Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğiniz görseldeki ünite değerlendirme sorularını sizin için adım adım, anlaşılır bir şekilde çözeceğim. Kurtuluş Savaşı’mızın bu önemli dönemini daha iyi kavramanıza yardımcı olacağım. Haydi başlayalım!
F. Aşağıdaki tabloda cepheler ve cephelerdeki savunma ile muharebeler numaralandırılarak verilmiştir. Tablonun altındaki soruları bu numaraları kullanarak cevaplayınız.
Öncelikle tablodaki harflerin hangi cephe veya savaşa ait olduğunu bir hatırlayalım:
- A: II. İnönü Muharebesi
- B: Maraş Savunması
- C: Sakarya Meydan Muharebesi
- Ç: Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
- D: Doğu Cephesi
- E: Urfa Savunması
- F: I. İnönü Muharebesi
- G: Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi
- Ğ: Antep Savunması
Şimdi bu bilgilere göre soruları cevaplayalım.
Soru 1: Hangilerinde askerlerimize Kâzım Karabekir Paşa komuta etmiştir?
Çözüm: D
Açıklama: Sevgili arkadaşlar, Kâzım Karabekir Paşa, Kurtuluş Savaşı’nda Doğu Cephesi Komutanı‘ydı. Komutasındaki 15. Kolordu ile Ermenilere karşı büyük bir zafer kazanmıştır. Bu yüzden doğru cevabımız sadece D‘dir.
Soru 2: Hangileri Güney Cephesi’nde gerçekleşmiştir?
Çözüm: B, E, Ğ
Açıklama: Kurtuluş Savaşı’nda Güney Cephesi, Fransızlar ve onların desteklediği Ermenilere karşı mücadele ettiğimiz yerdir. Bu cephedeki en önemli direnişler Maraş, Urfa ve Antep şehirlerimizde gerçekleşmiştir. Bu yüzden cevabımız B, E ve Ğ olmalıdır.
Soru 3: Hangilerinde Yunan ordusu ile mücadele edilmiştir?
Çözüm: F, A, Ç, C, G
Açıklama: Batı Cephesi’ndeki tüm mücadelelerimiz Yunan ordusuna karşı yapılmıştır. Bunlar sırasıyla; I. İnönü Muharebesi (F), II. İnönü Muharebesi (A), kaybettiğimiz Kütahya-Eskişehir Muharebeleri (Ç), savunma hattımızın sonu olan Sakarya Meydan Muharebesi (C) ve düşmanı tamamen yurttan attığımız Büyük Taarruz (G)‘dur.
Soru 4: Hangilerinde taarruz savaşı verilmiştir?
Çözüm: G
Açıklama: Çocuklar, taarruz “saldırı” demektir. Kurtuluş Savaşı’nda ordumuzun genel olarak savunma yaptığını unutmayın. Tek büyük ve planlı saldırı savaşımız, düşmanı kesin olarak yenmek için yaptığımız Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (G)‘dir. Diğerleri savunma savaşlarıdır.
Soru 5: Hangilerinde Kuvâ-yı Millîye güçleri görev almıştır?
Çözüm: B, E, Ğ
Açıklama: Kuvâ-yı Millîye, halkın kendi imkanlarıyla oluşturduğu düzensiz askeri birliklerdir. Özellikle düzenli ordu kurulana kadar çok önemli görevler üstlenmişlerdir. En başarılı oldukları cephe ise Güney Cephesi‘dir. Maraş (B), Urfa (E) ve Antep (Ğ) savunmaları, Kuvâ-yı Millîye ruhunun zaferleridir.
Soru 6: Hangilerinde Ermenilerle mücadele edilmiştir?
Çözüm: D
Açıklama: Tıpkı 1. soruda olduğu gibi, Ermenilerle olan mücadelemiz Doğu Cephesi (D)‘nde Kâzım Karabekir Paşa komutasında gerçekleşmiştir.
Soru 7: Hangilerinde düzenli ordu ile mücadele edilmiştir?
Çözüm: F, A, Ç, C, G, D
Açıklama: Düzenli ordu, TBMM tarafından kurulmuş, disiplinli ve tek bir merkezden yönetilen ordumuzdur. Batı Cephesi‘ndeki tüm savaşlar (F, A, Ç, C, G) düzenli ordu tarafından yapılmıştır. Ayrıca Doğu Cephesi‘ndeki Kâzım Karabekir’in ordusu da Osmanlı’dan kalan düzenli bir orduydu (D). Bu yüzden bu harflerin hepsi doğrudur.
Soru 8: Hangilerinde komutayı Mustafa Kemal Paşa üstlenmiştir?
Çözüm: C, G
Açıklama: Mustafa Kemal Paşa, Kütahya-Eskişehir yenilgisinden sonra TBMM tarafından Başkomutanlık yetkisiyle donatılmıştır. Başkomutan olarak ordunun başına geçtiği ilk savaş Sakarya Meydan Muharebesi (C)‘dir. Ardından büyük zaferimiz Büyük Taarruz (G)‘u da yönetmiştir.
Soru 9: Hangilerinde Fransız ordusuna karşı mücadele edilmiştir?
Çözüm: B, E, Ğ
Açıklama: Güney Cephesi’nde (Maraş, Urfa, Antep) işgalci güç Fransızlardı. Bu yüzden cevabımız B, E ve Ğ‘dir.
Soru 10: Hangileri Batı Cephesi’nde gerçekleşmiştir?
Çözüm: F, A, Ç, C, G
Açıklama: Bu sorunun cevabı aslında 3. sorunun cevabıyla aynı. Batı Cephesi’nde Yunanlılara karşı verilen savaşlar: I. İnönü (F), II. İnönü (A), Kütahya-Eskişehir (Ç), Sakarya (C) ve Büyük Taarruz (G)‘dur.
G. Aşağıda Millî Mücadele sürecindeki bazı olaylar karışık olarak verilmiştir. Bunları inceleyerek olayların başındaki harfleri kronolojik olarak tablo üzerinde sıralayınız.
Sevgili arkadaşlar, bu tür sorularda olayların tarihlerini veya en azından hangi olaydan önce veya sonra olduğunu bilmemiz gerekiyor. Gelin şimdi bu olayları bir tarih şeridi gibi düşünerek doğru sıraya koyalım.
Adım 1: Olayları ve Tarihlerini Hatırlayalım
Önce her olayın yaklaşık ne zaman gerçekleştiğini düşünelim: Gümrü Antlaşması Doğu Cephesi’ni kapatan ilk antlaşmaydı (1920 sonu). Teşkilat-ı Esasiye ilk anayasamızdı (1921 başı). Londra Konferansı ve İstiklal Marşı I. İnönü Zaferi’nin sonuçlarıdır (1921 başı). Maarif Kongresi ve Tekalif-i Milliye Emirleri, Kütahya-Eskişehir Savaşları sırası ve sonrasındadır (1921 yazı). Ankara ve Kars Antlaşmaları Sakarya Zaferi’nin sonuçlarıdır (1921 sonbaharı). Mudanya Ateşkesi ise Büyük Taarruz’dan sonra savaşı bitiren antlaşmadır (1922 sonu).
Adım 2: Olayları Doğru Sıraya Koyalım
Bu bilgiler ışığında doğru sıralama şu şekilde olacaktır:
- d. Gümrü Barış Antlaşması imzalandı. (3 Aralık 1920)
- c. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu kabul edildi. (20 Ocak 1921)
- f. Büyük Millet Meclisi, Antep’e “Gazi” unvanı verdi. (8 Şubat 1921)
- h. Londra Konferansı toplandı. (21 Şubat 1921)
- e. İstiklâl Marşı kabul edildi. (12 Mart 1921)
- a. I. Maarif Kongresi toplandı. (15 Temmuz 1921)
- g. Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlandı. (7-8 Ağustos 1921)
- ğ. Kars Antlaşması imzalandı. (13 Ekim 1921)
- b. Ankara Antlaşması imzalandı. (20 Ekim 1921)
- ç. Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı. (11 Ekim 1922)
Açıklama: Gördüğünüz gibi, her olay bir öncekinin bir sonucu ya da bir sonrakinin bir sebebidir. Gümrü Antlaşması ile Doğu Cephesi kapandı. 1921 yılı çok yoğun geçti; Teşkilat-ı Esasiye ile yeni devletin temelleri atıldı, I. İnönü zaferinden sonra uluslararası alanda tanınmak için Londra Konferansı‘na katıldık ve milli ruhu pekiştirmek için İstiklal Marşı‘mızı kabul ettik. En zor zamanlarda bile eğitime önem verildiğini Maarif Kongresi gösterdi. Kayıplardan sonra orduyu güçlendirmek için Tekalif-i Milliye Emirleri çıktı. Sakarya Zaferi’nden sonra ise doğu sınırımızı kesinleştiren Kars ve güney sınırımızı çizen Ankara Antlaşmaları imzalandı. En sonunda, Büyük Taarruz zaferiyle Kurtuluş Savaşı’nın askeri safhasını bitiren Mudanya Ateşkesi imzalandı.
Umarım bu açıklamalarım konuları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, tarih olayları bir zincirin halkaları gibidir, hepsi birbirine bağlıdır. Çalışmalarınızda başarılar dilerim!