, okuduğunu anlamak, sindirmek ve üzerine düşünmek demektir. Yazar, okumaktan beklentinin, aklın işlemesi, duyguların gelişmesi ve olgunlaşması olduğunu söylüyor. Asıl amacın ise kendimizi, çevremizi, toplumumuzu ve evrendeki yerimizi kavramak olduğunu vurguluyor. Yani, Yalçın’a göre okuma, derinlemesine anlama ve kişisel gelişim için yapılan bir eylemdir.
- Adım 2: İhsan Akay’ın Metni Olmadığı İçin Durumu Açıklama
İhsan Akay’ın “Okumak” adlı metninin tamamı bize verilmediği için, Cevdet Yalçın’ın paragrafıyla hangi paragrafın aynı doğrultuda olduğunu kesin olarak söyleyemeyiz. Ancak, eğer İhsan Akay da okumanın yüzeysel değil, derinlemesine olması gerektiğini, okuyucunun pasif bir alıcı olmaması gerektiğini vurguluyorsa, o zaman iki yazarın bakış açısı benzer olurdu. Her iki yazar da okumanın bir amaç değil, bir araç olduğunu ve bu aracın bizi daha bilgili, daha bilinçli ve daha gelişmiş bireyler yapması gerektiğini savunuyor olabilirler.
b) İhsan Akay’ın “çok okumak değil özümseyerek okumak” fikrine katılıyor musunuz? Fikirlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
- Adım 1: “Özümseyerek Okumak” Ne Demek?
“Özümseyerek okumak”, bir şeyi sadece okuyup geçmek yerine, onu içselleştirmek, derinlemesine anlamak, kendi düşünce süzgecinden geçirmek ve üzerine kafa yormak demektir. Tıpkı bir yemeği yiyip tadını çıkararak, besin değerini alarak sindirmek gibi. Sadece çok kitap okumakla övünmek yerine, okuduğumuz her bir kitabın bize ne kattığını, bizi nasıl değiştirdiğini bilmek demektir.
- Adım 2: Fikre Katılıp Katılmadığını Belirtme ve Açıklama
Ben bu fikre kesinlikle katılıyorum! Çünkü:
Evet, katılıyorum.
- Çünkü sadece çok sayıda kitap okumak, eğer okuduklarımızı anlamıyor, üzerinde düşünmüyor ve hayatımıza katmıyorsak pek bir işe yaramaz. Tıpkı bir arabanın çok hızlı gitmesi ama yanlış yola sapması gibi.
- Önemli olan, okuduğumuz her bir kelimenin, her bir cümlenin bize bir şeyler öğretmesi, düşüncelerimizi beslemesi ve dünyaya bakış açımızı genişletmesidir.
- Bir kitabı özümseyerek okuduğumuzda, o kitabın bize kattığı bilgiler ve duygular kalıcı olur. Onları kendi fikirlerimizle birleştirir, yeni düşünceler üretiriz.
- Aksi takdirde, çok kitap okumuş olsak bile, okuduklarımız hafızamızda yer etmez, bize gerçek bir fayda sağlamaz. Kitapları birer “bilgi deposu” olarak değil, birer “düşünce arkadaşı” olarak görmeliyiz. Bu yüzden, İhsan Akay’ın dediği gibi, önemli olan nicelik değil, niteliktir; yani çok okumak değil, anlayarak ve sindirerek okumaktır.
Bu fikirleri arkadaşlarınla paylaşırken, her birinizin farklı düşünceleri olabileceğini unutma. Önemli olan, herkesin kendi görüşünü saygıyla ifade edebilmesidir.
10. Etkinlik
Aşağıda kutucuklar içerisinde verilen çekimli fiillerin yanına, bu fiilin aldığı kipin numarasını yazınız.
Çözüm:
Şimdi sıra geldi kip eklerini hatırlamaya! Fiillerin zamanını ve dileklerini bildiren eklerdi bunlar, hatırladın mı? Hadi, her fiili tek tek inceleyelim ve doğru kip numarasını bulalım.
- Dökmeyiniz.
Bu fiil bir şeyi yapmamayı, dökmemeyi emrediyor. Sonundaki “-yiniz” eki emir kipi eki. O zaman bu fiil
8. emir kipi - Duydu mu?
Fiilin kökü “duy-“. Sonundaki “-du” geçmişte görülen, kesinleşmiş bir eylemi anlatıyor. Yani
4. görülen geçmiş zaman kipi - Biliyorum.
Fiilin kökü “bil-“. “-iyor” eki, eylemin şu anda yapıldığını gösterir. Yani
3. şimdiki zaman kipi - Gelelim.
Fiilin kökü “gel-“. “-elim” eki, bir şeyi yapma isteğini, dileğini bildirir. Yani
7. istek kipi - Tatsak.
Fiilin kökü “tat-“. “-sak” eki, bir eylemin gerçekleşmesinin bir şarta bağlı olduğunu ifade eder. Yani
6. şart kipi - Öğrenecekler.
Fiilin kökü “öğren-“. “-ecek” eki, eylemin gelecekte yapılacağını gösterir. Yani
1. gelecek zaman kipi - Sevinmişsiniz.
Fiilin kökü “sevin-“. “-miş” eki, geçmişte yaşanmış ama başkasından duyulmuş ya da sonradan fark edilmiş bir eylemi bildirir. Yani
5. duyulan geçmiş zaman kipi - Durun.
Fiilin kökü “dur-“. Bu fiil, bir kişiye veya kişilere durmasını emrediyor. Sonundaki “-un” eki emir kipi eki. Yani
8. emir kipi - Sevilelim.
Fiilin kökü “sev-“. “-elim” eki, bir şeyi yapma isteğini, dileğini bildirir. Yani
7. istek kipi - Görmelisin.
Fiilin kökü “gör-“. “-meli” eki, bir şeyin yapılmasının gerekli olduğunu anlatır. Yani
9. gereklilik kipi - Yakmaz.
Fiilin kökü “yak-“. “-maz” eki, eylemin genellikle yapılmadığını, her zaman olmadığını belirtir. Bu, geniş zamanın olumsuz halidir. Yani
2. geniş zaman kipi - Baksanız.
Fiilin kökü “bak-“. “-sanız” eki, bir eylemin gerçekleşmesinin bir şarta bağlı olduğunu ifade eder. Yani
6. şart kipi
Umarım bu açıklamalarla tüm soruları çok iyi anlamışsındır. Aferin sana, çok güzel çalıştın!