Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle, gönderdiğim sayfadaki etkinlikleri birlikte çözeceğiz. Unutmayın, Türkçe dersinde her zaman okuduğumuzu anlamak, yorumlamak ve dil bilgisi kurallarını doğru kullanmak çok önemlidir. Şimdi hep birlikte sorulara bakalım ve adım adım çözümlerini yapalım.
4. Etkinlik Aşağıdaki karikatürlerin sizde uyandırdığı duygu ve düşünceleri anlatınız.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte sizden karikatürlere bakarak aklınıza gelen ilk düşünceleri ve hisleri yazmanızı istiyor. Karikatürler, genellikle bir mesaj vermek veya bir durumu mizahi bir dille anlatmak için kullanılır. Hadi her birine ayrı ayrı bakalım:
Çözüm:
- Birinci Karikatür (Adam):
Bu karikatürde bir adam görüyoruz, kravatı gevşemiş, sanki çok yorgun, uykusuz kalmış gibi. Belki de çok fazla çalışmaktan, işlerin yoğunluğundan bunalmış. Sanki “Of, ne kadar çok işim var!” der gibi bir hali var. Bu karikatür bana, modern hayatın getirdiği koşturmacayı, iş stresini ve bazen hepimizin yaşadığı yorgunluk hissini hatırlatıyor. Bazen dinlenmeye, kafa dinlemeye ne kadar çok ihtiyacımız olduğunu düşündürüyor.
- İkinci Karikatür (Havuç ve Brokoli):
Aaa, bakın burada bir havuç ve bir brokoli boks yapıyor! Çok ilginç, değil mi? Sebzelerin spor yapması kulağa hoş geliyor. Bu karikatür bana sağlıklı beslenmenin yanında spor yapmanın da ne kadar önemli olduğunu anlatıyor. Havuç ve brokoli gibi sağlıklı yiyecekler yemeli ve onlar gibi enerjik olup spor yapmalıyız. Belki de bu, “Sağlıklı yaşam için hem iyi beslen hem de hareket et!” mesajını veriyordur. Rekabetin bile sağlıklı bir şekilde yapılabileceğini düşündürüyor.
- Üçüncü Karikatür (Beyin):
Bu karikatürde ise kaslarını şişirmiş, ağırlık kaldıran bir beyin var! Gözlükleri de takmış, sanki ders çalışmaktan veya çok düşünmekten yorulmuş ama bir yandan da güçlenmiş gibi. Bu bana, beynimizin de tıpkı kaslarımız gibi çalıştıkça geliştiğini, güçlendiğini düşündürüyor. Bol bol kitap okumak, yeni şeyler öğrenmek, düşünmek ve problem çözmek beynimizi tıpkı spor yapmak gibi çalıştırır ve daha zeki olmamızı sağlar. “Beynini kullan, onu geliştir!” mesajı veriyor sanki.
5. Etkinlik Okuduğunuz metinle, kitabınızdaki “Futbolcu Olmaya Karar Vermiş-tim” metnini yazarların konuya bakış açısı ve vermek istedikleri mesajlar açısından karşılaştırarak düşüncelerinizi yazınız.
Sevgili öğrenciler, bu etkinlikte bizden iki farklı metni karşılaştırmamız isteniyor. Ancak elimizde sadece “Karlı Dağların Arkadaşı Ol” başlıklı metin var. “Futbolcu Olmaya Karar Vermiş-tim” metni burada olmadığı için, iki metni doğrudan karşılaştırma yapamayız. Ama yine de elimizdeki metni inceleyerek bakış açısını ve mesajını açıklayabiliriz.
Çözüm:
Elimizde sadece “Karlı Dağların Arkadaşı Ol” başlıklı metin olduğu için, bu metnin yazara ait bakış açısını ve vermek istediği mesajı inceleyelim:
- Bakış Açısı:
Metin, kış sporlarına, özellikle de kayağa oldukça olumlu ve hevesli bir bakış açısıyla yaklaşıyor. Yazar, kayak yapmayı sadece bir spor olarak değil, aynı zamanda günlük hayatın sıkıntılarından kaçış, doğayla iç içe olma ve yeni deneyimler yaşama fırsatı olarak görüyor. Kayak yaparken hissedilen özgürlük ve keyif ön planda tutulmuş. Metinde, kayak için kullanılan araç gereçler ve kış mevsiminin getirdiği güzellikler de detaylı bir şekilde anlatılarak okuyucunun zihninde canlı bir tablo oluşturulmaya çalışılmış. Bu, yazarın kış sporlarına ve doğaya karşı duyduğu hayranlığı ve sevgiyi gösteriyor.
- Verilmek İstenen Mesaj:
Yazarın bu metinle okuyucularına vermek istediği ana mesaj, kış sporlarını ve özellikle kayağı denemeye teşvik etmektir. “Bembeyaz kar üzerinde rüzgâr gibi kayıp gitmenin zevkini tatmayı kim istemez ki?” cümlesiyle, okuyucuları bu eşsiz deneyimi yaşamaya davet ediyor. Aynı zamanda, monoton günlük hayatın dışına çıkarak farklı hobiler edinmenin, doğayla iç içe olmanın ve yeni maceralara atılmanın insan ruhuna iyi geldiğini vurguluyor. Kısacası, aktif bir yaşam sürmenin, kışın bile spor yapmanın ve doğanın tadını çıkarmanın önemini anlatmak istiyor.
Eğer “Futbolcu Olmaya Karar Vermiş-tim” metni de elimizde olsaydı, o metindeki yazarın futbol sporuna, spora bakış açısını ve vermek istediği mesajları da inceleyip, “Karlı Dağların Arkadaşı Ol” metniyle benzer ve farklı yönlerini karşılaştırabilirdik. Örneğin, birinde bireysel bir spor olan kayak, diğerinde takım sporu olan futbol anlatılıyorsa, bu durum yazarların spora ve rekabete bakış açılarını da etkileyebilirdi.
6. Etkinlik Aşağıdaki cümlelerde ek fiillerin kullanıldığı kelimelerin altlarını çiziniz. Kelimelerde ek fiillerin hangi görevde kullanıldığını bularak kelimeyi uygun alana yerleştiriniz.
Sevgili öğrencilerim, bu etkinlikte ek fiilleri bulup görevlerine göre ayıracağız. Hatırlayalım, ek fiillerin iki temel görevi vardır:
- 1. görev: İsim soylu sözcükleri (isim, sıfat, zamir gibi) yüklem yapmak. (Örnek: “Bu bir kitaptır.” Burada “kitaptır” yüklem olmuştur.)
- 2. görev: Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak. (Örnek: “Geliyordu.” Burada “geliyor” basit zamanlı fiili, ek fiil sayesinde “geliyordu” şeklinde birleşik zamanlı olmuştur.)
Şimdi cümlelere tek tek bakalım ve ek fiilleri bulalım:
Çözüm:
İsim ve isim soylu sözcüklere yüklem yapma
Spor yaparken uyulması gereken bazı kurallar vardı.
Adım 1: “vardı” kelimesini inceleyelim. “var” kelimesi isim soylu bir sözcüktür. “-dı” ekiyle yüklem olmuştur. Bu yüzden bu kelime, ek fiilin “isim ve isim soylu sözcüklere yüklem yapma” görevinde kullanılmıştır.
İyi kalpli ve duyarlı insanlar, her zaman başarılıdır.
Adım 1: “başarılıdır” kelimesine bakalım. “başarılı” kelimesi bir sıfattır (isim soylu). “-dır” ekiyle yüklem olmuştur. Bu yüzden bu kelime, ek fiilin “isim ve isim soylu sözcüklere yüklem yapma” görevinde kullanılmıştır.
Yeni aldığım yürüyüş bandı, umduğum gibi değildi.
Adım 1: “değildi” kelimesini inceleyelim. “değil” kelimesi, isim ve isim soylu sözcükleri olumsuz yapan bir edattır ve ek fiil ile birlikte yüklem görevi üstlenir. “-di” ekiyle yüklem olmuştur. Bu yüzden bu kelime, ek fiilin “isim ve isim soylu sözcüklere yüklem yapma” görevinde kullanılmıştır.
Hayat, bizlere sunulmuş en büyük armağandır.
Adım 1: “armağandır” kelimesine bakalım. “armağan” kelimesi bir isimdir. “-dır” ekiyle yüklem olmuştur. Bu yüzden bu kelime, ek fiilin “isim ve isim soylu sözcüklere yüklem yapma” görevinde kullanılmıştır.
Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapma
Asel, senin geri dönmeni dört gözle bekliyordu.
Adım 1: “bekliyordu” kelimesini inceleyelim. “bekliyor” kelimesi şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş basit bir fiildir. “-du” ekiyle (“-idi” ek fiilinin hikaye biçimi) birleşerek “şimdiki zamanın hikayesi” şeklinde birleşik zamanlı olmuştur. Bu yüzden bu kelime, ek fiilin “basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapma” görevinde kullanılmıştır.
Hastamız artık iyileşmiştir, eve götürebilirsiniz.
Adım 1: “iyileşmiştir” kelimesine bakalım. “iyileşmiş” kelimesi duyulan geçmiş zaman kipiyle çekimlenmiş basit bir fiildir. “-tir” ekiyle (“-idir” ek fiilinin geniş zaman biçimi) birleşerek “duyulan geçmiş zamanın rivayeti” veya “pekiştirilmiş duyulan geçmiş zaman” şeklinde birleşik zamanlı olmuştur. Bu yüzden bu kelime, ek fiilin “basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapma” görevinde kullanılmıştır.
Onu gördüğünde maça gidiyormuş.
Adım 1: “gidiyormuş” kelimesini inceleyelim. “gidiyor” kelimesi şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş basit bir fiildir. “-muş” ekiyle (“-imiş” ek fiilinin rivayet biçimi) birleşerek “şimdiki zamanın rivayeti” şeklinde birleşik zamanlı olmuştur. Bu yüzden bu kelime, ek fiilin “basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapma” görevinde kullanılmıştır.
İşlerini kısa sürede bitirecekti.
Adım 1: “bitirecekti” kelimesine bakalım. “bitirecek” kelimesi gelecek zaman kipiyle çekimlenmiş basit bir fiildir. “-ti” ekiyle (“-idi” ek fiilinin hikaye biçimi) birleşerek “gelecek zamanın hikayesi” şeklinde birleşik zamanlı olmuştur. Bu yüzden bu kelime, ek fiilin “basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapma” görevinde kullanılmıştır.
Düzenli beslenirsen vücut direncin artar.
Adım 1: “beslenirsen” kelimesini inceleyelim. “beslenir” kelimesi geniş zaman kipiyle çekimlenmiş basit bir fiildir. “-sen” ekiyle (“-isen” ek fiilinin şart biçimi) birleşerek “geniş zamanın şartı” şeklinde birleşik zamanlı olmuştur. Bu yüzden bu kelime, ek fiilin “basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapma” görevinde kullanılmıştır.
Okullar arası futbol turnuvaları düzenlenecekmiş.
Adım 1: “düzenlenecekmiş” kelimesine bakalım. “düzenlenecek” kelimesi gelecek zaman kipiyle çekimlenmiş basit bir fiildir. “-miş” ekiyle (“-imiş” ek fiilinin rivayet biçimi) birleşerek “gelecek zamanın rivayeti” şeklinde birleşik zamanlı olmuştur. Bu yüzden bu kelime, ek fiilin “basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapma” görevinde kullanılmıştır.