Harika bir soru! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 5. sınıf matematik öğretmeninim. Hadi gel, bu görseldeki kantin problemini birlikte adım adım, kolayca anlayacağın bir şekilde çözelim. Bu konu, bilgileri düzenlemeyi ve anlamayı öğreten çok zevkli bir konudur.
Soru 1: Umut, okul kantinindeki görevliye birinci teneffüste kaç tane süt, su, ayran ve meyve suyu satıldığını sordu. Aldığı cevaplara göre aşağıdaki nesne grafiğini düzenledi. Grafiğe göre her bir içecekten kaçar tane satılmıştır?
Çözüm:
Bu tarz grafiklere nesne grafiği diyoruz. Çünkü satılan içeceklerin sayısını, içeceklerin kendi resimleriyle gösteriyor. Yapmamız gereken tek şey her bir içecek türünün altında kaç tane resim olduğunu saymak. Çok kolay, değil mi? Hadi başlayalım!
- Adım 1: Sütleri Sayalım
Grafikte “Süt” yazan sütuna bakalım. Alt alta dizilmiş süt kutularını sayalım: 1, 2, 3.
Demek ki 3 adet süt satılmış. - Adım 2: Suları Sayalım
Şimdi de “Su” yazan sütuna geçelim. Su bardaklarını sayıyoruz: 1, 2, 3, 4.
Harika! 4 adet su satılmış. - Adım 3: Ayranları Sayalım
Sıradaki içeceğimiz “Ayran”. Ayran bardaklarını sayalım: 1, 2, 3.
Buradan da 3 adet ayran satıldığını anlıyoruz. - Adım 4: Meyve Sularını Sayalım
Son olarak “Meyve suyu” sütununa bakıyoruz. Meyve suyu kutularını sayalım: 1, 2.
Yani 2 adet meyve suyu satılmış.
Sonuç:
Grafiğe göre birinci teneffüste satılan içeceklerin sayıları şöyledir:
- Süt: 3 adet
- Su: 4 adet
- Ayran: 3 adet
- Meyve Suyu: 2 adet
Soru 2: Umut, okul kantininde birinci teneffüste satılan içecek çeşitlerini ve bunların sayılarını farklı biçimlerde gösterebilir mi? Bu konudaki düşüncenizi açıklayınız.
Çözüm:
Bu harika bir düşünce sorusu! Cevabı kesinlikle EVET. Umut, topladığı bu bilgileri yani verileri farklı şekillerde de gösterebilir. Zaten matematiğin en güzel yanlarından biri de budur, bir şeyi anlatmanın birden fazla yolu vardır!
Adım 1: Neden farklı biçimlerde göstermek isteriz?
Çünkü bazen farklı grafikler veya tablolar, bilgiyi daha iyi anlamamızı veya karşılaştırmamızı sağlar. Umut’un kullandığı nesne grafiği çok sevimli ama sayıların çok olduğu durumlarda kullanışlı olmayabilir.
Adım 2: Hangi farklı yolları kullanabiliriz?
Umut’un elindeki verileri göstermek için kullanabileceği bazı yöntemler şunlardır:
- Çetele Tablosu: Bu yöntemde her bir içecek için satıldıkça bir çizgi ( | ) çizeriz. Beşinci içecekte ise dört çizginin üzerine bir yatay çizgi (
||||) atarız. Bu saymayı kolaylaştırır.
Örnek Çetele Tablosu:
Süt: |||
Su: ||||
Ayran: |||
Meyve Suyu: || - Sıklık Tablosu: Bu, çetele tablosunun sayılarla yazılmış halidir. En sık kullandığımız tablolardan biridir. Çok daha düzenli görünür.
Örnek Sıklık Tablosu:
İçecek Adı – Satış Sayısı (Adet)
Süt – 3
Su – 4
Ayran – 3
Meyve Suyu – 2 - Sütun Grafiği: Bu grafikte içecekleri yatay bir çizgiye, sayıları ise dikey bir çizgiye yazarız. Sonra her içecek için, satıldığı sayıya kadar uzanan bir sütun (dikdörtgen) çizeriz. Bu grafik, hangi içeceğin daha çok veya daha az satıldığını bir bakışta görmemizi sağlar. Mesela en uzun sütun suya, en kısa sütun ise meyve suyuna ait olurdu.
Sonuç:
Gördüğün gibi, Umut’un topladığı bu basit bilgiyi bile en az 3 farklı yolla daha gösterebiliriz. Her bir gösterim, bize veriler hakkında farklı bir bakış açısı sunar. Unutma, verileri düzenlemek ve göstermek, onları daha iyi yorumlamamıza yani anlamamıza yardımcı olur.