Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersimizin bu bölümünde karşımıza çıkan soruları adım adım, şiirimizden yola çıkarak birlikte çözeceğiz. Unutma, her sorunun cevabı metnin içinde gizli. İyi bir okuyucu olmak, soruları doğru cevaplamanın ilk adımıdır. Haydi başlayalım!
1. Etkinlik: Şiirde geçen anlamını bilmediğiniz kelimeleri belirleyiniz. Belirlediğiniz kelimelerin anlamlarını şiirden hareketle tahmin ederek yazınız. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Türk Dil Kurumu sözlükten kontrol ediniz.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte şiiri okurken anlamını tam olarak bilmediğin kelimeleri belirleyip, şiirin genel akışından ve kelimenin geçtiği dizeden yola çıkarak anlamını tahmin etmeni istiyoruz. Sonra da bu tahminini TDK sözlükten kontrol edeceksin. Ben sana örnek olması için birkaç kelime seçip, nasıl yapman gerektiğini göstereceğim. Sen de şiirden başka kelimeler seçip bu etkinliği tamamlayabilirsin.
- Kelime: Ferah
Tahminim: Şiirde “Daha ferah içim” dizesinde geçiyor. Burada şairin iç dünyasındaki bir rahatlığı, genişliği, huzuru anlattığını düşünüyorum. Yani iç rahatlığı, huzurlu olma hali diyebiliriz.
TDK Kontrolü: TDK sözlükte “ferah” kelimesi için “İç açıcı, rahat, geniş (yer, ortam)” veya “İç rahatlığı, huzur” anlamları verilmektedir. Gördüğün gibi tahminimiz doğru çıktı!
- Kelime: Sonsuzluktan gelmiş
Tahminim: Şiirde “Vatan sonsuzluktan gelmiş” dizesinde geçiyor. Vatanın çok eski zamanlardan beri var olduğunu, köklerinin çok derinlere uzandığını, hiç bitmeyecek bir varlık olduğunu anlatıyor bence. Yani bitmeyen, ebedi, çok eski zamanlardan beri var olan gibi düşünebiliriz.
TDK Kontrolü: TDK sözlükte “sonsuzluk” kelimesi için “Ebedîlik, ölümsüzlük” anlamları verilmektedir. “Sonsuz” ise “Sonu gelmeyen, bitmeyen, ebedî” demektir. Tahminimiz yine şiirin anlamıyla çok uyumlu.
- Kelime: Düşümde
Tahminim: Şiirin adında “ATATÜRK’Ü GÖRDÜM DÜŞÜMDE” geçiyor. Burada şairin Atatürk’ü uykusunda, yani rüyasında gördüğünü anlatıyor. “Düş” kelimesi “rüya” anlamına gelir, “-ümde” eki de “benim rüyamda” demek oluyor.
TDK Kontrolü: TDK sözlükte “düş” kelimesi için “Rüya” anlamı verilmektedir. Bu da tahminimizin doğru olduğunu gösteriyor.
2. Etkinlik: Aşağıdaki soruları okuduğunuz şiirden hareketle cevaplayınız.
1. “Sizler yaşadıkça çocuklarım / Ben de yaşıyorum demek,” dizelerini açıklayınız.
Sevgili öğrencim, bu dizeler şiirimizin en önemli yerlerinden biri. Burada Atatürk, Türk çocuklarına sesleniyor ve onlara olan büyük sevgisini ve inancını dile getiriyor. Atatürk, kurduğu Türkiye Cumhuriyeti’ni ve getirdiği çağdaş değerleri çocuklara emanet etmiştir. Bu dizelerle demek istiyor ki, “Ey benim sevgili çocuklarım, sizler yaşadıkça, benim ilkelerime, inkılaplarıma, vatan sevgime sahip çıktıkça, ben de sizinle birlikte yaşıyorum. Benim ruhum, benim ideallerim sizinle birlikte var olmaya devam ediyor.” Yani çocukların geleceği, vatanı sahiplenmesi, Atatürk’ün mirasının sonsuza dek yaşayacağının garantisidir.
2. Şiirde, “Vatan siz” söz grubu ile anlatılmak istenen nedir?
Bu söz grubu da çok güçlü bir mesaj içeriyor sevgili öğrencim. Şiirde Atatürk, çocuklara “Vatan siz” diyerek, vatanın ta kendisinin çocuklar olduğunu vurguluyor. Yani demek istiyor ki, “Ey çocuklarım, sizler bu vatanın geleceğisiniz, bu vatanın umudusunuz, bu vatanın bekçilerisiniz. Vatanın varlığı, gelişmesi, yükselmesi sizin varlığınıza, çalışkanlığınıza ve vatanınıza sahip çıkmanıza bağlıdır. Siz yoksanız, vatan da yoktur. Siz varsanız, vatan da vardır ve sonsuza dek yaşayacaktır.” Bu söz, çocukların vatan için ne kadar değerli ve önemli olduğunu gösteriyor.
3. Şiirde, Atatürk ile çocuklar arasında nasıl bir bağ kurulmuştur? Açıklayınız.
Şiirde Atatürk ile çocuklar arasında çok özel, çok güçlü ve derinden bir bağ kurulmuş. Bu bağ, bir lider ile milletinin evlatları arasındaki bağdan çok daha öte, adeta bir baba ile evlatları arasındaki sevgi ve güven bağı gibidir. Şiirde Atatürk, çocukları “çocuklarım” diye sahipleniyor, onlara karşı büyük bir sevgi, güven ve umut beslediğini belli ediyor. Çocuklar ise Atatürk’ün mirasını yaşatan, onun ideallerini geleceğe taşıyan varlıklar olarak gösteriliyor. Kısacası, Atatürk çocuklara emanetçi olarak güveniyor, çocuklar da bu emaneti layıkıyla taşıyarak Atatürk’ün ruhunu yaşatıyor. Bu, karşılıklı bir sevgi, saygı, güven ve gelecek inancı bağıdır.
4. Şairin sizi etkileyen dizesini/dizelerini nedenleriyle birlikte anlatınız.
Sevgili öğrencim, bu soruya senin kendi düşüncelerinle cevap vermen çok önemli. Herkesi farklı bir dize etkileyebilir. Ben kendi adıma, beni en çok etkileyen dizeleri ve nedenlerini sana örnek olarak açıklayayım:
Beni en çok etkileyen dizeler:
“Sizler yaşadıkça çocuklarım
Ben de yaşıyorum demek,”
Bu dizeler beni çok etkiliyor çünkü; Atatürk’ün ne kadar ileri görüşlü olduğunu ve geleceği çocuklara emanet etmesinin ne kadar doğru bir karar olduğunu gösteriyor. O, fiziksel olarak aramızda olmasa da, onun fikirleri, ilkeleri ve kurduğu cumhuriyetin değerleri, biz çocuklar sayesinde yaşıyor. Bu dizeler, bize büyük bir sorumluluk yüklüyor ama aynı zamanda bize duyulan güveni de hissettiriyor. Atatürk’ün çocuklara olan bu inancı, benim de geleceğe umutla bakmamı sağlıyor. Onun ruhunun, bizler var oldukça hep canlı kalacağını bilmek çok güzel bir duygu.
5. Sizce şair hangi duygular içerisindedir? Anlatınız.
Şiiri okuduğumuzda şairin (Abdullah Rıza Ergüven) güçlü duygular içinde olduğunu görüyoruz. Bence şairin içinde bulunduğu başlıca duygular şunlardır:
- Sevgi ve Saygı: Atatürk’e karşı derin bir sevgi ve saygı duyduğu çok açık. Onu rüyasında görmesi, ona duyduğu özlemi ve minneti gösteriyor.
- Umut ve İnanç: Türk gençliğine ve çocuklarına karşı büyük bir umut ve inanç taşıyor. Atatürk’ün mirasının onların omuzlarında yükseleceğine inanıyor. “Vatan siz” demesi bu inancın en güzel örneği.
- Vatan Sevgisi: Şiirin her dizesinde vatan sevgisi hissediliyor. Vatanın sonsuzluğuna olan inancı, çocukların vatanla özdeşleştirilmesi, bu derin vatan sevgisinin bir yansıması.
- Huzur ve Ferahlık: Atatürk’ün çocukları ve vatanı emanet ettiği gençliği görmesiyle içsel bir huzur ve ferahlık duyduğu anlaşılıyor. “Daha ferah içim” dizesi bunu net bir şekilde ifade ediyor.
Kısacası şair, Atatürk’ün mirasına ve Türk gençliğine olan inancıyla dolu, umutlu, sevgi dolu ve huzurlu bir ruh hali içerisindedir.
6. Şiirin ana duygusu nedir?
Her şiirin bize hissettirdiği, vermek istediği bir ana duygu vardır. “ATATÜRK’Ü GÖRDÜM DÜŞÜMDE” şiirinin ana duygusu, Atatürk’ün Türk gençliğine duyduğu sonsuz güven ve onlara emanet ettiği vatanın geleceğine olan inancıdır. Şiir, Atatürk’ün ruhunun ve ideallerinin, Türk çocukları ve gençleri sayesinde sonsuza dek yaşayacağını vurgulayan, umut ve sevgi dolu bir mesaj taşır. Bu aynı zamanda gençliğe düşen büyük sorumluluğu ve vatan sevgisinin önemini de hissettirir.