Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben 5. Sınıf Matematik öğretmeniniz. Gönderdiğiniz görseldeki soruları çok beğendim. Bu sorular, veri toplama ve araştırma yapmanın ne kadar önemli olduğunu bize harika bir şekilde anlatıyor. Şimdi gelin, bu soruları birlikte adım adım, tane tane çözelim.
2. Soru ve Açıklaması
Bir mahalle muhtarı, mahallenin sorunlarını öğrenmek için araştırma yapmak istiyor. Bu amaca yönelik bir araştırma sorusu oluşturalım:
Bu soru aslında bize bir örnek vererek konuyu anlatıyor. Bir araştırma sorusu hazırlarken iki önemli şeye dikkat etmeliyiz:
Adım 1: Soruyu kime soracağımız belli olmalı. (Örneğin, mahalle sakinlerine mi, öğrencilere mi, esnafa mı?)
Adım 2: Ne hakkında bilgi toplamak istediğimiz net olmalı. (Örneğin, en büyük sorun mu, en sevilen park mı?)
Bu yüzden muhtarın sorusu, “Mahallemizin en önemli sorunu nedir?” şeklinde olabilir. Çünkü bu soruyu mahalle sakinlerine sorarak en önemli sorun hakkında veri toplamış olur. Çok güzel bir örnek!
3. Soru ve Açıklaması
Aşağıdaki soruları inceleyelim. Bu sorulardan hangisinin veri toplamak için gerekli bilgileri taşıdığını belirleyelim:
a. Bir fabrikadaki çalışanlara soruluyor: İş yerine hangi ulaşım aracı ile geliyorsunuz?
b. Seyahatlerinizde hangi aracı tercih ediyorsunuz?
Bu da yine bize konuyu pekiştirmek için verilmiş bir örnek. Hadi inceleyelim:
a şıkkı: Bu soru çok iyi bir araştırma sorusu! Neden mi? Çünkü sorunun kime sorulacağı belli: bir fabrikadaki çalışanlara. Ne öğrenilmek istendiği de belli: işe geliş araçları. Bu sorunun sonunda “50 kişi otobüsle, 30 kişi arabayla, 10 kişi yürüyerek geliyor” gibi bir veri toplayabiliriz.
b şıkkı: Bu soru ise tam bir araştırma sorusu değil. Çünkü sorunun kime sorulduğu belli değil. “Siz” derken kimden bahsediyoruz? Öğrencilerden mi, öğretmenlerden mi, Türkiye’deki herkesten mi? Grup belli olmadığı için bu soruyla net bir araştırma yapamayız.
Şimdi Uygulayalım
İşte şimdi sıra bizde! Bu alıştırmaları dikkatlice yapalım.
1. Aşağıdaki sorulardan hangilerinin araştırma sorusu olduğunu belirleyiniz.
Çözüme geçmeden önce şunu aklımızdan çıkarmayalım:
Bir sorunun araştırma sorusu olabilmesi için, belirli bir gruba yöneltilmesi ve o gruptan farklı cevaplar (veri) toplamayı amaçlaması gerekir. Eğer bir sorunun tek bir doğru cevabı varsa (Ağrı Dağı’nın yüksekliği gibi), o bir araştırma sorusu değildir.
a) Ailenizdeki kişiler, coğrafi bölgenizdeki turistik yerlerden en çok hangisine gitmek istemektedir?
Çözüm: Bu bir ARAŞTIRMA SORUSUDUR. Çünkü soru belirli bir gruba, yani “ailenizdeki kişilere” soruluyor ve onlardan farklı cevaplar toplanarak en çok istenen yer bulunmaya çalışılıyor.
b) Ağrı Dağı’nın yüksekliği kaç metredir?
Çözüm: Bu bir ARAŞTIRMA SORUSU DEĞİLDİR. Çünkü bu sorunun tek bir doğru cevabı vardır. Herkese sorsak da aynı cevabı alırız. Bu bir genel kültür sorusudur.
c) Sınıfınızdaki öğrenciler en çok hangi TV programını izlemektedir?
Çözüm: Bu bir ARAŞTIRMA SORUSUDUR. Çünkü “sınıfınızdaki öğrenciler” gibi net bir grubumuz var ve onların en sevdiği TV programı hakkında veri topluyoruz. Herkesin cevabı farklı olabilir ve sonunda en popüler olanı bulabiliriz.
ç) Okulunuzdaki öğrenciler kumbaralarına her hafta kaçar Türk Lirası atmaktadır?
Çözüm: Bu bir ARAŞTIRMA SORUSUDUR. Grubumuz “okulunuzdaki öğrenciler” ve her birinden farklı bir sayısal veri (kaç lira attıkları) toplayabiliriz. Bu verilerle okulun para biriktirme ortalamasını bile bulabiliriz!
d) Mehmet’in en çok sevdiği çizgi film hangisidir?
Çözüm: Bu bir ARAŞTIRMA SORUSU DEĞİLDİR. Çünkü soru bir gruba değil, sadece tek bir kişiye (Mehmet’e) yöneltilmiştir. Veri toplamak için bir grup yoktur.
e) Okulumuzdaki öğrenciler en çok hangi dersi sevmektedir?
Çözüm: Bu kesinlikle bir ARAŞTIRMA SORUSUDUR. “Okulumuzdaki öğrenciler” grubuna en sevdikleri dersi sorarak okulumuzun en popüler dersini belirleyebiliriz.
f) En çok hangi sanatı seviyorsunuz?
Çözüm: Bu bir ARAŞTIRMA SORUSU DEĞİLDİR. Tıpkı yukarıdaki 3. sorunun b şıkkı gibi, kime sorulduğu belli değil. “Siz” kim? Grup belirtilmediği için iyi bir araştırma sorusu sayılmaz.
g) Sınıfınızdaki öğrenciler haftanın günlerinden en çok hangisini sevmektedir?
Çözüm: Bu da harika bir ARAŞTIRMA SORUSUDUR. “Sınıfınızdaki öğrenciler” grubuna en sevdikleri günü sorarak, belki de çoğunluğun Cuma gününü sevdiğini keşfedebiliriz!
2. Bir okuldaki öğrencilerin okuldan eve döndüklerinde en çok yapmak istediği etkinlikleri öğrenmek için araştırma yapılmak istenmektedir. Bununla ilgili bir araştırma sorusu oluşturunuz.
Çözüm: Burada bizden bir araştırma sorusu oluşturmamız isteniyor. Hemen iki kuralımızı hatırlayalım: Grup belli olacak ve neyi araştırdığımız net olacak.
Adım 1: Grubumuzu Belirleyelim.
Soru metninde grup zaten verilmiş: “Bir okuldaki öğrenciler”.
Adım 2: Konumuzu Belirleyelim.
Konumuz da belli: “Okuldan eve döndüklerinde en çok yapmak istedikleri etkinlikler”.
Adım 3: Soruyu Oluşturalım.
Şimdi bu iki bilgiyi birleştirerek bir soru cümlesi kuralım.
Örnek bir araştırma sorusu şöyle olabilir:
“Okulumuzdaki öğrencilerin okuldan sonra yapmayı en çok sevdikleri etkinlik hangisidir?”
Bu soru harika bir araştırma sorusudur çünkü hem kime sorulacağı (okulumuzdaki öğrenciler) hem de neyin araştırılacağı (en sevilen okul sonrası etkinlik) çok nettir. Bu soruya “kitap okumak”, “bilgisayar oynamak”, “parka gitmek” gibi bir sürü farklı cevap alabilir ve okulumuzun genel eğilimini öğrenebiliriz.
Umarım tüm çözümleri ve açıklamaları anlamışsınızdır. Unutmayın, iyi bir soru sormak, doğru cevabı bulmanın yarısıdır! Harikasınız çocuklar!