Merhaba sevgili öğrencim! Ben 5. sınıf matematik öğretmeniniz. Gönderdiğin bu güzel sayfayı şimdi birlikte inceleyelim ve “Araştırma Sorusu” ne demekmiş, örneklerle pekiştirelim. Konuyu adım adım, tane tane anlatacağım, eminim çok kolay anlayacaksın.
Haydi başlayalım!
Sayfada ilk olarak “Motivasyon” bölümünde iki farklı resim görüyoruz. Bu resimler aslında konunun özetini bize veriyor.
- Sol taraftaki resimde öğretmen, sınıftaki tüm öğrencilere “En çok sevdiğiniz çizgi filmin adını dağıttığım kâğıtlara yazın.” diyor. Bu sorunun cevabını bulmak için ne yapmak gerekir? Sınıftaki her öğrencinin cevabını, yani bir sürü farklı bilgiyi (veri) toplamak gerekir.
- Sağ taraftaki resimde ise bir öğrenci, arkadaşına “Hangi futbol takımını tutuyorsun?” diye soruyor. Bu sorunun cevabı için sadece bir kişiye sormak yeterlidir.
İşte bu iki durum arasındaki fark, bize bir sorunun araştırma sorusu olup olmadığını gösteriyor. Eğer bir soruya cevap vermek için birden fazla kişiden veya kaynaktan bilgi (veri) toplamamız gerekiyorsa, o soru bir araştırma sorusudur.
Şimdi de asıl önemli olan “Örnekler” bölümündeki soruları birlikte analiz edelim.
1. Aşağıdaki soruları inceleyelim:
a) Sınıfınızdaki öğrencilerin en çok sevdiği hayvanlar hangileridir?
b) Sınıfınızdaki öğrenciler israftan kaçınmak için ne yapmaktadır?
c) Fatma’nın en çok sevdiği ders hangisidir?
ç) Ali’nin babasının mesleği nedir?
Çözüm ve Açıklama:
Bu soruların hangilerinin bir araştırma sorusu olduğunu, hangilerinin olmadığını gelin birlikte bulalım.
a) Sınıfınızdaki öğrencilerin en çok sevdiği hayvanlar hangileridir?
Adım 1: Bu soruyu cevaplamak için kime sormamız gerektiğini düşünelim. Soru “Sınıfınızdaki öğrencilerin…” diye başlıyor. Bu demektir ki, cevabı tek bir kişide değil, bütün sınıfta aramalıyız.
Adım 2: Sınıftaki her arkadaşımıza “En sevdiğin hayvan hangisi?” diye sormalıyız. Ayşe “kedi”, Mehmet “köpek”, Zeynep “kuş” diyebilir. Herkesten farklı farklı cevaplar, yani veriler toplayacağız.
Sonuç: Birden fazla kişiden veri toplamamız gerektiği için bu soru bir ARAŞTIRMA SORUSUDUR.
b) Sınıfınızdaki öğrenciler israftan kaçınmak için ne yapmaktadır?
Adım 1: Yine soru köküne bakalım: “Sınıfınızdaki öğrenciler…”. Bu ifade, sorunun yine bütün sınıfa yönelik olduğunu gösteriyor.
Adım 2: Her arkadaşımıza israfı önlemek için ne yaptığını sorarız. Biri “Musluğu kapatırım”, diğeri “Tabağımdaki yemeği bitiririm”, bir başkası “Gereksiz yanan ışığı söndürürüm” gibi cevaplar verecektir. Yine bir sürü farklı bilgi topladık.
Sonuç: Cevabı bulmak için bir gruptan (sınıftan) veri toplamamız gerektiği için bu soru da bir ARAŞTIRMA SORUSUDUR.
c) Fatma’nın en çok sevdiği ders hangisidir?
Adım 1: Bu sorunun cevabını kimden öğrenebiliriz? Bütün sınıfa sormamıza gerek var mı? Tabii ki hayır!
Adım 2: Bu sorunun cevabını en iyi bilen kişi Fatma‘dır. Sadece Fatma’ya sorarız ve tek bir cevap alırız. Örneğin, “Matematik” der.
Sonuç: Cevap için tek bir kişiye sormamız yetti. Birden fazla veri toplamaya gerek kalmadı. Bu yüzden bu soru bir araştırma sorusu DEĞİLDİR.
ç) Ali’nin babasının mesleği nedir?
Adım 1: Bu sorunun cevabını bulmak için kime danışmalıyız? Tabii ki Ali‘ye!
Adım 2: Ali’ye babasının mesleğini sorduğumuzda bize tek bir cevap verecektir, örneğin “doktor” veya “öğretmen”. Bütün sınıfa anket yapmamız gerekmez.
Sonuç: Cevap tek bir kişide olduğu için bu soru da bir araştırma sorusu DEĞİLDİR.
Umarım konu iyice anlaşılmıştır. Unutma!
Eğer bir sorunun cevabını bulmak için bir gruba soru sorup birden fazla cevap toplaman gerekiyorsa o bir araştırma sorusudur. Ama cevabı tek bir kişide veya kaynakta ise araştırma sorusu değildir.
Harika bir iş çıkardın! Konuyu tekrar etmek istersen bu açıklamaları tekrar okuyabilirsin. Başka sorun olursa her zaman yardım etmeye hazırım. İyi çalışmalar dilerim!