Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin 5. Sınıf Matematik öğretmeninizim. Bugün sizlerle birlikte “Açı Çeşitleri” konusuna harika bir başlangıç yapacağız. Bana gönderdiğiniz görseldeki etkinlikleri ve soruları gelin hep beraber, adım adım inceleyip çözelim. Hazır mısınız? Haydi başlayalım!
Hazırlanalım Bölümü
Soru: Yandaki saatlerin akrep ve yelkovanlarının oluşturduğu açıları inceleyiniz. Bu açılardan hangisinin dar, hangisinin geniş açı olduğunu söyleyiniz. Hangi saat başlarında akrep ile yelkovan arasındaki açının dik açı olduğunu belirleyiniz.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için önce açıların ne olduğunu hatırlayalım. Dik açı, tam 90 derecedir, tıpkı bir defterin köşesi gibi. Dar açılar 90 dereceden küçük, sevimli ve minik açılardır. Geniş açılar ise 90 dereceden büyük, kolları iyice açılmış açılardır.
- Adım 1: Birinci Saati İnceleyelim
İlk saatte akrep 10’un, yelkovan ise 2’nin üzerinde. Yani saat 10:10. Akrep ile yelkovan arasındaki açıklığa baktığımızda, kolların birbirine oldukça yakın olduğunu görüyoruz. Bu açı, bir kitabın köşesinden (yani dik açıdan) daha küçüktür. Bu yüzden bu bir dar açıdır. - Adım 2: İkinci Saati İnceleyelim
İkinci saatte akrep 8’in, yelkovan ise 12’nin üzerinde. Saat tam 8:00. Burada akrep ile yelkovanın arasındaki açıklık oldukça fazla. Bu açı, bir dik açıdan (90 dereceden) daha büyüktür. Bu sebeple bu bir geniş açıdır. - Adım 3: Dik Açıyı Bulalım
Şimdi de saat üzerinde dik açı arayalım. Akrep ve yelkovanın tam bir köşe oluşturduğu zamanları düşünelim.- Saat tam 3:00 olduğunda yelkovan 12’de, akrep ise 3’ün üzerindedir. Bu, tam bir dik açı oluşturur.
- Saat tam 9:00 olduğunda yelkovan 12’de, akrep ise 9’un üzerindedir. Bu da tam bir dik açı oluşturur.
Sonuç:
Birinci saatteki (10:10) açı dar açı, ikinci saatteki (8:00) açı geniş açıdır. Saat 03:00 ve 09:00 olduğunda akrep ile yelkovan arasında dik açı oluşur.
Etkinlik Yapalım Bölümü
Bu bölümde bizden bir etkinlik yapmamız isteniyor. Haydi ne yapacağımızı konuşalım.
Açıklama:
Bu etkinlikte amacımız, etrafımızdaki nesneleri kullanarak açıları somut bir şekilde çizebilmek.
- Adım 1: Öncelikle masanızın üzerine kareli bir defter sayfası koyun. Elinize de silgi, kalem kutusu gibi dikdörtgen veya kare şeklinde bir cisim alın.
- Adım 2: Aldığınız kutunun bir köşesini, defterinizdeki karelerin çizgileriyle aynı hizaya gelecek şekilde yerleştirin.
- Adım 3: Şimdi kutunun bu köşesine denk gelen iki kenarını kaleminizle çizin. İşte bu kadar! Çizdiğiniz bu açı, kutunun köşesi gibi olduğu için bir dik açıdır. Çünkü kutuların köşeleri genellikle 90 derecedir.
- Adım 4: Şimdi çizdiğiniz bu dik açıyı örnek alarak, ondan daha küçük bir açı (kollarını biraz kapatarak) çizin. Bu çizdiğiniz yeni açı bir dar açı olacak.
- Adım 5: Son olarak, yine dik açıyı örnek alarak, ondan daha büyük bir açı (kollarını daha fazla açarak) çizin. Bu çizdiğiniz de bir geniş açı olacak.
Harika bir iş çıkardınız! Artık siz de birer açı çizeri oldunuz!
Öğrenelim Bölümü
1. Gönyeden yararlanarak kareli kâğıda bir dik açı çizelim:
Açıklama:
Bu bölümde bize, geometri derslerimizin vazgeçilmez aracı olan gönyeyi kullanarak nasıl dik açı çizebileceğimiz gösteriliyor.
- Adım 1: Resimde gördüğünüz gibi, gönyenin tam 90 derece olan dik köşesi, çizilecek açının köşesi (B noktası) olacak şekilde kareli kâğıda yerleştiriliyor.
- Adım 2: Gönyenin bu dik kenarları boyunca iki tane ışın (BC ışını ve BA ışını) çiziliyor.
- Adım 3: Ortaya çıkan ABC açısı, tam olarak 90 derecelik bir dik açıdır. Matematikte bir açının ölçüsünü gösterirken “m” harfini kullanırız. Yani, m(ABC) = 90° şeklinde yazarız. Bu, “ABC açısının ölçüsü 90 derecedir” anlamına gelir.
Bilgi Kutusu
Açıklama:
Bu kutucuk bize konunun en önemli özetini veriyor. Bunu asla unutmamalıyız!
Ölçüsü 90° olan açılara dik açı denir.
Yani bir açıya baktığınızda tam bir köşe gibi duruyorsa, ne dar ne de genişse, o bir dik açıdır ve ölçüsü her zaman 90 derecedir. Tıpkı odamızın duvarlarının birleştiği köşeler gibi!