7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 121
Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersimizin bu etkinliğinde çok güzel bir çalışma yapacağız. Kelimelerin anlamlarını tahmin etme, sözlükten kontrol etme ve sonra da kendi cümlelerimizde kullanma becerimizi geliştireceğiz. Bu sayede hem kelime dağarcığımızı zenginleştireceğiz hem de kelimelerin farklı bağlamlarda nasıl kullanıldığını daha iyi anlayacağız. Hazır mısın? O zaman ilk cümlemizle başlayalım!
1. Etkinlik Aşağıda, metinde geçen bazı cümleler verilmiştir. Bu cümlelerdeki renkli harflerle yazılmış kelimelerin anlamlarını tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Türkçe sözlükten kontrol ederek kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Çam ağaçlarının ördüğü korular, üzüm bağları ve sebze bahçeleri İzmir’e doğru uzanır.
- Tahminim: Bu cümlede “korular” kelimesi, sanki ağaçların çok olduğu, küçük ormanlık veya ağaçlık alanlar gibi bir yerleri anlatıyor. Belki de insanların gezdiği, içinde çok ağaç olan yerler olabilir.
- Sözlük anlamı: Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre “koru”, Genellikle kent ve kasabalarda halkın gezinti yeri olarak ayrılmış, içinde ağaçlar bulunan geniş toprak parçası, koruluk. anlamına geliyormuş. Tahminime oldukça yakın çıktı, değil mi?
- Cümlem: Hafta sonu ailemle birlikte şehrin büyük korusunda uzun bir yürüyüş yaptık.
İnce pardösümü almamıştım.
- Tahminim: “Pardösü” kelimesi, giyilen bir kıyafet olmalı. “İnce” dediğine göre, kışlık palto gibi kalın bir şey değil de, bahar aylarında giyilen, ceketten biraz daha uzun bir dış giysi olabilir.
- Sözlük anlamı: TDK’ye göre “pardösü”, Mevsimlik, paltoya benzer, uzun üst giysisi. olarak tanımlanıyor. Tam da düşündüğümüz gibi!
- Cümlem: Hava aniden soğuyunca, yanıma pardösü almadığıma pişman oldum.
Şeker ağdalarını tezgâhının üstünde uzatıyor, sonra makasla kesiyordu.
- Tahminim: “Tezgâh” kelimesi, bir işin yapıldığı, üzerinde çalışılan veya bir şeyler sergilenen düz bir masa ya da çalışma alanı gibi bir şey olabilir. Şeker ağdalarının uzatılıp kesildiği bir yer olduğuna göre, böyle bir anlamı olmalı.
- Sözlük anlamı: TDK’ye göre “tezgâh”, Esnafın veya zanaatçının üzerinde çalıştığı, satış yaptığı veya malını sergilediği masa, sedir vb. anlamına gelir. Evet, tahminimiz doğru çıktı!
- Cümlem: Babam, mutfak tezgâhının üzerinde yeni bir tarif deniyordu.
Bu anda, içimde korkuyla karışık bir üzünç beliriverdi.
- Tahminim: “Üzünç” kelimesi, korkuyla birlikte hissedilen bir duygu olduğuna göre, üzüntü, keder veya iç sıkıntısı gibi olumsuz bir his olmalı.
- Sözlük anlamı: TDK’ye göre “üzünç”, Üzüntü, keder. demektir. Duygusal bir kelimeymiş.
- Cümlem: Arkadaşımın kötü haberi karşısında içimi derin bir üzünç kapladı.
Babam, sedire atarken kendini:
— Hasan, ne var avucunda, diye bağırdı.
- Tahminim: “Sedir” kelimesi, üzerine oturulan veya uzanılan, yere yakın, genellikle minderli ve yastıklı bir mobilya türü olabilir. Eski evlerde sıkça görülen bir şey olabilir.
- Sözlük anlamı: TDK’ye göre “sedir”, Üzerine minder, yastık vb. şeyler konularak oturulacak veya yatılacak duruma getirilmiş, arkalıksız, divan gibi geniş ve alçak kerevet. olarak açıklanır. Eski evlerdeki divanlara benziyor, değil mi?
- Cümlem: Büyükannemlerin köy evinde, sedirde oturup çay içer, uzun uzun sohbet ederdik.
Evlerin saçaklarının altına gizlendim.
- Tahminim: “Saçak” kelimesi, evin çatısının veya üst kısmının dışarıya doğru uzanan, yağmurdan veya güneşten koruyan bölümü olabilir. Genellikle binaların kenarlarında bulunur.
- Sözlük anlamı: TDK’ye göre “saçak”, Bir yapının, özellikle çatıların dışarıya doğru uzanmış bölümü. anlamına geliyor. Yağmurdan korunmak için ideal bir yermiş!
- Cümlem: Şiddetli yağmur başladığında, otobüs durağının saçağının altına sığındık.
Biraz daha yürümüştüm ki tümseğin ardından beş altı çocuk çıktı.
- Tahminim: “Tümsek” kelimesi, yerde yüksekçe, kabarık, küçük bir tepe gibi bir yer olabilir. Çocukların arkasından çıktığına göre, görüşü engelleyen bir yükselti olmalı.
- Sözlük anlamı: TDK’ye göre “tümsek”, Küçük tepe, kabarıklık. demektir. Tam da aklımızdaki gibi bir yer!
- Cümlem: Bisiklet sürerken yoldaki tümseğe dikkat etmelisin, yoksa düşebilirsin.
Aferin sana! Gördün mü, kelimelerin anlamlarını tahmin etmek ve sonra sözlükten kontrol etmek ne kadar eğlenceli ve öğretici! Bu çalışma sayesinde birçok yeni kelime öğrendik ve onları cümle içinde nasıl kullanacağımızı da görmüş olduk. Türkçe dersinde bu tür etkinliklere devam edeceğiz. Başarılar dilerim!