Anlık görüntüleyici sayısı yükleniyor…
Çözümü Değerlendir
Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencim! Bugün Türkçe dersimizdeki bu harika etkinlikleri birlikte çözeceğiz. Ek fiillerin cümlelere kattığı anlamları ve bir haber metninin nasıl yazıldığını öğreneceğiz. Hazır mısın? Hadi başlayalım!
6. Etkinlik: Aşağıdaki tamamlanmamış cümleleri, karşılarında verilen anlam özelliklerini ifade edecek şekilde ek fiillerle tamamlayınız.
Bu etkinlikte ek fiillerin cümlelere nasıl farklı anlamlar kattığını göreceğiz. Ek fiiller (idi, imiş, ise, -dir), fiillere veya isim soylu sözcüklere gelerek onlara zaman, şart, olasılık gibi anlamlar yükler. Şimdi her bir cümleyi inceleyelim:
Adım 1: İlk cümleye bakalım ve karşısındaki anlamı düşünelim.
- Yeğenimi görmeye gitmişimiş.
- Karşısındaki anlam: Küçümseme
Burada “gitmiş” fiiline ek fiilin duyulan geçmiş zamanı olan “-imiş” ekini getirdik. Bu ek, başkasından duyulan bir olayı anlatır. Ancak bazı durumlarda, bir olayı küçümsemek, çok da önemsememek ya da alaycı bir tavırla anlatmak istediğimizde de bu eki kullanabiliriz. Sanki “Gitmişmiş canım, ne olmuş yani?” der gibi bir hava katıyor bu cümle. Böylece küçümseme anlamını vermiş oluyoruz.
Adım 2: İkinci cümlemizi inceleyelim.
- Ecemi birlikte ders çalışacaktı.
- Karşısındaki anlam: Gerçekleşmemiş niyet
“Çalışacak” sözcüğü, gelecekte yapılacak bir eylemi, bir niyeti belirtiyor. Sonuna ek fiilin görülen geçmiş zamanı olan “-tı” (idi) ekini getirdiğimizde, bu niyetin geçmişte kaldığını ve aslında gerçekleşmediğini anlıyoruz. Yani, Ecem ile ders çalışma planları varmış ama bir nedenden dolayı bu plan suya düşmüş, ders çalışamamışlar. “Yapılacaktı ama olmadı” anlamını bu şekilde veriyoruz.
Adım 3: Üçüncü cümlemize geçelim.
- Akşam eve erken gelmiştir.
- Karşısındaki anlam: Olasılık
“Gelmiş” fiili, geçmişte gerçekleşmiş bir eylemi ifade eder. Sonuna ek fiilin geniş zamanı olan “-tir” (dir) ekini getirdiğimizde ise, bu eylemin gerçekleşmiş olma ihtimalinin yüksek olduğunu, bir tahminde bulunduğumuzu anlatırız. Yani, “Büyük ihtimalle eve erken gelmiştir, ben öyle düşünüyorum” demek istiyoruz. “-dir” eki, bazen kesinlik bildirse de, geçmiş zaman fiilleriyle kullanıldığında güçlü bir olasılık veya tahmin anlamı katar.
Adım 4: Son cümlemizi inceleyelim.
- Her sabah yürüyüş yapardı.
- Karşısındaki anlam: Terk edilmiş alışkanlık
“Yapar” fiili, geniş zaman eki alarak sürekli yapılan bir işi, bir alışkanlığı ifade eder. Sonuna ek fiilin görülen geçmiş zamanı olan “-dı” (idi) ekini getirdiğimizde ise, bu alışkanlığın artık geçmişte kaldığını, eskiden yapıldığını ama şimdi yapılmadığını anlarız. “Eskiden her sabah yürüyüş yapardı, ama şimdi yapmıyor” anlamını bu şekilde vererek terk edilmiş bir alışkanlığı anlatmış oluyoruz.
Sonuç:
- Yeğenimi görmeye gitmişimiş. (Küçümseme)
- Ecemi birlikte ders çalışacaktı. (Gerçekleşmemiş niyet)
- Akşam eve erken gelmiştir. (Olasılık)
- Her sabah yürüyüş yapardı. (Terk edilmiş alışkanlık)
—
7. Etkinlik: Aşağıdaki haber metnini inceleyiniz. Siz de herhangi bir spor etkinliği ile ilgili haber metni oluşturarak verilen boşluğa yazınız.
Harika bir etkinlik daha! Şimdi bir haber metninin nasıl yazıldığını öğreneceğiz. Haber metinleri, bir olayı okuyucuya doğru, açık ve anlaşılır bir şekilde aktarmak için yazılır. Bir haber metni yazarken şunlara dikkat etmeliyiz:
Başlık: Olayı özetleyen, dikkat çekici ve merak uyandıran bir başlık olmalı.
Giriş (Spot): Haberin en önemli bilgileri (kim, ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden) bu bölümde kısaca verilir. Buna “5N1K” kuralı deriz.
Gelişme: Olayın detayları, arka plan bilgileri ve varsa tanıkların ya da ilgili kişilerin sözleri bu bölümde yer alır.
Sonuç: Haber metni genellikle olayın gelecekteki olası etkileri veya son durumu hakkında kısa bir bilgiyle bitirilebilir.
Dil: Anlatım sade, açık, anlaşılır ve tarafsız olmalı. Yazarın kişisel yorumlarına yer verilmemeli.
Şimdi görseldeki Ampute Milli Futbol Takımı’mızın haberini inceleyelim:
Ampute Milli Futbol Takımı, Avrupa Şampiyonu oldu
TFF’nin Türkiye Futbol Oynuyor projesi kapsamında destek verdiği, Bedensel Engelliler Spor Federasyonu bünyesindeki Ampute Futbol Milli Takımı, İngiltere’yi 2-1 mağlup ederek Avrupa Ampute Futbol Şampiyonası’nda şampiyon oldu. Millilerimizi zafere taşıyan goller Serkan Dereli ve Osman Çakmak’tan geldi.
Gördüğün gibi, başlık olayı net bir şekilde özetliyor. Haber metninde ise kimin (Ampute Milli Futbol Takımı), neyi (Avrupa Şampiyonu), nerede (Avrupa Ampute Futbol Şampiyonası’nda), nasıl (İngiltere’yi 2-1 yenerek) ve kimin golleriyle (Serkan Dereli ve Osman Çakmak) yaptığı anlatılıyor. İşte bu, 5N1K kuralına uygun, başarılı bir haber metni örneği.
Şimdi sıra sende! Ben de senin için okulda yaşanmış bir spor etkinliğiyle ilgili bir haber metni yazacağım. Sen de kendi haberini yazarken bu örneği ve “5N1K” kuralını aklından çıkarma!
Adım 1: Bir spor etkinliği seçelim.
Ben, okulumuzun basketbol takımının kazandığı bir turnuvayı seçmek istiyorum. Bu, hem bize yakın hem de heyecan verici bir haber olabilir.
Adım 2: Haber metnini yazalım.
İşte benim örneğim:
Okul Basketbol Takımımız Şampiyonluk Kupasını Kaldırdı!
Okulumuzun yıldız basketbol takımı, büyük bir başarıya imza atarak “İlçeler Arası Gençler Basketbol Turnuvası”nda şampiyonluğa ulaştı. Dün akşam oynanan final maçında, güçlü rakibi Kartal Lisesi’ni baştan sona üstün bir oyunla 78-70 mağlup eden takımımız, kupayı okulumuza getirdi. Maçın en değerli oyuncusu seçilen kaptanımız Emir, 30 sayılık performansıyla galibiyette önemli rol oynadı. Antrenörümüz Ayşe Öğretmen, oyuncularını tebrik ederek “Bu başarı, azmin ve takım ruhunun bir sonucudur,” dedi. Okul yönetimimiz ve tüm öğrencilerimiz, takımımızı ve teknik ekibimizi kutluyor, başarılarının devamını diliyoruz.
Sonuç:
Yukarıda okul takımımızın kazandığı bir basketbol turnuvası hakkında bir haber metni örneği yazdım. Sen de kendi haber metnini yazarken kim, ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden sorularına cevap vermeyi ve tarafsız bir dil kullanmayı unutma!
Henüz onaylanmış öğrenci çözümü yok.
İlk çözümü sen paylaşabilirsin. Aşağıdaki formdan fotoğrafını yükle.
1 takipçi