Merhaba sevgili öğrencim! Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğin görseldeki metni ve soruyu dikkatlice inceledim. Bu konu, Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası’nın en önemli ve biraz da içimizi burkan konularından biridir. Gel şimdi soruyu birlikte, adım adım anlayarak çözelim.
Soru: İngiltere, Musul’u Türkiye’ye neden bırakmak istememiştir? Açıklayınız.
Bu çok güzel ve önemli bir soru. Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası’nın en kritik konularından biri olan Musul Meselesi’ni daha iyi anlamamızı sağlayacak. Gel, şimdi bu sorunun cevabını adım adım birlikte inceleyelim.
Adım 1: En Önemli Sebep: PETROL!
Unutmamalısın ki 20. yüzyılın başlarında petrol, sanayi için ve özellikle de savaş gemileri, tanklar, uçaklar için en değerli enerji kaynağı haline gelmişti. Adeta “siyah altın” olarak görülüyordu. Musul bölgesi de o dönemde bilinen en zengin petrol yataklarına sahipti. İngiltere, sanayisini ve ordusunu güçlü tutmak için bu petrole sahip olmak ve kontrol etmek istiyordu. Bu yüzden Musul’dan vazgeçmek onlar için düşünülemezdi.
Adım 2: Stratejik Konum ve Sömürgecilik Politikası
İngiltere, Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Irak’ı mandası altına almıştı, yani bir nevi yönetiyordu. Musul’u da Irak topraklarına katarak hem bölgedeki petrolün tamamını kontrol altına alacak hem de Orta Doğu’daki gücünü ve etkinliğini artıracaktı. Yani Musul’u Irak’a bağlamak, aslında petrolü kendi kontrolüne bağlamak demekti. Bu, İngiltere’nin sömürgecilik politikasının bir devamıydı.
Adım 3: Siyasi Güç ve Milletler Cemiyeti
Metinde de okuduğumuz gibi, sorun çözülemeyince konu Milletler Cemiyeti‘ne (bugünkü Birleşmiş Milletler’in ilk hali gibi düşünebilirsin) taşındı. Ancak o dönemde Milletler Cemiyeti, İngiltere gibi Birinci Dünya Savaşı’nı kazanan güçlü devletlerin etkisi altındaydı. Türkiye ise bu örgüte henüz üye değildi. Bu yüzden cemiyet, tarafsız bir karar vermek yerine İngiltere’nin çıkarları doğrultusunda bir karar aldı ve Musul’u İngiltere mandasındaki Irak’a bıraktı.
Sonuç olarak;
İngiltere’nin Musul’u Türkiye’ye bırakmak istememesinin temel nedenleri şunlardır:
- Musul’un sahip olduğu çok zengin petrol yatakları.
- Bölgeyi kontrol ederek Orta Doğu’daki stratejik ve ekonomik gücünü artırma isteği.
- Milletler Cemiyeti üzerindeki siyasi etkinliğini kendi lehine kullanması.
Türkiye’nin, halkının çoğunluğunun Türk olduğu yönündeki haklı tezine rağmen, İngiltere’nin ekonomik ve siyasi çıkarları ne yazık ki daha ağır basmıştır.
Umarım bu açıklama konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Derslerinde başarılar dilerim!