Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir çalışma! 3. Ünite değerlendirme sorularını birlikte analiz edip çözelim. Bu sorular, Kurtuluş Savaşı’nın cephelerini, önemli antlaşmaları ve kahramanlarımızı ne kadar iyi öğrendiğimizi görmek için çok güzel bir fırsat. Hazırsan başlayalım!
***
A. Aşağıdaki cümlelerden doğru bilgi verilenlerin başına “D”, yanlış bilgi verilenlerin başına “Y” yazınız. Yanlış bilgi verilen cümlelerin doğrularını altlarındaki satırlara yazınız.
( Y ) 1. Güney Cephesi, İngiltere ile imzalanan Ankara Antlaşması ile kapandı.
Doğrusu: Güney Cephesi, Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması ile kapandı.
Açıklama:
- Adım 1: Bu cümlede dikkat etmemiz gereken iki önemli bilgi var: Ankara Antlaşması ve anlaşılan devlet.
- Adım 2: Güney Cephesi’nin Ankara Antlaşması ile kapandığı bilgisi doğru. Ancak bu antlaşma İngiltere ile değil, o bölgede işgalci olan Fransa ile yapılmıştır. Bu yüzden bu ifade yanlıştır.
( D ) 2. İtilaf Devletleri I. İnönü Muharebesi’nden sonra Londra Konferansı’nı düzenlediler.
Açıklama:
- Adım 1: I. İnönü Muharebesi, düzenli ordumuzun ilk zaferiydi. Bu zafer hem içeride hem de dışarıda önemli sonuçlar doğurdu.
- Adım 2: Bu zaferden sonra İtilaf Devletleri, Sevr Antlaşması’nı küçük değişikliklerle bize kabul ettirmek için Londra’da bir konferans düzenlediler. Bu konferansa hem İstanbul Hükümeti’ni hem de TBMM’yi çağırdılar. Amaçları ikilik çıkarmaktı. Dolayısıyla bu bilgi doğrudur.
( Y ) 3. Batı Cephesi’nde düzenli Türk ordusu II. İnönü Muharebesi’nde mağlup oldu.
Doğrusu: Batı Cephesi’nde düzenli Türk ordusu II. İnönü Muharebesi’nde galip geldi (zafer kazandı).
Açıklama:
- Adım 1: II. İnönü Muharebesi de tıpkı birincisi gibi Yunanlılara karşı kazandığımız önemli bir zaferdir.
- Adım 2: Hatta bu zaferden sonra Mustafa Kemal Paşa, komutan İsmet Paşa’ya çektiği telgrafta o meşhur sözünü söylemiştir: “Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs (kötü) talihini de yendiniz.” Bu yüzden bu ifade yanlıştır.
( D ) 4. Sovyetler Birliği ile imzalanan Moskova Antlaşması, doğu sınırımızı güvence altına aldı.
Açıklama:
- Adım 1: Doğu Cephesi’nde Ermenilere karşı kazanılan zaferden sonra Sovyetler Birliği ile yakınlaşmıştık.
- Adım 2: I. İnönü Zaferi’nin ardından Sovyetler Birliği ile Moskova Antlaşması’nı imzaladık. Bu antlaşma ile doğu sınırımız büyük ölçüde çizildi ve güvence altına alındı. Bu bilgi doğrudur.
( D ) 5. Tekalif-i Milliye Emirleri Kütahya-Eskişehir Muharebeleri’nden sonra yayımlandı.
Açıklama:
- Adım 1: Kütahya-Eskişehir Muharebeleri, Kurtuluş Savaşı sırasında ordumuzun aldığı tek yenilgiydi. Bu yenilgi sonrası ordu, Sakarya nehrinin doğusuna çekildi.
- Adım 2: Ordunun acil ihtiyaçlarını karşılamak ve orduyu büyük bir savaşa hazırlamak için Başkomutan olan Mustafa Kemal Paşa, Tekalif-i Milliye (Milli Yükümlülükler) Emirleri’ni yayımladı. Bu emirlerle halk, orduya yardım etmeye çağrıldı. Bu bilgi doğrudur.
( Y ) 6. Mudanya Ateşkes Antlaşması ile İstanbul, İstanbul Hükümeti’nin yönetimine bırakıldı.
Doğrusu: Mudanya Ateşkes Antlaşması ile İstanbul, TBMM Hükümeti’nin yönetimine bırakıldı.
Açıklama:
- Adım 1: Büyük Taarruz’daki zaferimizden sonra İtilaf Devletleri ile Mudanya Ateşkes Antlaşması’nı imzaladık.
- Adım 2: Bu antlaşmanın en önemli maddelerinden biri, İstanbul ve Boğazların savaş yapılmadan TBMM yönetimine bırakılmasıydı. Bu, Osmanlı Devleti’nin hukuken sona erdiğini gösteren çok önemli bir olaydır. Dolayısıyla cümledeki bilgi yanlıştır.
( D ) 7. Lozan Barış Antlaşması ile Boğazlar’ın yönetimi uluslararası bir komisyona bırakıldı.
Açıklama:
- Adım 1: Lozan Antlaşması, bağımsızlığımızın tapu senedidir. Ancak bazı konularda istediğimiz sonuçları hemen alamadık.
- Adım 2: Boğazlar konusu da bunlardan biriydi. Lozan’da, Boğazların yönetiminin, başkanlığını bir Türk’ün yapacağı uluslararası bir komisyona bırakılmasına karar verildi. Bu, egemenliğimizi zedeleyen bir durumdu. (Daha sonra 1936’da Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile bu durumu düzelttik ve Boğazların tam kontrolünü ele aldık.) Bu nedenle, sorudaki ifade o dönem için doğrudur.
( Y ) 8. Yakup Kadri Karaosmanoğlu “Yaban” adlı eserini anı türünde kaleme almıştır.
Doğrusu: Yakup Kadri Karaosmanoğlu “Yaban” adlı eserini roman türünde kaleme almıştır.
Açıklama:
- Adım 1: “Yaban”, Milli Mücadele dönemini anlatan en önemli eserlerden biridir.
- Adım 2: Ancak bu eser, yazarın başından geçenleri anlattığı bir anı kitabı değil, Kurtuluş Savaşı yıllarında bir Anadolu köyündeki aydın-halk çatışmasını işleyen bir romandır. Bu yüzden bu ifade yanlıştır.
***
B. Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Cümlelerde boş bırakılan yerlere verilen ifadelerden uygun olanını yazınız.
1. Doğu Cephesi Gümrü Antlaşması’nın imzalanmasıyla kapandı.
Açıklama: Doğu Cephesi’nde Ermenilere karşı savaştık ve komutanımız Kâzım Karabekir Paşa idi. Bu cephedeki zaferimiz sonrası Ermenilerle Gümrü Antlaşması’nı imzaladık. Bu, TBMM’nin ilk siyasi zaferidir.
2. TBMM Doğu Cephesi Komutanlığına Kâzım Karabekir Paşa, Batı Cephesi’ne ise İsmet Bey atadı.
Açıklama: Kurtuluş Savaşı’nda cephelerin komutanları çok önemlidir. Doğu’da “Yetimlerin Babası” olarak da bilinen Kâzım Karabekir Paşa, Batı’da ise daha sonra İnönü soyadını alacak olan İsmet Bey komutanlık yapmıştır.
3. Türk ordusu Batı Cephesi’nde Yunan ordusu ile savaştı.
Açıklama: Kurtuluş Savaşı’nda en çetin ve kanlı savaşlar Batı Cephesi’nde yaşanmıştır. Bu cephede, İtilaf Devletleri tarafından desteklenen Yunan ordusu ile mücadele ettik.
4. Maarif Kongresi Kütahya-Eskişehir Muharebesi devam ederken toplandı.
Açıklama: Bu olay, Mustafa Kemal’in eğitime verdiği önemi gösteren harika bir örnektir. Savaşın en zorlu anlarından biri olan Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sırasında bile Ankara’da Maarif (Eğitim) Kongresi’ni toplayarak “cahillikle savaşın, düşmanla savaştan daha az önemli olmadığını” göstermiştir.
5. Tekalif-i Millîye Emirleri’nin uygulanması için İstiklal Mahkemeleri görevlendirildi.
Açıklama: Tekalif-i Milliye Emirleri’nin hızla ve eksiksiz uygulanması hayati önem taşıyordu. Bu emirlerin uygulanmasını denetlemek, uymayanları yargılamak ve suistimalleri önlemek için İstiklal Mahkemeleri görev yapmıştır.
6. Batı Cephesi’ndeki Sakarya Meydan Muharebesi ordumuzun son savunma savaşı oldu.
Açıklama: Sakarya Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı’nın bir dönüm noktasıdır. Bu savaşa kadar hep savunmadaydık. Bu savaştan sonra ise artık taarruz gücüne ulaştık. Bu yüzden “son savunma savaşı” olarak kabul edilir.
7. Lozan Barış Antlaşması’na göre Yunanistan ile sınırımız Meriç Nehri kabul edildi.
Açıklama: Lozan Antlaşması ile bugünkü sınırlarımızın büyük bir kısmı çizilmiştir. Yunanistan ile olan batı sınırımız, doğal bir sınır olan Meriç Nehri olarak belirlenmiştir.
8. Halide Edip Adıvar’ın Türk’ün Ateşle İmtihanı adlı eseri Millî Mücadele’yi konu edinir.
Açıklama: Halide Edip Adıvar, Milli Mücadele’ye bizzat katılmış bir aydın ve yazardır. “Türk’ün Ateşle İmtihanı” adlı eseri, onun bu dönemdeki anılarını içerir ve o zorlu günleri çok güzel anlatır.
***
C. Millî Mücadele’nin yerel kahramanları ile bu kahramanların düşmanla mücadele ettikleri şehirleri oklar çıkararak eşleştiriniz.
Çözüm:
- Ali Saip Bey ⟶ Urfa
- Yörük Ali Efe ⟶ Aydın
- Şahin Bey ⟶ Antep
- Sütçü İmam ⟶ Maraş
Açıklama:
Bu kahramanlarımız, Kuvayımilliye ruhunun en güzel örnekleridir. Onların mücadeleleri sayesinde şehirlerimiz kurtulmuş ve daha sonra bu kahramanlıklarından dolayı özel unvanlar almışlardır:
- Sütçü İmam, Maraş’ta Fransız askerlerine karşı ilk kurşunu atarak direnişi başlatmıştır. Bu yüzden Maraş’a “Kahramanmaraş” denilmiştir.
- Ali Saip Bey, Urfa’daki direnişi örgütlemiştir. Bu yüzden Urfa’ya “Şanlıurfa” denilmiştir.
- Şahin Bey, Antep savunmasının sembol ismidir. Bu yüzden Antep’e “Gaziantep” denilmiştir.
- Yörük Ali Efe ise Batı Anadolu’da, özellikle Aydın ve çevresinde efeleriyle birlikte Yunanlılara karşı büyük bir mücadele vermiştir.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Takıldığın bir yer olursa hiç çekinmeden tekrar sorabilirsin. Başarılar dilerim