Merhaba sevgili öğrencilerim, ben 5. sınıf matematik öğretmeniniz.
Bugün sizlerle bölme işlemi konusuna harika bir başlangıç yapacağız. Bana gönderdiğiniz görseldeki soruları inceledim ve şimdi hepsini teker teker, tane tane anlatarak çözeceğim. Hazırsanız, haydi başlayalım!
Motivasyon Sorusu: Bir bakkal, yandaki süt şişelerini 4 kasaya eşit sayıda yerleştirmek istiyor. Bakkalın her kasaya kaç şişe süt koyacağını hangi işlemle bulabileceğimizi söyleyiniz.
Bu soruyu çözmek için önce resimdeki sütleri bir sayalım bakalım. Ne dersiniz?
- Adım 1: Resimde 3 sıra süt şişesi görüyoruz ve her sırada 8 tane şişe var. Toplam şişe sayısını bulmak için 3 ile 8’i çarparız: 3 x 8 = 24 şişe. Demek ki bakkalın toplam 24 şişe sütü var.
- Adım 2: Bakkal bu 24 şişeyi 4 tane kasaya eşit olarak paylaştırmak istiyor. Bir şeyi eşit olarak paylaştırmak, bölmek demektir. Bu yüzden burada bölme işlemi yapmalıyız.
- Adım 3: Toplam şişe sayısını (24), kasa sayısına (4) bölelim.
24 ÷ 4 = 6
Sonuç: Bakkal her kasaya 6 şişe süt koymalıdır.
Unutmayın çocuklar, “paylaştırma”, “eşit olarak dağıtma”, “gruplara ayırma” gibi ifadeler duyduğumuzda aklımıza hemen bölme işlemi gelmeli!
Etkinlik: Uygulama Basamakları
Sevgili öğrencilerim, bu kısım çözülmesi gereken bir soru değil, bölme işlemini somut malzemelerle daha iyi anlamanız için hazırlanmış harika bir etkinlik. Size kısaca ne yapmanız gerektiğini anlatayım:
- 120 tane sayma çubuğunu (fasulye veya nohut da olabilir) 5 tane boş bardağa eşit olarak paylaştırmanız isteniyor.
- Bu aslında 120 ÷ 5 işlemini kendi ellerinizle yapmanız demektir.
- Bu etkinliği yaptığınızda, 120’nin bölünen, 5’in bölen, her bardağa düşen çubuk sayısının bölüm ve hiç çubuk artmazsa 0’ın kalan olduğunu çok daha iyi anlarsınız. Denemenizi tavsiye ederim!
Örnek 1: Bir lokanta sahibi 7 tane yemek masası satın alarak toplam 686 TL ödemiştir. Buna göre bir masa için ödenen paranın kaç Türk lirası olduğunu bulalım.
Burada toplam ödenen parayı, masa sayısına bölerek bir masanın fiyatını bulabiliriz. Yani 686’yı 7’ye böleceğiz.
686 | 7
- Adım 1: Bölme işlemine en soldaki basamaktan başlarız. 6’nın içinde 7 var mı? Hayır, yok. O zaman yanındaki rakamı da alarak sayımızı 68 yapıyoruz.
- Adım 2: Şimdi soralım: 68’in içinde kaç tane 7 var? 7’şer 7’şer sayalım: 7, 14, 21, 28, 35, 42, 49, 56, 63, 70… 70 geçti, demek ki bir önceki yani 9 tane var. Bölüm kısmına 9 yazarız.
686 | 7 | 9 - Adım 3: 9 ile 7’yi çarparız. 9 x 7 = 63. Bu sayıyı 68’in altına yazar ve çıkarırız.
686 | 7 - 63 | 9 05
- Adım 4: Yukarıdaki 6 rakamını, 5’in yanına indiririz. Yeni sayımız 56 oldu.
686 | 7 - 63↓ | 9 056
686 | 7 - 63 | 98 056
686 | 7 - 63 | 98 056 - 56 00 (Kalan)
Sonuç: 98
İşlemimizi tamamladık! Demek ki bir yemek masasının fiyatı 98 TL imiş.
Örnek 2: Bir üretici, ürettiği 742 kg elmayı her biri 70 kg elma alan kasalara koymuştur. Bu iş için kaç kasa kullanıldığını ve kaç kilogram elma arttığını bulalım.
Bu soruda da toplam elma miktarını, bir kasanın aldığı elma miktarına bölmemiz gerekiyor. Hadi 742’yi 70’e bölelim.
742 | 70
- Adım 1: 7’de 70 yok. O zaman 74’e bakalım. 74’ün içinde kaç tane 70 var? Sadece 1 tane var. Bölüme 1 yazıyoruz.
742 | 70
| 1
742 | 70 - 70 | 1 04
742 | 70 - 70↓ | 1 042
742 | 70 - 70 | 10 042 (Kalan)
Sonuç: Bölüm 10, Kalan 42’dir.
Bu ne anlama geliyor? Üretici 10 kasayı tam olarak doldurmuş ve geriye kasalara sığmayan 42 kg elması artmış. İşte bu kadar basit!
Umarım hepsi anlaşılmıştır. Bölme işlemi pratik yaptıkça daha da kolaylaşacaktır. Hepinize iyi çalışmalar dilerim