8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Semih Ofset S.E.K. Yayınları Sayfa 107

Harika bir soru! Gelin, hep birlikte bu sayfayı bir İnkılap Tarihi öğretmeni gözüyle inceleyelim ve soruyu adım adım çözelim. Unutmayın, tarih sadece geçmişi bilmek değil, aynı zamanda o geçmişten ders çıkarmaktır.

Soru: Millî Mücadelenin kazanılmasında Mustafa Kemal’in rolü nedir? Açıklayınız.

Çözüm:

Sevgili gençler, bu soru bize Millî Mücadele’nin neden başarılı olduğunu ve bu başarıda liderliğin ne kadar önemli olduğunu soruyor. Metnimiz, özellikle Sakarya Meydan Muharebesi üzerinden Mustafa Kemal’in rolünü çok güzel bir şekilde özetliyor. Gelin, metindeki ipuçlarını takip ederek bu rolü adım adım ortaya çıkaralım.

Adım 1: Sorumluluğu Üstlenmesi ve Liderlik Göstermesi

Metinde Kütahya-Eskişehir Muharebeleri’nden sonra ordumuzun Sakarya Nehri’nin doğusuna çekildiği anlatılıyor. Bu, oldukça zor ve morallerin bozuk olduğu bir dönemdi. İşte tam bu kritik anda, TBMM tarafından Başkomutan yapılan Mustafa Kemal, tüm sorumluluğu üzerine almıştır. Metinde “Başkomutan Mustafa Kemal hazırlıkların her safhası ile yakından ilgilendi.” cümlesi, onun sadece emir veren bir komutan değil, aynı zamanda işin her detayıyla ilgilenen bir lider olduğunu gösteriyor. Bu, onun en önemli rollerinden biridir: en zor zamanda sorumluluk alarak millete ve orduya güven vermesi.

Adım 2: Savaşın Kaderini Değiştiren Stratejik Dehası

Bir komutanın en önemli özelliği, savaşın gidişatını değiştirecek doğru kararları alabilmesidir. Metnimizde bunun en çarpıcı örneği var. Mustafa Kemal’in o meşhur emri:

“Savunma hattı yoktur, savunma sathı vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz.”

Peki bu ne anlama geliyor? O zamana kadar savaşlar, belirlenmiş bir çizginin (hattın) savunulmasıyla yapılırdı. O çizgi kaybedilince ordu geri çekilirdi. Mustafa Kemal ise bu emriyle diyor ki: “Bizim için savunulacak tek bir çizgi yok, savunulacak alan vatanın tamamıdır! Bir tepeyi kaybetsek bile hemen arkasındaki tepeyi, orayı kaybetsek diğerini savunacağız. Yani düşman, vatanın her karışında bizimle savaşmak zorunda kalacak.” Bu, topyekûn bir savunma anlayışıdır ve savaşın seyrini tamamen değiştirmiştir. Bu taktik, onun askerî dehasını ve vatan sevgisini gösterir.

Adım 3: Askerine Moral ve Cesaret Vermesi

Metinde “Savaşı bizzat komuta eden Mustafa Kemal…” ifadesi geçiyor. Bu çok önemli! Bir liderin, en ön saflarda, askerinin yanında olması, onlarla birlikte savaşması, askerin moralini ve savaşma azmini inanılmaz derecede artırır. Başkomutanlarının yanlarında olduğunu gören askerler, daha büyük bir inançla savaşmışlardır. Yani Mustafa Kemal, sadece taktik veren değil, aynı zamanda varlığıyla askerine güç ve moral aşılayan bir liderdir.

Adım 4: Zaferin Siyasi ve Askerî Sonuçlarını Yönetmesi

Sakarya Zaferi’nden sonra metinde ne diyor? TBMM, Mustafa Kemal’e en yüksek askerî rütbe olan “Mareşallik” ve milletin bir şükran ifadesi olan “Gazilik” unvanını vermiştir. Bu, onun liderliğinin ve başarısının millet tarafından nasıl takdir edildiğinin bir kanıtıdır. Ayrıca bu zafer sonrası Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan ile Kars Antlaşması’nın, Fransa ile de Ankara Antlaşması’nın imzalanması, onun askerî zaferleri siyasi başarılara dönüştürme yeteneğini de gösterir.

Sonuç:

Kısacası, Millî Mücadele’nin kazanılmasında Mustafa Kemal’in rolü çok yönlüdür. O;

• En zor anda sorumluluk alan bir Başkomutan,
• Savaşın seyrini değiştiren bir askerî deha,
• Askerinin yanında olup onlara moral veren bir lider,
• Askerî zaferleri siyasi başarılarla taçlandıran bir devlet adamıdır.

Sakarya Meydan Muharebesi, onun bu özelliklerinin hepsini bir arada gördüğümüz en güzel örneklerden biridir.