Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün seninle iki güzel etkinliği birlikte çözeceğiz. Bu etkinlikler hem kelime dağarcığımızı geliştirecek hem de dil bilgisi konularımızı pekiştirecek. Hazırsan ilk etkinliğimizle başlayalım!
5. Etkinlik
Aşağıdaki kelime havuzundan seçtiğiniz kelime ve kelime gruplarının sizde uyandırdığı duygu ve düşünceleri anlatınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte kelime bulutundaki kelimelerin sende hangi duyguları ve düşünceleri uyandırdığını anlatmanı istiyor. Bu kelimeler genellikle vatanımız, milletimiz ve kahramanlarımızla ilgili çok değerli kavramlar. Şimdi, bu kelimelerin bende uyandırdıklarını seninle paylaşayım:
- Vatan: Bu kelimeyi duyduğumda içimde hemen bir sıcaklık hissederim. Vatan, bizim evimiz, yuvamızdır. Atalarımızın kanlarıyla sulanmış, uğruna nice fedakarlıklar yapılmış kutsal topraklardır. Bu kelime bana ait olma, güvenlik ve gurur duygusu verir. Vatanımızı sevmek, onu korumak ve geliştirmek hepimizin görevidir.
- Mustafa Kemal Atatürk: Bu isim, benim için bir liderden çok daha fazlasını ifade eder. Atatürk, ülkemizi düşmanlardan kurtaran, bize çağdaş bir ülke armağan eden büyük bir kahramandır. Onun adı geçtiğinde aklıma hemen; ileri görüşlülük, kararlılık, cesaret, akıl ve bilim gelir. Bize bıraktığı mirasa sahip çıkmak ve onun ilkeleri doğrultusunda çalışmak hepimizin sorumluluğudur.
- Milli Mücadele: Bu kelime grubu, zorlu ama şanlı bir tarihi dönemi anlatır. Milletimizin yok olmaya yüz tuttuğu bir zamanda, Atatürk liderliğinde tüm halkımızın bir araya gelerek gösterdiği destansı direniştir. Bu kelimeler bana, birlik ve beraberliğin, azmin ve inancın ne kadar güçlü olduğunu hatırlatır. O günlerdeki fedakarlıklar sayesinde bugün özgürce yaşıyoruz.
- Bayrak: Türk bayrağı, bizim bağımsızlığımızın, şerefimizin ve özgürlüğümüzün sembolüdür. Bayrağımızı gördüğümde içimi bir saygı ve gurur kaplar. Rengindeki kan, üzerindeki ay ve yıldız; şehitlerimizi, bağımsızlığımızı ve geleceğe olan umudumuzu temsil eder.
- Halk: Halk kelimesi, bir milleti oluşturan tüm insanları ifade eder. Milli Mücadele döneminde olduğu gibi, halkın bir araya gelerek neleri başarabileceğini gösterir. Birlik ve beraberlik içinde olduğumuzda ne kadar güçlü olduğumuzu hatırlatır.
- Fedakarlık: Bu kelime, bir amaç uğruna kendi çıkarlarından vazgeçmeyi, hatta canını ortaya koymayı ifade eder. Milli Mücadele’de askerlerimizden sivil halkımıza kadar herkes büyük fedakarlıklar yapmıştır. Bu kelime bana, başkaları için bir şeyler yapmanın ve değerlerimize sahip çıkmanın önemini öğretir.
- Çocuk: Çocuklar, bir ülkenin geleceğidir. Atatürk’ün dediği gibi, “Küçük hanımlar, küçük beyler! Sizler hepiniz geleceğin bir gülü, yıldızı ve ikbal ışığısınız.” Bu kelime bana umudu, masumiyeti ve geleceğe dair sorumluluklarımızı hatırlatır. Onları iyi yetiştirmek, ülkemizin geleceği için çok önemlidir.
- Kahramanlık: Kahramanlık, cesaret ve fedakarlıkla yapılan büyük işlerdir. Vatanı için savaşan askerlerimiz, milletimiz için önemli adımlar atan liderlerimiz birer kahramandır. Bu kelime bana ilham verir, doğru ve iyi şeyler yapmak için beni motive eder.
- Ahlak: Ahlak, insanların doğru ve yanlış arasındaki farkı bilmesini, iyi ve erdemli davranışlar sergilemesini sağlayan değerler bütünüdür. Toplumda düzeni, saygıyı ve adaleti sağlar. Ahlaklı olmak, hem bireysel hem de toplumsal huzur için çok önemlidir.
- Kararlılık: Kararlılık, bir işi başarmak için azimle ve vazgeçmeden çalışmaktır. Milli Mücadele’de gösterilen kararlılık sayesinde ülkemiz bağımsızlığını kazanmıştır. Bu kelime bana, hedeflerime ulaşmak için ne kadar zor olursa olsun asla pes etmemem gerektiğini öğretir.
Gördüğün gibi sevgili öğrencim, bu kelimelerin her biri bize çok önemli şeyler anlatıyor ve içimizde güçlü duygular uyandırıyor. Sen de bu kelimeleri kendi cümlelerinle açıklayabilir, kendi duygu ve düşüncelerini ifade edebilirsin.
***
6. Etkinlik
Aşağıda “Sığırtmaç Mustafa’nın Öyküsü” metninden alınan bir bölüm verilmiştir. Bu bölümü oluşturan cümlelerde geçen çekimli fiilleri bularak örnekteki gibi işaretleyiniz.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte metindeki çekimli fiilleri bulacağız. Hatırlarsan, çekimli fiil demek; bir işi, oluşu, hareketi zamana ve kişiye bağlayarak anlatan kelimelerdir. Yani fiil kök veya gövdelerine zaman ve kişi ekleri gelmiş halleridir. Metni okuyalım ve çekimli fiillerin altını çizelim (burada kalın harfle göstereceğim):
Atatürk:
Mustafa, seni çiftliğime kâhya yapacağımister misin? diye sordu.
Mustafa, kâhyanın anlamını bilmiyordu.
“Kâhya ne demek?”
Çobanların en büyüğü demek!
Mustafa, karşılık vermedi. Atatürk:
“Kâhyalık için sana ayda dört lira versemyetişir mi?”
Mustafa çoktan razıydı.
“Siz bilirsiniz.” dedi.
Atatürk, şakayı daha fazla uzatmadı, ona gerçek düşüncesini söyledi:
“Hayır Mustafa… Seni kâhya yapmayacağım, okula göndereceğim. Orada oku-yup yazma öğreneceksin!”
Şimdi de bulduğumuz çekimli fiilleri ve neden çekimli fiil olduklarını tek tek açıklayalım:
- ister misin: “iste-” fiil köküne geniş zaman “-r” eki ve 2. tekil şahıs “-sin” eki gelmiş. Ayrıca soru eki “mi” almış.
- sordu: “sor-” fiil köküne görülen geçmiş zaman “-du” eki gelmiş. (3. tekil şahıs eki gizlidir.)
- bilmiyordu: “bil-” fiil köküne olumsuzluk “-mi-“, şimdiki zaman “-yor” ve görülen geçmiş zaman “-du” ekleri gelmiş. (3. tekil şahıs eki gizlidir.)
- vermedi: “ver-” fiil köküne olumsuzluk “-me-” ve görülen geçmiş zaman “-di” ekleri gelmiş. (3. tekil şahıs eki gizlidir.)
- versem: “ver-” fiil köküne şart kipi “-se” ve 1. tekil şahıs “-m” eki gelmiş.
- yetişir mi: “yetiş-” fiil köküne geniş zaman “-ir” eki gelmiş. (3. tekil şahıs eki gizlidir.) Ayrıca soru eki “mi” almış.
- bilirsiniz: “bil-” fiil köküne geniş zaman “-ir” ve 2. çoğul şahıs “-siniz” eki gelmiş.
- dedi: “de-” fiil köküne görülen geçmiş zaman “-di” eki gelmiş. (3. tekil şahıs eki gizlidir.)
- uzatmadı: “uzat-” fiil köküne olumsuzluk “-ma-” ve görülen geçmiş zaman “-dı” ekleri gelmiş. (3. tekil şahıs eki gizlidir.)
- söyledi: “söyle-” fiil köküne görülen geçmiş zaman “-di” eki gelmiş. (3. tekil şahıs eki gizlidir.)
- yapmayacağım: “yap-” fiil köküne olumsuzluk “-ma-“, gelecek zaman “-acak” ve 1. tekil şahıs “-ım” eki gelmiş.
- göndereceğim: “gönder-” fiil köküne gelecek zaman “-ecek” ve 1. tekil şahıs “-im” eki gelmiş.
- öğreneceksin: “öğren-” fiil köküne gelecek zaman “-ecek” ve 2. tekil şahıs “-sin” eki gelmiş.
Unutma, “demek” gibi kelimeler fiil kökü gibi görünse de, bu cümlelerde isim-fiil (mastar) olarak kullanıldığı için çekimli fiil değildir. Ayrıca “razıydı” kelimesi “razı” ismine ek fiil gelerek yüklem olmuş olsa da, bu kelime bir fiil kökünden türemediği için çekimli fiil sayılmaz.
Aferin sana, bu etkinliği de başarıyla tamamladık! Gördün mü, dil bilgisi konuları aslında ne kadar eğlenceli ve mantıklı!