Merhaba sevgili gençler! Ben sizin İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Bugün birlikte ünitemizi tekrar etmek ve bilgilerimizi pekiştirmek için harika bir fırsatımız var. Bana gönderdiğiniz bu değerlendirme sorularını şimdi adım adım, hep birlikte çözeceğiz. Anlamadığınız bir yer olursa hiç çekinmeyin, açıklamaları dikkatlice okuyun. Hazırsanız, haydi başlayalım!
***
A. Aşağıdaki cümlelerden doğru bilgi verilenlerin başına “D”, yanlış bilgi verilenlerin başına “Y” yazınız. Yanlış bilgi verilen cümlelerin doğrularını altlarındaki satırlara yazınız.
1. ( ) Devletçilik ilkesi büyük ekonomik yatırımların devletin yapmasını öngörür.
Çözüm: ( D )
Adım 1: Sevgili arkadaşlar, Devletçilik ilkesini hatırlayalım. Bu ilke, özellikle yeni kurulan cumhuriyetimizin özel sektörünün yeterli sermayeye (paraya) sahip olmadığı durumlarda, büyük fabrikalar, bankalar, demir yolları gibi önemli ekonomik yatırımların devlet tarafından yapılmasını ifade eder.
Adım 2: Cümlede de tam olarak bu durum anlatılıyor. Bu nedenle bu bilgi doğrudur.
2. ( ) Cumhuriyetin ilanı ile meclis hükümeti sistemine geçildi.
Çözüm: ( Y )
Adım 1: Bu ifadeye dikkat edelim! Meclis Hükümeti Sistemi, Kurtuluş Savaşı yıllarında, yani cumhuriyet ilan edilmeden önce uygulanan bir sistemdi. Bu sistemde meclis başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıydı.
Adım 2: Cumhuriyetin ilanıyla birlikte ise güçler ayrılığına daha uygun olan Kabine Sistemi‘ne geçilmiştir. Bu sistemde Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Bakanlar Kurulu bulunur.
Doğrusu: Cumhuriyetin ilanı ile kabine sistemine geçildi.
3. ( ) Cumhuriyetin ilanından sonra hukuk birliğinin sağlanması için düzenlemeler yapıldı.
Çözüm: ( D )
Adım 1: Osmanlı Devleti’nde şeri (dini) ve örfi (geleneksel) hukuk kuralları bir arada uygulanıyordu. Bu da hukukta bir ikilik yaratıyordu.
Adım 2: Cumhuriyetin ilanıyla birlikte laik ve çağdaş bir devlet olma hedefi doğrultusunda Medeni Kanun gibi yasalar çıkarılarak hukuk alanında birlik sağlanmıştır. Bu yüzden bu bilgi doğrudur.
4. ( ) Türk Dili Tetkik Cemiyeti, Türk dili ile ilgili çalışmalar yapılması için kuruldu.
Çözüm: ( D )
Adım 1: Atatürk, milli kültürü geliştirmenin en önemli yollarından birinin dilimizi korumak ve zenginleştirmek olduğuna inanıyordu.
Adım 2: Bu amaçla, Türkçeyi yabancı kelimelerin etkisinden arındırmak, dilimizin zenginliğini ortaya çıkarmak için 1932 yılında Türk Dili Tetkik Cemiyeti’ni (bugünkü adıyla Türk Dil Kurumu) kurmuştur. Bu bilgi doğrudur.
5. ( ) Türk Medeni Kanunu ile Türk kadınları seçme ve seçilme hakkına kavuştu.
Çözüm: ( Y )
Adım 1: Bu çok önemli bir ayrım, sakın unutmayın! 1926’da kabul edilen Türk Medeni Kanunu, kadınlara siyasi haklar değil, sosyal ve ekonomik haklar vermiştir. Örneğin, evlenme, boşanma, miras, mahkemede şahitlik gibi konularda kadın-erkek eşitliği sağlanmıştır.
Adım 2: Kadınlara seçme ve seçilme gibi siyasi haklar ise daha sonra, 1930’da belediye seçimleri, 1933’te muhtarlık ve 1934’te milletvekili seçimleri ile verilmiştir.
Doğrusu: Türk Medeni Kanunu ile Türk kadınları sosyal ve ekonomik alanda erkeklerle eşit haklara kavuştu.
6. ( ) Ülkemizin ekonomik hedefleri Maarif Kongresinde belirlendi.
Çözüm: ( Y )
Adım 1: “Maarif” kelimesi “eğitim” demektir. Maarif Kongresi, Kurtuluş Savaşı devam ederken bile eğitime ne kadar önem verildiğini göstermek için toplanmış ve milli eğitim politikalarını belirlemiştir.
Adım 2: Ülkemizin ekonomik hedefleri ise 1923 yılında toplanan İzmir İktisat Kongresi‘nde belirlenmiştir. Bu kongrede “Misak-ı İktisadi” (Ekonomi Andı) kabul edilmiştir.
Doğrusu: Ülkemizin ekonomik hedefleri İzmir İktisat Kongresi’nde belirlendi.
7. ( ) Aşı üreterek salgın hastalıklarla mücadele etmek için Hıfzıssıhha Enstitüsü kuruldu.
Çözüm: ( D )
Adım 1: Cumhuriyetin ilk yıllarında toplum sağlığı çok önemli bir konuydu. Salgın hastalıklar (verem, sıtma, tifo vb.) büyük bir sorundu.
Adım 2: Devlet, bu hastalıklarla mücadele etmek, aşı ve serum üretmek için Hıfzıssıhha Enstitüsü’nü kurmuştur. Bu bilgi doğrudur.
8. ( ) Atatürk, inkılaplarını aklın ve bilimin rehberliğinde gerçekleştirmiştir.
Çözüm: ( D )
Adım 1: Atatürk’ün en bilinen sözlerinden biri “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir.” sözüdür. Bu söz, onun inkılapları yaparken dogmalara, hurafelere değil; akla, mantığa ve bilime dayandığını gösterir.
Adım 2: Yaptığı bütün yenilikler, çağdaş dünyayı yakalamak ve modern bir toplum oluşturmak içindi. Dolayısıyla bu ifade kesinlikle doğrudur.
9. ( ) Saltanatın ve halifeliğin kaldırılması milli kültürü geliştirmeye yönelik inkılaplardır.
Çözüm: ( Y )
Adım 1: Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922) ve Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924) milli egemenliği ve laikliği pekiştiren çok önemli adımlardır.
Adım 2: Bu inkılapların temel amacı, yönetimin tek bir kişinin veya ailenin elinden alınıp millete verilmesidir. Bu yüzden bu inkılaplar kültürel değil, öncelikle siyasi alanda yapılmış inkılaplardır.
Doğrusu: Saltanatın ve halifeliğin kaldırılması siyasi alanda yapılmış inkılaplardır.
***
B. Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Cümlelerde boş bırakılan yerlere verilen ifadelerden uygun olanı yazınız.
1. Egemenliğin millete ait olması cumhuriyetçilik ilkesinin bir gereğidir.
(Açıklama: Cumhuriyet, halkın kendi kendini yönetmesi demektir. Yani yönetme gücünün, yani egemenliğin millete ait olmasıdır.)
2. 3 Mart 1924’te Erkân-ı Harbiye Vekaleti kaldırılarak yerine Genelkurmay Başkanlığı kuruldu.
(Açıklama: Bu kanunla ordu siyasetten ayrılmış, ordunun komutası siyasi bir makam olan bakanlıktan alınarak doğrudan meclise bağlı Genelkurmay Başkanlığı’na verilmiştir.)
3. Türk Medeni Kanunu İsviçre Medeni Kanunu düzenlenerek hazırlandı.
(Açıklama: O dönemdeki en modern, en pratik ve akılcı medeni kanun olduğu için İsviçre Medeni Kanunu örnek alınmıştır.)
4. Harf İnkılabı’ndan sonra yetişkinlerin yeni harfleri öğrenmesi için Millet Mektepleri açıldı.
(Açıklama: Yeni harflerin halk tarafından hızla öğrenilmesi ve okuryazarlık oranının artırılması için açılan halk okullarıdır.)
5. Ölçü birimlerinde yapılan değişiklik ile metre ve kilogram kabul edildi.
(Açıklama: Eskiden kullanılan arşın, endaze, okka gibi ölçü birimleri yerine, uluslararası ticarette ve bilimde kullanılan modern ölçü birimlerine geçilmiştir.)
6. Köylülerin ekonomik durumunu düzeltmek için aşar vergisi kaldırıldı.
(Açıklama: Aşar, köylünün ürettiği üründen onda bir oranında alınan çok ağır bir vergiydi. Bu verginin kaldırılması çiftçiyi rahatlatmıştır.)
7. Ülkemiz limanlarında gemi işletme hakkı Kabotaj Kanunu ile Türklere tanındı.
(Açıklama: Bu kanunla, Türk karasularında yolcu ve yük taşıma hakkı sadece Türk gemilerine verilerek ekonomik bağımsızlık yolunda önemli bir adım atılmıştır.)
8. Mustafa Kemal Nutuk adlı eserinde 1919-1927 yıllarını anlatmaktadır.
(Açıklama: Nutuk, 1919’da Samsun’a çıkışıyla başlayan ve 1927’ye kadar uzanan Milli Mücadele ve Cumhuriyet’in kuruluş dönemini anlatan temel bir kaynaktır.)
9. İnkılapların amacı milletimizi çağdaş uygarlıklar seviyesi üstüne çıkarmaktır.
(Açıklama: Atatürk’ün en büyük hedefi, Türk milletini her alanda modern, gelişmiş ülkeler seviyesine ulaştırmak ve hatta o seviyenin de üzerine çıkarmaktı.)
***
C. Atatürk inkılaplarını ilgili oldukları alanlarla oklar çizerek eşleştiriniz.
Haydi şimdi de bu inkılapların hangi alana ait olduğunu bulalım!
- Tevhid-i Tedrisat Kanunu → Eğitim
(Açıklama: “Tedrisat” eğitim-öğretim demektir. Tevhid-i Tedrisat ise “Eğitimin Birleştirilmesi” Kanunu’dur. Ülkedeki bütün okulları Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlamıştır. Bu yüzden doğrudan eğitimle ilgilidir.) - Saltanatın kaldırılması → Siyaset
(Açıklama: Saltanat, yani padişahlık bir yönetim şeklidir. Bunu kaldırmak, ülkenin yönetim şeklini değiştirmek demektir. Bu da tamamen siyasi bir olaydır.) - Teşvik-i Sanayi Kanunu → Ekonomi
(Açıklama: “Sanayi” kelimesi zaten bize ipucunu veriyor. Bu kanun, özel girişimcileri fabrika kurmaları için teşvik etmeyi amaçlayan ekonomik bir düzenlemedir.) - Türk Medeni Kanunu → Hukuk
(Açıklama: Medeni Kanun, kişiler arası ilişkileri, aile, miras gibi konuları düzenleyen temel bir yasadır. Bu nedenle hukuk alanı ile ilgilidir. Aynı zamanda toplumsal hayatı düzenlediği için sosyal alanla da çok yakından ilişkilidir.) - Miladi takvimin kabulü → Sosyal
(Açıklama: Takvimin değiştirilmesi, toplumun zamanı ölçme ve günlük hayatını düzenleme biçimini değiştirmiştir. Batı dünyası ile ticari ve sosyal ilişkileri kolaylaştırmıştır. Bu nedenle toplumsal yani sosyal alandaki bir yeniliktir.)
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Gördüğünüz gibi, her inkılabın bir amacı ve hizmet ettiği bir alan var. Bu bağlantıları kurduğunuzda konuları çok daha kolay anlayacaksınız. Harika iş çıkardınız, tebrik ederim!