Merhaba sevgili öğrencim! Ben 5. sınıf matematik öğretmenin. Gönderdiğin görseldeki soruları senin için adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözeceğim. Grafik ve tabloları okumak aslında bir dedektiflik oyunu gibidir, ipuçlarını takip edince sonuca ulaşmak çok kolay!
Haydi başlayalım!
4. Bir iş yerindeki beş aylık cep telefonu satışları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablodan yararlanarak bir sütun grafiği oluşturunuz ve aşağıdaki soruları cevaplayınız.
(Soruda bir sütun grafiği oluşturmamız da isteniyor ama biz önce aşağıdaki soruları cevaplayalım.)
a) En az satış hangi ayda yapılmıştır?
Çözüm:
Adım 1: Tablodaki satış sayılarına bakalım. Bu sayılar: 120, 100, 140, 160 ve 190.
Adım 2: Bu sayılar arasındaki en küçük sayıyı bulalım. Gördüğümüz gibi en küçük sayı 100‘dür.
Adım 3: Şimdi 100 sayısının hangi aya ait olduğuna bakalım. Tabloya göre bu ay Şubat ayıdır.
Sonuç: En az satış Şubat ayında yapılmıştır.
b) En çok satış hangi ayda yapılmıştır?
Çözüm:
Adım 1: Yine tablodaki satış sayılarına bakıyoruz: 120, 100, 140, 160 ve 190.
Adım 2: Bu defa sayılar arasındaki en büyük olanı arıyoruz. En büyük sayı 190‘dır.
Adım 3: 190 sayısının hangi aya ait olduğunu tablodan bulalım. Bu ay Mayıs ayıdır.
Sonuç: En çok satış Mayıs ayında yapılmıştır.
c) Beş ayda toplam kaç tane cep telefonu satılmıştır?
Çözüm:
Adım 1: “Toplam” kelimesini gördüğümüzde aklımıza hemen toplama işlemi gelmeli. Beş ay boyunca satılan tüm telefon sayılarını toplamamız gerekiyor.
Adım 2: Sayıları alt alta yazıp toplayalım.
120 (Ocak)
100 (Şubat)
140 (Mart)
160 (Nisan)
+ 190 (Mayıs)
—–
710
Sonuç: Beş ayda toplam 710 tane cep telefonu satılmıştır.
5. Bir ildeki Atatürk ve Numune Hastanelerinin göz polikliniklerinde haftanın beş gününde muayene olan hastalara ait verilerden yararlanarak aşağıdaki grafikler oluşturulmuştur.
a) Grafiklerdeki sütunların uzunluklarına bakarak hangi hastanenin göz polikliniğinde, hangi gün en çok hastanın muayene olduğunu söyleyiniz.
Çözüm:
Adım 1: Bu soru biraz dikkat gerektiriyor. Sadece sütunların boylarına bakmamız isteniyor.
Adım 2: Atatürk Hastanesi grafiğine baktığımızda, en uzun sütunun Cuma gününe ait turuncu sütun olduğunu görürüz.
Adım 3: Numune Hastanesi grafiğine baktığımızda ise en uzun sütun Pazartesi gününe ait olan mavi sütundur.
Adım 4: İki grafiği yan yana koyup sadece gözümüzle karşılaştırdığımızda, Atatürk Hastanesi’ndeki Cuma sütunu en uzun gibi görünüyor.
Sonuç: Sadece sütunların uzunluğuna bakarsak, en çok hastanın Atatürk Hastanesi‘nde, Cuma günü muayene olduğunu düşünebiliriz.
Unutma, bu sadece bir ilk bakış! Gerçek cevabı sayılara bakarak bulacağız. Bu soru biraz tuzaklı olabilir.
b) Grafiklerdeki dikey eksenlerde yazılı sayılardan yararlanarak her iki hastanenin göz polikliniğinde, belirtilen günlerde kaçar hastanın muayene olduğunu gösteren sıklık tablolarını düzenleyiniz.
Çözüm:
Adım 1: Grafiklerdeki sütunların hangi sayıya denk geldiğini dikkatlice okuyarak tablolarımızı oluşturalım.
- Atatürk Hastanesi Göz Polikliniği Sıklık Tablosu
- Pazartesi: 40 hasta
- Salı: 50 hasta
- Çarşamba: 30 hasta
- Perşembe: 70 hasta
- Cuma: 80 hasta
- Numune Hastanesi Göz Polikliniği Sıklık Tablosu
- Pazartesi: 100 hasta
- Salı: 50 hasta
- Çarşamba: 80 hasta
- Perşembe: 60 hasta
- Cuma: 50 hasta
c) Sıklık tablolarından yararlanarak hangi hastanenin göz polikliniğinde, hangi gün en çok hastanın muayene olduğunu söyleyiniz.
Çözüm:
Adım 1: Şimdi ‘a’ şıkkındaki tahminimizin doğru olup olmadığını kontrol etme zamanı! Az önce oluşturduğumuz tablolardaki bütün hasta sayılarına bakalım.
Adım 2: Bu sayılar içindeki en büyük olanı bulalım. Sayıları incelersek (40, 50, 30, 70, 80, 100, 50, 80, 60, 50) en büyük sayının 100 olduğunu görürüz.
Adım 3: 100 hasta sayısının hangi hastaneye ve hangi güne ait olduğunu tablomuzdan bulalım. Bu sayı, Numune Hastanesi‘nde Pazartesi gününe aittir.
Sonuç: En çok hasta Numune Hastanesi‘nde, Pazartesi günü muayene olmuştur. Gördün mü, ilk bakışta yanılmışız!
ç) Yukarıda düzenlenen sütun grafikleri yanlış yorumlamaya neden olmuş mudur? Olduysa nedenini açıklayınız.
Çözüm:
Adım 1: Evet, kesinlikle yanlış yorumlamaya neden olmuştur. Çünkü ‘a’ şıkkında sadece görsele bakarak Atatürk Hastanesi Cuma günü demiştik, ama ‘c’ şıkkında sayılara bakınca doğru cevabın Numune Hastanesi Pazartesi günü olduğunu bulduk.
Adım 2: Peki neden yanıldık? İki grafiğin sol tarafındaki sayılara, yani dikey eksenlerine dikkatlice bakalım.
Adım 3: Atatürk Hastanesi grafiğinde sayılar 10’ar 10’ar artarak 100’e kadar gidiyor. Numune Hastanesi grafiğinde ise sayılar 20’şer 20’şer artarak 160’a kadar gidiyor. Yani grafiklerin ölçekleri birbirinden farklı!
Adım 4: Ölçekler farklı olduğu için, Atatürk Hastanesi’ndeki 80 hastayı gösteren sütun, Numune Hastanesi’ndeki 100 hastayı gösteren sütundan daha uzun görünebilir. Bu da bizi yanıltır.
Sonuç: Evet, sütun grafikleri yanlış yorumlamaya neden olmuştur. Çünkü iki grafiğin dikey eksenlerindeki ölçekler (sayı aralıkları) birbirinden farklıdır. Grafikleri karşılaştırırken her zaman sayılara bakmalıyız, sadece sütunların boyuna değil.
6. İnternet’ten ilinizdeki ilçelerin nüfuslarını bulunuz. Bu nüfusları belirten sayıları sıklık tablosu ve sütun grafiğiyle gösteriniz.
Çözüm:
Bu harika bir araştırma ödevi! Herkesin cevabı yaşadığı ile göre farklı olacaktır. Bu yüzden sana nasıl yapacağını anlatacağım.
Adım 1: İnternete gir ve yaşadığın ilin adını yazarak “ilçeleri ve nüfusları” diye arat. (Örneğin: “Konya ilçeleri ve nüfusları”)
Adım 2: Karşına çıkan bilgilerle aşağıdaki gibi bir sıklık tablosu oluştur. Ben örnek olarak 3 ilçe yazıyorum:
Örnek Sıklık Tablosu (Sayılar Temsilidir)
İlçe Adı Nüfus
A İlçesi 50.000
B İlçesi 75.000
C İlçesi 40.000
Adım 3: Bu tablodaki bilgileri kullanarak defterine bir sütun grafiği çiz.
- Grafiğin alt tarafına (yatay eksen) ilçe adlarını yaz.
- Grafiğin sol tarafına (dikey eksen) nüfus sayılarını uygun aralıklarla yaz. (Mesela 10.000, 20.000, 30.000… gibi)
- Her ilçe için, nüfusu hangi sayıya denk geliyorsa o yüksekliğe kadar bir sütun çiz.
Bu ödevi yaparken çok şey öğreneceksin. Başarılar dilerim!