Merhaba sevgili öğrencilerim,
Umarım hepiniz iyisinizdir. Şimdi bana gönderdiğiniz görseldeki alıştırmaları bir 5. sınıf matematik öğretmeni olarak sizin için adım adım, tane tane çözeceğim. Takıldığınız yerleri dikkatle okuyun, eminim çok kolay bir şekilde anlayacaksınız. Haydi başlayalım!
B. Aşağıdaki çalışmaları yapınız.
1. Soru: Aşağıdaki sorulardan araştırma sorusu olanların başındaki kutucuğu işaretleyiniz.
Sevgili çocuklar, bir sorunun araştırma sorusu olabilmesi için o soruyu bir gruba sormamız ve birden çok farklı cevap alabilmemiz gerekir. Amacımız veri toplamaktır. Mesela “Senin adın ne?” sorusu bir araştırma sorusu değildir, çünkü tek bir kişiye sorulur ve tek bir cevabı vardır. Ama “Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği renkler nelerdir?” sorusu bir araştırma sorusudur. Çünkü bir gruba (sınıfa) soruyoruz ve farklı farklı cevaplar (mavi, kırmızı, yeşil…) alıyoruz.
Şimdi seçeneklere bu gözle bakalım:
- [✅] Bir sınıftaki öğrencilere “Hangi futbol takımını tutuyorsunuz?” diye soruluyor.
Bu bir araştırma sorusudur. Çünkü bir gruba (sınıftaki öğrenciler) soruluyor ve Fenerbahçe, Galatasaray, Beşiktaş gibi birden fazla farklı cevap toplanabilir. - [ ] Bakkal, müşteriye “Kaç kilogram pirinç istiyorsunuz?” diye soruyor.
Bu bir araştırma sorusu değildir. Çünkü tek bir kişiye sorulmuştur ve o anki alışveriş için tek bir cevap (örneğin “2 kilogram”) alınacaktır. Veri toplama amacı yoktur. - [✅] Bir apartmanda oturan ailelere “Hangi gazeteyi okuyorsunuz?” diye soruluyor.
Bu bir araştırma sorusudur. Çünkü bir gruba (apartmandaki aileler) soruluyor ve farklı gazete isimleri gibi çeşitli cevaplar alınarak bir veri toplanıyor. - [ ] Müşteri, satıcıya “Bu elbisenin fiyatı kaç Türk lirasıdır?” diye soruyor.
Bu bir araştırma sorusu değildir. Çünkü tek bir ürünün net bir fiyatı soruluyor, yani tek bir doğru cevabı var. Veri toplama amacı güdülmüyor.
2. Soru: Bir iş yerindeki çalışanlara en çok izledikleri televizyon programları sorulmuş-tur. Alınan cevaplara göre aşağıdaki sıklık tablosu düzenlenmiştir. Tablodan yararlanarak kareli kâğıtta sütun grafiği oluşturunuz.
Harika bir soru! Elimizdeki verileri şimdi bir sütun grafiği ile göstereceğiz. Grafik çizmek, sayıları görsel olarak daha kolay anlamamızı sağlar.
Tablo: En Çok İzlenen TV Programları
Program Türü: Haber, Spor, Belgesel, Dizi, Çizgi Film
Kişi Sayısı: 10, 8, 6, 12, 4
Grafiğimizi çizmek için aşağıdaki adımları izleyelim:
Adım 1: Eksenleri Çizelim
Önce kareli kâğıdımızın sol alt köşesinden başlayarak yukarı doğru bir dikey çizgi (dikey eksen) ve sola doğru bir yatay çizgi (yatay eksen) çizelim.
Adım 2: Eksenleri İsimlendirelim
Yatay eksene “Program Türü” adını verelim. Dikey eksene ise “Kişi Sayısı” adını verelim. Dikey ekseni en yüksek sayımız 12 olduğu için 1’den 12’ye kadar (hatta 13-14’e kadar) eşit aralıklarla numaralandıralım.
Adım 3: Sütunları Çizelim
Şimdi tablodaki her program türü için bir sütun çizeceğiz. Sütunların yüksekliği o programı izleyen kişi sayısını gösterecek.
- Haber: 10 kişi izliyormuş. Yatay eksende “Haber” yazan yerden başlayarak yüksekliği dikey eksendeki 10 sayısının hizasına gelecek şekilde bir sütun çizelim.
- Spor: 8 kişi izliyormuş. Biraz boşluk bırakıp “Spor” için yüksekliği 8’e kadar olan bir sütun çizelim.
- Belgesel: 6 kişi izliyormuş. Yine biraz boşluk bırakıp “Belgesel” için yüksekliği 6’ya kadar olan bir sütun çizelim.
- Dizi: 12 kişi izliyormuş. Bu en çok izlenen program! “Dizi” için çizeceğimiz sütun en uzun sütun olacak ve yüksekliği 12’ye kadar çıkacak.
- Çizgi Film: 4 kişi izliyormuş. Son olarak “Çizgi Film” için yüksekliği 4’e kadar olan bir sütun çizelim.
İşte bu kadar! Sütunların hepsinin genişliği aynı olmalı ve aralarında biraz boşluk bırakırsak grafiğimiz daha okunaklı olur. İsterseniz her sütunu farklı bir renge de boyayabilirsiniz.
3. Soru: Aşağıda verilen uzunlukları ve zamanları istenen birim cinsinden yazınız.
Birim çevirme alıştırmaları çok eğlencelidir! Temel kuralları hatırlayarak hepsini kolayca yapabiliriz.
- a. 48 km = ………… m
Hatırlayalım: 1 kilometre (km), 1000 metredir (m).
Bu yüzden kilometreyi metreye çevirirken 1000 ile çarparız.
48 x 1000 = 48.000
Sonuç: 48 km = 48.000 m - b. 6 m = ………… mm
Hatırlayalım: 1 metre (m), 1000 milimetredir (mm). (Çünkü 1 m = 100 cm ve 1 cm = 10 mm)
Bu yüzden metreyi milimetreye çevirirken 1000 ile çarparız.
6 x 1000 = 6.000
Sonuç: 6 m = 6.000 mm - c. 106 cm = ………… dm
Hatırlayalım: 1 desimetre (dm), 10 santimetredir (cm).
Küçük birimi büyük birime çevirdiğimiz için bu defa bölme yaparız. 106’yı 10’a böleceğiz.
106 ÷ 10 = 10,6
Sonuç: 106 cm = 10,6 dm - ç. 1607 dm = ………… m
Hatırlayalım: 1 metre (m), 10 desimetredir (dm).
Yine küçük birimi büyüğe çeviriyoruz, yani 10’a böleceğiz.
1607 ÷ 10 = 160,7
Sonuç: 1607 dm = 160,7 m - d. 543 cm = ………… m
Hatırlayalım: 1 metre (m), 100 santimetredir (cm).
Santimetreyi metreye çevirmek için 100’e böleriz.
543 ÷ 100 = 5,43
Sonuç: 543 cm = 5,43 m - e. 47 dm = ………… cm
Hatırlayalım: 1 desimetre (dm), 10 santimetredir (cm).
Büyük birimi küçüğe çevirirken çarparız.
47 x 10 = 470
Sonuç: 47 dm = 470 cm - f. 42 dk. = ………… sn.
Hatırlayalım: 1 dakika (dk), 60 saniyedir (sn).
Dakikayı saniyeye çevirmek için 60 ile çarparız.
42 x 60 = 2520
Sonuç: 42 dk. = 2520 sn. - g. 5 sa. = ………… dk.
Hatırlayalım: 1 saat (sa), 60 dakikadır (dk).
Saati dakikaya çevirmek için 60 ile çarparız.
5 x 60 = 300
Sonuç: 5 sa. = 300 dk. - ğ. 2 sa. 6 dk. = ………… sn.
Bu soruda iki adım var. Önce her şeyi saniyeye çevirip toplayalım.
Adım 1: 2 saati saniyeye çevirelim. 1 saat = 60 dakika ve 1 dakika = 60 saniye. O zaman 1 saat = 60 x 60 = 3600 saniyedir. 2 saat ise 2 x 3600 = 7200 saniye eder.
Adım 2: 6 dakikayı saniyeye çevirelim. 6 x 60 = 360 saniye eder.
Adım 3: Şimdi bulduğumuz iki değeri toplayalım. 7200 + 360 = 7560 saniye.
Sonuç: 2 sa. 6 dk. = 7560 sn. - h. 6 gün 7 sa. = ………… sa.
Burada da önce günleri saate çevirip sonra kalan saatlerle toplayacağız.
Adım 1: 6 günü saate çevirelim. 1 gün 24 saattir.
6 x 24 = 144 saat.
Adım 2: Bulduğumuz bu değere 7 saati ekleyelim.
144 + 7 = 151 saat.
Sonuç: 6 gün 7 sa. = 151 sa.
4. Soru: Aşağıdaki noktalı kâğıda çevre uzunlukları 16 birim olan üç tane çokgen çiziniz.
Çok güzel bir çizim sorusu! Unutmayın, bir şeklin çevresi, o şeklin etrafındaki bütün kenarların uzunlukları toplamıdır. Bizden çevresi 16 birim olan üç farklı şekil çizmemiz isteniyor. İşte size birkaç örnek:
1. Şekil: Kare
Bir karenin 4 kenarı da birbirine eşittir. Çevresi 16 ise bir kenarını bulmak için 16’yı 4’e böleriz.
16 ÷ 4 = 4 birim.
Yani noktalı kâğıda kenarları 4 birim olan bir kare çizebiliriz. (Sağa 4 nokta, yukarı 4 nokta, sola 4 nokta ve aşağı 4 nokta giderek başladığımız yere döneriz).
Çevresi: 4 + 4 + 4 + 4 = 16 birim.
2. Şekil: Dikdörtgen
Dikdörtgenin çevresi 2 x (kısa kenar + uzun kenar) formülüyle bulunur. Çevrenin 16 olması için kısa kenar ile uzun kenarın toplamının 16 ÷ 2 = 8 olması gerekir. Toplamları 8 olan farklı sayılar düşünebiliriz. Mesela:
Kısa kenar 3 birim, uzun kenar 5 birim olabilir.
Noktalı kâğıda 3 birime 5 birimlik bir dikdörtgen çizebiliriz.
Çevresi: 3 + 5 + 3 + 5 = 16 birim.
3. Şekil: Farklı Bir Çokgen (L Şekli)
Her zaman dörtgen çizmek zorunda değiliz. Mesela bir “L” harfi gibi bir şekil de çizebiliriz. Kenarları şöyle olabilir:
Sağa doğru 5 birim gidin. Sonra yukarı doğru 3 birim. Sonra sola doğru 2 birim. Sonra aşağı doğru 1 birim. Sonra sola doğru 3 birim. Son olarak da aşağı doğru 2 birim giderek başlangıç noktasına ulaşın.
Hadi kenarları toplayıp çevresini kontrol edelim!
Çevresi: 5 + 3 + 2 + 1 + 3 + 2 = 16 birim.
Gördüğünüz gibi, çevresi 16 birim olan birbirinden çok farklı şekiller çizebiliriz. Siz de kendi şekillerinizi bulmayı deneyebilirsiniz!
Umarım tüm çözümler anlaşılır olmuştur. Harika iş çıkardınız! Anlamadığınız bir yer olursa tekrar sormaktan çekinmeyin. 😊