7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 176

Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencim! Türkçe dersinde karşına çıkan bu soruları birlikte adım adım çözelim. Hiç merak etme, hepsini kolayca anlayacaksın.

3. Etkinlik: Not aldığınız anahtar kelimelerden hareketle okuduğunuz metni kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetleyiniz.

Sevgili öğrencim, bu soruyu tam olarak çözebilmemiz için öncelikle “Yusufçuk” adlı metni okumamız gerekiyor. Çünkü özetleme, okuduğumuz bir metnin ana düşüncelerini ve önemli noktalarını kendi cümlelerimizle kısaca anlatmaktır. Metin elimizde olmadığı için ben sana nasıl bir yol izlemen gerektiğini anlatacağım:

• Adım 1: Anahtar Kelimeleri Belirle: Metni okurken önemli bulduğun, metnin konusunu ve olaylarını özetleyebilecek kelimelerin altını çizmeli veya bir yere not etmelisin.
• Adım 2: Kronolojik Sıraya Koy: Olaylar metinde hangi sırayla anlatıldıysa, not aldığın bu anahtar kelimeleri ve olayları da o sıraya göre düzenlemelisin. Yani, önce ne oldu, sonra ne oldu, en son ne bitti gibi.
• Adım 3: Mantık Akışını Sağla: Kelimeleri ve olayları sıralarken aralarında bir bağ kurmalısın. Cümlelerin birbirini takip etmesi, hikayenin bir bütünlük içinde ilerlemesi önemli. Sanki birine hikayeyi baştan sona anlatıyormuş gibi düşün.
• Adım 4: Kendi Cümlelerinle Yaz: Metindeki cümleleri aynen kopyalamak yerine, kendi sözcüklerinle, kısaca ve öz bir şekilde ifade etmelisin. Böylece metni gerçekten anladığını göstermiş olursun.

Şimdi metin elimizde olsaydı bu adımları uygulayarak harika bir özet çıkarabilirdik! Eminim sen de kendi metnini okuduğunda bu adımları çok iyi uygulayacaksın.

4. Etkinlik: “Yusufçuk” metnindeki gerçek ve kurgusal unsurları belirleyerek yazınız.

Bu soru da yine “Yusufçuk” metnine ihtiyacımız olan bir soru. Ama gel, biz yine de gerçek ve kurgusal unsurların ne demek olduğunu ve bunları bir metinde nasıl ayırabileceğimizi konuşalım:

• Gerçek Unsurlar: Bunlar, günlük hayatımızda karşılaşabileceğimiz, yaşanması mümkün olan olaylar, kişiler, yerler ve durumlar demektir. Yani, “Evet, böyle bir şey gerçekte de olabilir!” dediğimiz her şey. Örneğin, bir köyde yaşayan bir aile, tarlada çalışmak, okula gitmek gibi durumlar gerçek unsurlardır.
• Kurgusal Unsurlar: Bunlar ise yazarın hayal gücüyle oluşturduğu, gerçek hayatta olması mümkün olmayan, olağanüstü olaylar, konuşan hayvanlar, sihirli güçler veya zaman yolculuğu gibi şeylerdir. Yani, “Bu gerçek olamaz, yazar bunu uydurmuş!” dediğimiz her şey.

Şimdi “Yusufçuk” metni elimizde olsaydı, metni dikkatlice okur, hangi olayların gerçek hayatta olabileceğini, hangilerinin ise yazarın hayal gücünden çıktığını ayırırdık. Mesela, Yusufçuk adında bir çocuğun Toroslar’da yaşaması gerçek bir unsurken, Yusufçuk’un sihirli bir tılsıma sahip olması kurgusal bir unsur olabilirdi.

(Metin olmadığı için tabloyu dolduramıyorum ama sen kendi metnini okurken bu ayrıma dikkat ederek doldurabilirsin.)

5. Etkinlik: Kendinizi “Yusufçuk” metnindeki kişilerden birinin yerine koyarak anlatılan olayla ilgili duygu ve düşüncelerinizi arkadaşlarınıza anlatınız.

Bu etkinlik de yine “Yusufçuk” metnini bilmemizi gerektiriyor. Ama bu, çok keyifli bir etkinlik! Kendini bir başkasının yerine koymaya empati kurmak deriz. Empati, başkalarının ne hissettiğini anlamaya çalışmaktır.

• Adım 1: Bir Karakter Seç: Metni okuduktan sonra, seni en çok etkileyen veya kendini en çok yakın hissettiğin bir karakteri seçmelisin. Bu Yusufçuk olabilir, annesi, babası veya başka bir köy sakini olabilir.
• Adım 2: Olayları Onların Gözünden Düşün: Seçtiğin karakterin yaşadığı olayları, onun bakış açısından değerlendir. O bu durumda ne hissederdi? Neler düşünürdü? Sevinir miydi, üzülür müydü, korkar mıydı, şaşırır mıydı?
• Adım 3: Duygu ve Düşüncelerini Paylaş: Seçtiğin karakterin ağzından, yani “Ben olsaydım…” diyerek, yaşadığı olaylarla ilgili duygu ve düşüncelerini arkadaşlarına anlatmalısın. Örneğin, “Yusufçuk’un yerinde olsaydım, o ormanda tek başıma kalmaktan çok korkardım ama bir yandan da yeni şeyler keşfetmek beni heyecanlandırırdı.” gibi cümleler kurabilirsin.

Bu, hem metni daha iyi anlamanı sağlar hem de hayal gücünü geliştirir. Metni okuduğunda bu etkinliği mutlaka yapmalısın!

6. Etkinlik a) “Yusufçuk” metninden alınan aşağıdaki cümlelerde yüklem görevinde kullanılan isimlerin altlarını örnekteki gibi çiziniz.

Şimdi sıra geldi dil bilgisi sorularına! Burada bizden yüklem görevinde kullanılan isimleri bulmamızı istiyor. Unutma, isimler ek fiil alarak cümlede yüklem olabilirler. Hadi bakalım:

• Derler ki Anadolu’nun bir yerinde, diyelim Toroslar’da dağ köylerinden birinde bir adam varmış.

  (Burada “var” kelimesi bir ismin (varlık) ek fiil alarak yüklem olmuş hâlidir. Örnekte zaten çizilmiş.)

• Eli hünerli, gönlü gani bir adammış.

  (Bu cümlede yüklem “adammış” kelimesidir. “Adam” kelimesi bir isimdir ve ek fiil alarak yüklem olmuştur. O yüzden “adammış” kelimesinin altını çizmeliyiz.)

• Kız yedi yaşında ya var ya yok; oğlanı, Yusuf’u dersen ancak peşindeymiş.

  (Bu cümlede yüklem “peşindeymiş” kelimesidir. “Peşinde” kelimesi bir isimdir (yer bildiren bir isim) ve ek fiil alarak yüklem olmuştur. O yüzden “peşindeymiş” kelimesinin altını çizmeliyiz.)

• Adına “Gusguuk” derler köylüler ki asıl adı Yusufçuk’tur.

  (Bu cümlede yüklem “Yusufçuk’tur” kelimesidir. “Yusufçuk” özel bir isimdir ve ek fiil alarak yüklem olmuştur. O yüzden “Yusufçuk’tur” kelimesinin altını çizmeliyiz.)

• Tek gözlü toprak damının bahçesinde sebze yetiştirir, çoluğu çocuğu yer, konu komşuya bile yetermiş.

  (Dikkat! Bu cümlede yüklem “yetermiş” kelimesidir. Ancak “yeter” kelimesi bir isim değil, bir fiildir (yeter-mek). Soru bizden yüklem görevinde kullanılan isimleri bulmamızı istediği için bu cümlede altını çizeceğimiz bir kelime yoktur. Bazen böyle çeldirici sorular çıkabilir, dikkatli olmalısın!)

6. Etkinlik b) Altını çizdiğiniz yüklem görevindeki isimleri örnekteki gibi birer cümlede kullanınız.

Şimdi de 6.a etkinliğinde altını çizdiğimiz isimleri, yani yüklem görevinde kullandığımız kelimeleri, farklı cümlelerde tekrar yüklem olarak kullanalım. Bakalım nasıl olacak:

• Örnek: varmış ► Yüreğinde, herkesten sakladığı, geleceğe dair hayalleri varmış.
• adammış ► Dedem, köyün en çalışkan adammış.
• peşindeymiş ► Kedi, bütün gün minik farelerin peşindeymiş.
• Yusufçuk’muş ► Bahçedeki o güzel böceğin adı Yusufçuk’muş.

Gördün mü, isimleri ek fiiller sayesinde nasıl da yüklem yaptık! Bu konuyu harika anladığına eminim.