Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle ders kitabımızdaki “Doğal Sayılarla Bölme İşlemi” konusuna ait alıştırmaları birlikte çözeceğiz. Bölme işleminin aslında bir paylaştırma olduğunu unutmayalım. Hazırsanız, kalemleriniz ve defterleriniz hazırsa, hemen başlayalım!
Hazırlanalım Sorusu: Semih, her gün sabah kalktığında ve gece yatmadan önce 1 küçük kutu süt içer. Semih’in, ailesinin aldığı 36 küçük kutu sütü kaç günde bitireceğini nasıl bulabileceğimizi açıklayınız.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için önce Semih’in bir günde ne kadar süt içtiğini bulmalıyız, sonra da toplam süt miktarını bu sayıya bölmeliyiz.
- Adım 1: İlk olarak Semih’in bir günde toplam kaç kutu süt içtiğini bulalım. Sabah 1 kutu ve gece 1 kutu içtiğine göre, bu ikisini toplamamız gerekir.
1 (sabah) + 1 (gece) = 2 kutu süt (bir günde)
- Adım 2: Semih bir günde 2 kutu süt içiyor. Şimdi, elimizdeki toplam 36 kutu sütün kaç gün yeteceğini bulmak için toplam süt sayısını, bir günde içtiği süt sayısına bölmeliyiz.
36 ÷ 2 = 18
Sonuç: Semih’in ailesinin aldığı 36 kutu süt, 18 gün sonra biter. Aferin çocuklar!
Etkinlik Yapalım Sorusu: 50 ataşı, her birine eşit sayıda ataş düşecek şekilde 3 arkadaşınıza paylaştırınız. Paylaştırma sonucunda arkadaşlarınızdan her birine kaç ataş düştüğünü ve kaç ataş arttığını söyleyiniz. Yaptığınız işlemi yazınız. Yazdığınız işlemdeki bölünen, bölen, bölüm ve kalanı söyleyiniz.
Çözüm:
Bu bir paylaştırma problemi olduğuna göre, hemen bölme işlemi yapmamız gerektiğini anlıyoruz değil mi? 50 ataşı 3 arkadaşımıza paylaştıracağız. Hadi işlemi yapalım.
50 | 3
– 3 | 16
—
20
– 18
—-
02
Şimdi bu işlemi adım adım inceleyelim:
- Adım 1: 5’in içinde 3, 1 kere vardır. Bölüme 1 yazarız. 1 kere 3, 3 eder. 5’ten 3’ü çıkarırız ve 2 kalır.
- Adım 2: Yukarıdaki 0’ı, bulduğumuz 2’nin yanına indiririz. Yeni sayımız 20 olur.
- Adım 3: Şimdi 20’nin içinde 3’ü ararız. 6 kere 3, 18 eder. Bu 20’ye en yakın sonuçtur. Bölüme, 1’in yanına 6 yazarız. 20’den 18’i çıkarırız ve 2 kalır.
Sonuç:
- Her bir arkadaşa 16 ataş düşer.
- Geriye paylaştıramadığımız 2 ataş artar.
- İşlemimizdeki terimler ise şöyledir:
Bölünen: 50 (Paylaştırdığımız toplam ataş sayısı)
Bölen: 3 (Paylaştırdığımız kişi sayısı)
Bölüm: 16 (Kişi başına düşen ataş sayısı)
Kalan: 2 (Paylaştıramadığımız, artan ataş sayısı)
Öğrenelim Sorusu: 1. Babası, Umut’a fiyatı 846 TL olan bisikleti her ay eşit miktarda ödemek üzere 9 taksitle aldı. Umut’un babasının, bisiklet için her ay kaç Türk lirası ödeyeceğini bulalım:
Çözüm:
Bu soruda toplam bisiklet fiyatını, taksit sayısına bölerek her bir ay ne kadar ödeme yapılacağını kolayca bulabiliriz. Kitabımızda da gösterildiği gibi 846’yı 9’a bölelim.
846 | 9
– 81 | 94
—
036
– 36
—-
00
Haydi bu işlemi adım adım birlikte tekrar edelim:
- Adım 1: Bölme işlemine her zaman en soldaki, yani en büyük basamaktan başlarız. 8’in içinde 9 var mı? Hayır, yok. O zaman yanındaki rakamı da alarak 84‘e bakarız.
- Adım 2: 84’ün içinde 9 kaç defa var? Çarpım tablosunu hatırlayalım… 9 x 9 = 81. Bu en yakın sonuçtur. O zaman bölüme 9 yazarız. 84’ten 81’i çıkarırız, geriye 3 kalır.
- Adım 3: Şimdi bölünen sayıdaki son rakam olan 6’yı, kalan 3’ün yanına indiririz. Yeni sayımız 36 olur.
- Adım 4: 36’nın içinde 9 kaç defa vardır? 4 x 9 = 36. Harika, tam denk geldi! Bölümdeki 9’un yanına 4 yazarız. 36’dan 36’yı çıkardığımızda ise 0 kalır. Kalanımız sıfır olduğu için bu bir kalansız bölme işlemidir.
Sonuç: Bölümde bulduğumuz sayı 94. Bu demek oluyor ki, Umut’un babası bisiklet için her ay 94 TL ödeyecektir.
Umarım tüm soruların çözümleri anlaşılmıştır. Unutmayın, bölme işlemi bol bol pratik yaparak pekişir. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!