Merhaba sevgili öğrenciler! Bugün Türkçe dersinde çok güzel bir etkinlikle karşınızdayım. Görseldeki soruları birlikte adım adım çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Önce 6. Etkinlik‘e bakalım. Bu etkinlik, “Hiçbir gemi bizi bir kitap kadar uzaklara götüremez.” sözüyle ilgili duygu ve düşüncelerinizi katılımlı konuşma yöntemiyle anlatmanızı istiyor. Yani konuşurken dinleyicilerinizi de işin içine katmalısınız. Bunun için şu yönergeleri uygulamanız gerekiyor:
- Konuşmanıza ara vererek dinleyicilerin konuyla ilgili düşüncelerini alın. Onlara “Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?” gibi sorular sorabilirsiniz.
- Dinleyicilerin konuyla ilgili size yöneltecekleri soruları cevaplayın. Bu, konuyu daha iyi anlamalarına yardımcı olur.
- Konuşmanıza dinleyicileri dahil edin. Onlara sorular sorun, fikirlerini sorun. Böylece daha etkileşimli ve ilgi çekici bir konuşma yapmış olursunuz.
Bu bir konuşma etkinliği olduğu için yazılı bir cevabı yok, ama nasıl yapacağımızı anlamış olduk, değil mi?
Şimdi gelelim asıl görevimize, 7. Etkinlik‘e!
Bu etkinlikte, harita üzerinde bazı şehirler ve bu şehirlerle eşleştirilmiş fiil çekimleri (yani fiillerin zaman ve kişi halleri) var. Bizden istenen ise, belirli bir güzergah üzerinde fiillerin istenen hallerini bulup yazmak.
a) “Gezmek” fiili İstanbul’dan Ordu’ya seyahat edecektir. Gezmek fiilinin seyahati sırasında uğradığı illerdeki çekimlenmiş hâllerini uygun kutucuklara yazınız.
Sevgili çocuklar, burada “Gezmek” fiiliyle bir yolculuğa çıkacağız. İstanbul’dan başlayıp Ankara, Samsun ve Ordu’ya uğrayacağız. Her şehirde “Gezmek” fiilini o şehre ait özellikle çekimleyeceğiz.
Adım 1: Ankara için çekimi bulalım.
Haritaya baktığımızda Ankara’nın yanında “Şart Kipi, 2. Tekil Kişi” yazıyor. Şart kipi, “-sa, -se” ekiyle yapılır. 2. tekil kişi ise “sen” demektir. O zaman “Gezmek” fiilini “sen”e göre şart kipiyle çekimleyelim.
Çözüm:
Gez-mek fiili için:
Sen gez-se-n
Sonuç:
Gezsen
Adım 2: Samsun için çekimi bulalım.
Samsun’un yanında “İstek Kipinin Olumsuzu, 1. Çoğul Kişi” yazıyor. İstek kipi “-a, -e” ekiyle yapılır. Olumsuzunu yaparken araya “-ma, -me” eki gelir. 1. çoğul kişi ise “biz” demektir. “Gezmek” fiilini “biz”e göre istek kipinin olumsuzuyla çekimleyelim.
Çözüm:
Gez-mek fiili için:
Biz gez-me-y-el-im
Sonuç:
Gezmeyelim
Adım 3: Ordu için çekimi bulalım.
Ordu’nun yanında “Gereklilik Kipinin Olumlu Sorusu, 2. Çoğul Kişi” yazıyor. Gereklilik kipi “-malı, -meli” ekiyle yapılır. Olumlu soru yaparken sona “-mı, -mi, -mu, -mü” soru eki ve kişi eki gelir. 2. çoğul kişi ise “siz” demektir. “Gezmek” fiilini “siz”e göre gereklilik kipinin olumlu sorusuyla çekimleyelim.
Çözüm:
Gez-mek fiili için:
Siz gez-meli mi-si-niz?
Sonuç:
Gezmeli misiniz?
Şimdi tablomuzu dolduralım:
| Ankara | Samsun | Ordu |
|---|---|---|
| Gezsen | Gezmeyelim | Gezmeli misiniz? |
b) “Bulmak” fiili İstanbul’dan Isparta’ya seyahat edecektir. Bulmak fiilinin seyahati sırasında uğradığı illerdeki çekimlenmiş hâllerini uygun kutucuklara yazınız.
Şimdi de “Bulmak” fiiliyle başka bir yolculuğa çıkıyoruz. İstanbul’dan başlayıp Bursa, İzmir ve Isparta’ya uğrayacağız. Her şehirde “Bulmak” fiilini o şehre ait özellikle çekimleyeceğiz.
Adım 1: Bursa için çekimi bulalım.
Haritaya baktığımızda Bursa’nın yanında “Gelecek Zaman, 2. Çoğul Kişi” yazıyor. Gelecek zaman “-acak, -ecek” ekiyle yapılır. 2. çoğul kişi ise “siz” demektir. O zaman “Bulmak” fiilini “siz”e göre gelecek zamanla çekimleyelim.
Çözüm:
Bul-mak fiili için:
Siz bul-acak-sı-nız
Sonuç:
Bulacaksınız
Adım 2: İzmir için çekimi bulalım.
İzmir’in yanında “Şimdiki Zaman Olumsuzu, 1. Çoğul Kişi” yazıyor. Şimdiki zaman “-yor” ekiyle yapılır. Olumsuzunu yaparken araya “-ma, -me” eki yerine “-mı, -mi, -mu, -mü” eki gelir. 1. çoğul kişi ise “biz” demektir. “Bulmak” fiilini “biz”e göre şimdiki zamanın olumsuzuyla çekimleyelim.
Çözüm:
Bul-mak fiili için:
Biz bul-m-u-yor-uz
Sonuç:
Bulmuyoruz
Adım 3: Isparta için çekimi bulalım.
Isparta’nın yanında “Geçmiş Zaman Olumsuz Sorusu, 2. Çoğul Kişi” yazıyor. Geçmiş zaman “-dı, -di, -du, -dü” veya “-tı, -ti, -tu, -tü” ekiyle yapılır. Olumsuz soru yaparken araya “-ma, -me” eki, sonra geçmiş zaman eki, sonra soru eki ve kişi eki gelir. 2. çoğul kişi ise “siz” demektir. “Bulmak” fiilini “siz”e göre geçmiş zamanın olumsuz sorusuyla çekimleyelim.
Çözüm:
Bul-mak fiili için:
Siz bul-ma-dı-nız mı?
Sonuç:
Bulmadınız mı?
Şimdi tablomuzu dolduralım:
| Bursa | İzmir | Isparta |
|---|---|---|
| Bulacaksınız | Bulmuyoruz | Bulmadınız mı? |
Aferin çocuklar! Gördüğünüz gibi fiillerin çekimlerini öğrenmek, hem dilimizi doğru kullanmamızı sağlıyor hem de böyle eğlenceli harita etkinliklerinde bize çok yardımcı oluyor. Bir sonraki derste görüşmek üzere!