Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle, Türkçe dersimizin önemli bir etkinliğini ve gelecek derse hazırlık ödevimizi birlikte inceleyeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
7. Etkinlik
“Türkçem” şiirini okuyunuz. Okuduğunuz şiirin sizde uyandırdığı duygu ve düşüncelerle ilgili bir deneme yazınız. Yazınıza uygun bir başlık belirleyiniz.
Evet gençler, bu etkinlikte bizden iki şey isteniyor: Öncelikle “Türkçem” şiirini dikkatlice okuyup anlamak, sonra da bu şiirin bizde uyandırdığı duygu ve düşünceleri anlatan bir deneme yazmak. Bir de yazdığımız denemeye uygun bir başlık bulacağız. Hadi adım adım ilerleyelim.
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, bu etkinlikte sizden yaratıcılığınızı ve düşünme gücünüzü kullanmanızı bekliyorum.
Adım 1: Şiiri Anlamak
- Öncelikle Nusret Dişo Ülkü’nün “Türkçem” şiirini baştan sona dikkatlice okuyun. Her dizesini, her kelimesini anlamaya çalışın.
- Şiir, dilimizin ve milletimizin ne kadar güçlü, köklü ve geniş bir coğrafyaya yayıldığını anlatıyor. Şair, kendini Türkçeyle ve Türk milletiyle bir görüyor, onlarla gurur duyduğunu ifade ediyor.
- Şiirde geçen “Azeri’den tut, Balkanlara çık” ve “Orta Asya’dan tut, Orta Anadolu’ya çık” gibi ifadeler, Türk dilinin ve milletinin ne kadar geniş bir alana yayıldığını gösteriyor, değil mi? Bu da bize dilimizin ve kültürümüzün ne kadar zengin olduğunu hatırlatıyor.
Adım 2: Duygu ve Düşünceleri Belirlemek
Şiiri okuduktan sonra içinizde hangi duyguların canlandığını, aklınıza hangi düşüncelerin geldiğini bir kağıda not alın. Örneğin:
Gurur duyma: Kendi ana dilimiz olan Türkçeyle ve Türk milletiyle gurur duyma hissi. Dilimizin zenginliği ve tarihteki önemi.
Aidiyet hissi: “O Türkçe benim, ben o Türkçenin,” “O ulus benim, ben o ulusun” dizeleriyle bir millete ve bir dile ait olma duygusu.
Birlik ve beraberlik: Türkçenin farklı coğrafyalarda yaşayan Türkleri bir araya getiren bir bağ olması.
Dilin önemi: Bir dilin sadece iletişim aracı olmadığını, aynı zamanda bir ulusun kimliği ve varlığı olduğunu düşünmek.
Adım 3: Deneme Yazmak
Deneme, sizin kişisel duygu ve düşüncelerinizi özgürce anlattığınız bir yazı türüdür. Kanıtlamak zorunda değilsiniz, sadece hissettiklerinizi ve düşündüklerinizi samimi bir dille aktarırsınız.
Giriş: Denemenize, “Türkçem” şiirini okuduğunuzu ve bu şiirin sizde nasıl bir etki bıraktığını belirterek başlayabilirsiniz. Örneğin, “Nusret Dişo Ülkü’nün ‘Türkçem’ şiiri, dilimize ve milletimize olan sevgimi bir kez daha hatırlattı…” gibi bir cümleyle giriş yapabilirsiniz.
Gelişme: Belirlediğiniz duygu ve düşünceleri burada detaylandırın. Şiirden alıntılar yaparak veya şiirdeki fikirleri kendi cümlelerinizle açıklayarak yazınızı zenginleştirebilirsiniz. Mesela, dilimizin sadece Türkiye’de değil, Azerbaycan’dan Balkanlara kadar geniş bir coğrafyada konuşulmasının ne kadar etkileyici olduğunu anlatabilirsiniz. Ya da Türkçenin bizi birleştiren, bizi biz yapan en önemli değerlerden biri olduğunu vurgulayabilirsiniz.
Sonuç: Denemenizi, şiirin sizde bıraktığı genel izlenimi ve dilimize, kültürümüze sahip çıkmanın önemini vurgulayarak bitirebilirsiniz. “Türkçemiz bizim en değerli hazinemizdir ve ona sahip çıkmak hepimizin görevidir” gibi bir cümleyle güçlü bir kapanış yapabilirsiniz.
Adım 4: Başlık Belirlemek
Denemenizin içeriğini en iyi yansıtan, dikkat çekici ve kısa bir başlık seçmelisiniz. İşte size birkaç örnek başlık önerisi:
- “Benim Güzel Türkçem”
- “Dilim Kimliğimdir”
- “Türkçenin Gücü ve Güzelliği”
- “Şiirden Yansıyan Türkçem”
Unutmayın, önemli olan sizin kendi özgün duygu ve düşüncelerinizi samimi bir şekilde ifade etmenizdir.
Sonuç:
“Türkçem” şiirinden yola çıkarak, dilimizin ve milletimizin önemi, genişliği ve bize hissettirdiği gurur, aidiyet gibi duygular üzerine kişisel bir deneme yazılmalıdır. Deneme, giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşmalı ve konuyu en iyi anlatan bir başlık taşımalıdır.
***
Gelecek Derse Hazırlık
Aşağıda verilen konulardan birini seçiniz. Seçtiğiniz konuyla ilgili araştırma yapınız.
- Gölge oyunu tasvirleri nasıl yapılır?
- Gölge oyunundaki tipler hangileridir?
- Gölge oyunu sanatçılarının özellikleri nelerdir?
Şimdi de gelecek dersimize hazırlık için verilen ödevimize bakalım. Bu ödevde, “gölge oyunu” yani bizim Karagöz ve Hacivat dediğimiz geleneksel sanatımızla ilgili üç konudan birini seçip araştırma yapmamız isteniyor. Hadi bu konuları ve nasıl araştırma yapacağınızı konuşalım.
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, bu bir araştırma ödevi. Yani size verilen konulardan birini seçip, o konu hakkında bilgi toplayacaksınız.
Adım 1: Konu Seçimi
Öncelikle, size en ilginç gelen veya hakkında bilgi bulmanın en kolay olacağını düşündüğünüz konuyu seçin. Üç seçeneğiniz var:
a) Gölge oyunu tasvirleri nasıl yapılır?
Bu konu, Karagöz ve Hacivat gibi karakterlerin kuklalarının nasıl yapıldığıyla ilgili. Eğer el becerilerine, malzemelere veya bir şeylerin üretim sürecine meraklıysanız bu konuyu seçebilirsiniz.
b) Gölge oyunundaki tipler hangileridir?
Bu konu, Karagöz, Hacivat ve diğer karakterlerin kimler olduğu, kişilik özellikleri ve oyundaki rolleri hakkında. Eğer karakterleri tanımayı, hikayeleri ve farklı insan tiplerini incelemeyi seviyorsanız bu konuyu seçebilirsiniz.
c) Gölge oyunu sanatçılarının özellikleri nelerdir?
Bu konu, gölge oyununu sahneleyen sanatçıların, yani “hayali” denilen kişilerin sahip olması gereken yetenekler ve özellikler hakkında. Eğer bir sanatçının nasıl yetiştiğini, hangi becerilere sahip olması gerektiğini merak ediyorsanız bu konuyu seçebilirsiniz.
Adım 2: Araştırma Yapmak
Konunuzu seçtikten sonra sıra geldi bilgi toplamaya. Bilgi toplamak için farklı kaynaklar kullanabilirsiniz:
İnternet: Güvenilir sitelerden (eğitim siteleri, kültür bakanlığı siteleri, ansiklopedik bilgiler sunan siteler) araştırma yapabilirsiniz. Anahtar kelimelerle arama yaparak başlayın (örneğin “Karagöz tasvir yapımı”, “gölge oyunu karakterleri”, “hayali sanatçısı”).
Kütüphane: Okul kütüphanenizde veya halk kütüphanelerinde Karagöz ve Hacivat, geleneksel Türk tiyatrosu veya Türk kültürü üzerine kitaplar bulabilirsiniz.
Öğretmenleriniz veya Aile Büyükleriniz: Türkçe öğretmeninizden, tarih öğretmeninizden ya da kültürel konulara meraklı aile büyüklerinizden bilgi alabilirsiniz.
Adım 3: Seçtiğiniz Konuya Yönelik Araştırma İpuçları
Şimdi seçtiğiniz konuya göre nelere dikkat etmeniz gerektiğini söyleyeyim:
Eğer “a) Gölge oyunu tasvirleri nasıl yapılır?” konusunu seçtiyseniz:
- Tasvirler hangi malzemeden yapılır? (Genellikle deve derisi kullanılır.)
- Deri nasıl işlenir, inceltilir?
- Karakterlerin şekilleri nasıl çizilir ve kesilir?
- Tasvirler hangi renklerle boyanır ve bu renklerin özel bir anlamı var mıdır?
- Tasvirlerin hareket edebilmesi için hangi kısımları eklemli (oynar) yapılır ve nasıl birleştirilir?
Eğer “b) Gölge oyunundaki tipler hangileridir?” konusunu seçtiyseniz:
- Ana karakterler kimlerdir? (Karagöz ve Hacivat) Onların kişilik özelliklerini, konuşma tarzlarını ve oyundaki rollerini anlatın.
- Başka hangi yardımcı karakterler vardır? (Çelebi, Zenne, Tiryaki, Beberuhi, Laz, Kürt, Arap, Acem, Kayserili, Kastamonulu gibi yöresel ağızları taklit eden tipler.) Bu karakterlerin genel özelliklerinden ve oyuna kattıkları zenginlikten bahsedin.
- Bu karakterlerin fiziksel özellikleri veya giyim tarzları nasıldır?
Eğer “c) Gölge oyunu sanatçılarının özellikleri nelerdir?” konusunu seçtiyseniz:
- Gölge oyunu sanatçılarına ne ad verilir? (Hayali veya Karagözcü)
- Bir hayalinin hangi yeteneklere sahip olması gerekir? (Ses taklidi yapabilme, farklı şiveleri kullanabilme, iyi bir hikaye anlatıcısı olma, doğaçlama yeteneği, tasvirleri ustaca oynatabilme, bazen müzik aleti çalabilme.)
- Hayaliler bu sanatı nasıl öğrenirler? (Genellikle usta-çırak ilişkisiyle.)
- Onların sahnedeki rolü sadece kuklaları oynatmak mıdır, yoksa daha fazlası mıdır?
Topladığınız bilgileri not alın ve derste arkadaşlarınızla paylaşmaya hazır olun. Unutmayın, araştırma yaparken bilgileri kendi cümlelerinizle özetlemeye çalışın, kopyala-yapıştır yapmayın.
Sonuç:
Gelecek derse hazırlık için, verilen üç konudan biri seçilmeli ve seçilen konu hakkında güvenilir kaynaklardan (kitaplar, internet vb.) bilgi toplanarak araştırma yapılmalıdır. Araştırma sırasında konunun ana hatları ve detayları not alınarak derste sunuma hazır hale getirilmelidir.