8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Semih Ofset S.E.K. Yayınları Sayfa 14
Merhaba sevgili gençler, ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğiniz görseldeki soruyu şimdi hep birlikte, adım adım analiz edip çözeceğiz. Bu tür harita soruları, konuları daha iyi anlamamız için harika birer fırsattır. Haydi başlayalım!
Soru: Yukarıdaki haritaya göre hangi kıta daha çok sömürgeleştirilmiştir? Neden? En geniş alana yayılmış üç sömürgeci devlet hangisidir? Açıklayınız.
Bu soruyu çözmek için aslında üç küçük soruyu cevaplamamız gerekiyor. Hepsini sırayla ve haritadan yardım alarak cevaplayalım.
1. Hangi kıta daha çok sömürgeleştirilmiştir ve Nedeni nedir?
Bu kısmı cevaplamak için haritadaki kıtalara ve üzerlerindeki renklere odaklanmamız gerekiyor. Renkler, sömürgeci devletleri gösteriyor. Bir kıtanın üzerinde ne kadar çok renkli alan varsa, o kadar çok sömürgeleştirilmiş demektir.
Adım 1: Haritadaki kıtaları gözden geçirelim. Asya, Avrupa, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika ve Avustralya’yı görüyoruz.
Adım 2: Şimdi bu kıtaların ne kadarının sömürgeci devletleri gösteren renklerle kaplı olduğuna bakalım. Kuzey ve Güney Amerika’da bağımsız devletlerin çoğunlukta olduğunu, Asya’nın önemli bir kısmının sömürgeleştirildiğini, Avustralya’nın ise tamamen tek bir renkle (pembe – İngiltere) kaplı olduğunu görüyoruz.
Adım 3: Afrika kıtasına baktığımızda ise neredeyse tamamının farklı renklerle kaplandığını, yani sömürgeci devletler tarafından paylaşıldığını net bir şekilde fark ediyoruz. Bu da bize en çok sömürgeleştirilen kıtanın Afrika olduğunu gösteriyor.
Peki, Neden Afrika?
Bunun temel sebebi Sanayi İnkılabı‘dır. Avrupalı devletler, fabrikalarında üretim yapabilmek için ham maddeye (kömür, elmas, kauçuk, pamuk vb.) ihtiyaç duyuyorlardı. Afrika kıtası ise bu ham maddeler açısından çok zengindi. Ayrıca, fabrikalarda ürettikleri ürünleri satabilecekleri yeni pazarlar arıyorlardı. İşte bu ham madde ve pazar arayışı, Avrupalı devletlerin Afrika’yı işgal edip sömürgeleştirmesinin en önemli nedenidir.
2. En geniş alana yayılmış üç sömürgeci devlet hangisidir?
Bunu bulmak için haritadaki renklerin hangi ülkeye ait olduğuna ve bu renklerin dünya üzerinde ne kadar geniş bir alana yayıldığına bakmalıyız. Lejant (harita anahtarı) bize bu konuda yol gösterecek.
Adım 1: Lejanttaki renklere ve haritadaki dağılımlarına dikkatlice bakalım. Pembe rengin (İngiltere), mavi rengin (Fransa) ve kırmızı rengin (Rusya) çok geniş alanları kapladığını ilk bakışta görebiliriz.
Adım 2: Şimdi bu devletleri tek tek inceleyelim ve neden en büyükler arasında olduklarını açıklayalım.
- İngiltere (Pembe Renk): Haritaya baktığımızda İngiltere’nin Kanada, Avustralya, Hindistan gibi çok büyük toprakların yanı sıra Afrika’nın kuzeyinden güneyine uzanan geniş bir coğrafyayı sömürgeleştirdiğini görüyoruz. Bu yüzden ona “üzerinde güneş batmayan imparatorluk” denmiştir. Kesinlikle en geniş alana yayılan devlettir.
- Fransa (Mavi Renk): Fransa’nın da özellikle Afrika’nın batı ve kuzeybatısında çok geniş topraklara sahip olduğunu görüyoruz. Ayrıca Asya’da (Hindiçin) ve Güney Amerika’da da sömürgeleri vardır. İkinci en büyük sömürgeci devlettir.
- Rusya (Kırmızı Renk): Rusya, diğerleri gibi deniz aşırı sömürgelerden çok, Asya’nın içlerine doğru genişleyerek çok büyük bir kara imparatorluğu kurmuştur. Sibirya ve Orta Asya’daki toprakları ile haritada devasa bir alanı kaplamaktadır. Bu da onu en geniş alana yayılan üçüncü devlet yapar.
Sonuç
Toparlayacak olursak;
Haritaya göre en çok sömürgeleştirilen kıta Afrika‘dır. Bunun sebebi Sanayi İnkılabı sonrası ortaya çıkan ham madde ve pazar ihtiyacıdır.
En geniş alana yayılmış üç sömürgeci devlet ise sırasıyla İngiltere, Fransa ve Rusya‘dır.
Umarım açıklamam anlaşılır olmuştur. Harita okumak, tarihi olayları zihnimizde canlandırmak için en iyi yöntemlerden biridir. Başarılar dilerim!