7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 101

Merhaba sevgili öğrencim,

Bugün seninle Türkçe dersindeki bu güzel soruları adım adım, hiç acele etmeden, tane tane çözeceğiz. Sanki yan yanayız ve ben sana ders anlatıyormuşum gibi düşünebilirsin. Hazırsan başlayalım!

5. Aşağıdaki şiirde kullanılan söz sanatları hangileridir?

AĞAÇ DİYOR Kİ
Ben küçücük bir ağacım
Yurdumun bir bahçesinde
(…)

Kuşlar mutlu şarkısını
Hep dalımda söylerler,
Şen arılar vızır vızır,
Kokuma koşup gelirler.
(…)

Halim YAĞCIOĞLU

Şıklara bakalım:

A) Tezat – Kişileştirme
B) Konuşturma – Abartma
C) Kişileştirme – Konuşturma
D) Abartma – Tezat

Şimdi şiiri dikkatlice okuyalım ve hangi söz sanatlarının olduğunu bulalım:

Adım 1: Şiirin ilk dizesine bakıyoruz: “AĞAÇ DİYOR Kİ”. Ağaçlar konuşabilir mi? Hayır, konuşamazlar. Konuşmak insana ait bir özelliktir. cansız varlıklara ya da hayvanlara insan özelliği vermek “kişileştirme” sanatıdır. Ağacın “diyor ki” demesi, yani konuşması da “konuşturma” sanatıdır. Çünkü konuşturma sanatı, kişileştirilen varlığın konuşturulmasıyla ortaya çıkar.

Adım 2: Diğer dizelere bakalım: “Kuşlar mutlu şarkısını / Hep dalımda söylerler,” Kuşların mutlu olması ve şarkı söylemesi de onlara insana ait duygular ve eylemler yüklemektir, bu da kişileştirmedir. “Şen arılar vızır vızır, / Kokuma koşup gelirler.” Arılar “şen” yani neşeli olabilir mi? Koşmak insana ait bir eylem. Bunlar da arıları kişileştirmektir.

Adım 3: Şıklara geri dönelim. Şiirde en belirgin olarak ağacın konuşmasıyla “konuşturma” ve ağacın, kuşların, arıların insan özellikleriyle anlatılmasıyla “kişileştirme” sanatları kullanılmış. Tezat (karşıtlık) veya abartma (bir şeyi olduğundan çok gösterme) sanatlarının belirgin bir örneği yok.

Adım 4: Bu durumda doğru şık, hem kişileştirme hem de konuşturmayı içeren C şıkkıdır.

Sonuç:

C) Kişileştirme – Konuşturma

6. Numaralandırılmış cümlelerle bir paragraf oluşturulduğunda sıralama aşağıdakilerden hangisi olur?

I. Hemen hemen her gün nasıl bir öykü yazabilirim diye düşündüm.
II. Hepsini ama hepsini dikkatle okudum.
III. Yaz tatilim boyunca bir öykü yazmak için çok çalıştım.
IV. Babam çeşitli öykü yazarlarının kitaplarını aldı bana.

Şıklara bakalım:

A) III, I, II, IV
B) III, I, IV, II
C) IV, II, I, III
D) IV, II, III, I

Şimdi bu cümleleri anlamlı bir paragraf oluşturacak şekilde sıralayalım. Bir hikaye anlatır gibi düşünelim, olaylar nasıl bir akışla ilerler?

Adım 1: Genellikle bir paragraf, ana fikri veren veya konuyu başlatan bir cümleyle başlar. Burada “Yaz tatilim boyunca bir öykü yazmak için çok çalıştım.” cümlesi (III), genel bir hedefi veya çabayı anlatıyor. Bu, paragrafın başlangıcı için çok uygun.

Adım 2: Öykü yazmak için çalıştıktan sonra ne yapmış olabilir? Nasıl yazacağını düşünmüş olabilir, değil mi? “Hemen hemen her gün nasıl bir öykü yazabilirim diye düşündüm.” cümlesi (I), bu çabanın içsel bir parçasıdır ve III. cümlenin ardından gelir.

Adım 3: Nasıl yazacağını düşünürken, bu konuda ona yardımcı olacak bir şeyler olmuş olmalı. İşte bu noktada babasının kitap alması devreye girer: “Babam çeşitli öykü yazarlarının kitaplarını aldı bana.” cümlesi (IV), I. cümlenin ardından gelen mantıklı bir adımdır. Çünkü insan bir şeyi merak edip nasıl yapacağını düşündüğünde, o konuda kaynaklara yönelir.

Adım 4: Babası kitapları aldıktan sonra ne yapmıştır? Tabii ki o kitapları okumuştur. “Hepsini ama hepsini dikkatle okudum.” cümlesi (II), IV. cümlenin doğal bir devamıdır. “Hepsini” derken, babasının aldığı kitaplardan bahsediyor.

Adım 5: Böylece sıralama III – I – IV – II şeklinde oluyor. Şimdi bu sıralamayı şıklarda arayalım.

Sonuç:

B) III, I, IV, II

7. Aşağıda verilen cümlelerdeki zarfları bularak altlarını çiziniz.

Sevgili öğrencim, zarflar fiilleri, fiilimsileri, sıfatları veya başka zarfları anlamca tamamlayan kelimelerdir. Genellikle “nasıl?”, “ne zaman?”, “nereye?”, “ne kadar?”, “niçin?” gibi sorulara cevap verirler.

a) Yaşlı adam, kaygan yoldan dikkatli bir şekilde karşıya geçti.

Adım 1: “geçti” fiiline “nasıl geçti?” diye soralım. Cevap: “dikkatli bir şekilde”. Bu bir durum zarfıdır.
Adım 2: “geçti” fiiline “nereye geçti?” diye soralım. Cevap: “karşıya”. Bu da bir yer-yön zarfıdır.

b) İnsanların çoğu, lezzetli yemek yemeyi çok sever.

Adım 1: “sever” fiiline “ne kadar sever?” diye soralım. Cevap: “çok”. Bu bir miktar zarfıdır.

c) Karadeniz yaylalarında ilginç hayvanlar her zaman görülebilir.

Adım 1: “görülebilir” fiiline “ne zaman görülebilir?” diye soralım. Cevap: “her zaman”. Bu bir zaman zarfıdır.

d) Akıllı insanlar zamanlarını neden boşa geçirirler?

Adım 1: “geçirirler” fiiline “neden geçirirler?” diye soralım. Cevap: “neden”. Bu bir soru zarfıdır.
Adım 2: “geçirirler” fiiline “nasıl geçirirler?” diye soralım. Cevap: “boşa”. Bu bir durum zarfıdır.

e) Doğada yeni şeyler keşfetmek isteyenler dışarı çıkmalıdır.

Adım 1: “çıkmalıdır” fiiline “nereye çıkmalıdır?” diye soralım. Cevap: “dışarı”. Bu bir yer-yön zarfıdır.

8. Aşağıdaki tabloyu uygun şekilde doldurunuz.

Şimdi de fiil çekimleri konusuna geldik. Fiil kökü veya gövdesini, verilen kip (zaman/dilek) ve kişiye göre doğru bir şekilde çekimleyeceğiz.

Şimdi her bir çekimi adım adım kontrol edelim:

Adım 1: oyna- / Geniş zaman / 3. tekil kişi
Geniş zaman eki -r, -ar, -er’dir. “Oyna-” fiilinin geniş zaman 3. tekil kişi çekimi “oynar” olur. (O oynar.)

Adım 2: uç- / İstek kipi / 1. çoğul kişi
İstek kipi eki -a, -e’dir. 1. çoğul kişi eki -lım, -lim’dir. “Uç-” fiilinin istek kipi 1. çoğul kişi çekimi “uçalım” olur. (Biz uçalım.)

Adım 3: topla- / Duyulan geçmiş zaman / 3. çoğul kişi
Duyulan geçmiş zaman eki -mış, -miş, -muş, -müş’tür. 3. çoğul kişi eki -lar, -ler’dir. “Topla-” fiilinin duyulan geçmiş zaman 3. çoğul kişi çekimi “toplamışlar” olur. (Onlar toplamışlar.)

Adım 4: uzat- / Gelecek zaman / 2. tekil kişi
Gelecek zaman eki -acak, -ecek’tir. 2. tekil kişi eki -sın, -sin’dir ama -acaksın, -eceksin şeklinde gelir. “Uzat-” fiilinin gelecek zaman 2. tekil kişi çekimi “uzatacaksın” olur. (Sen uzatacaksın.)

Adım 5: düzenle- / Şart kipi / 2. çoğul kişi
Şart kipi eki -sa, -se’dir. 2. çoğul kişi eki -nız, -niz, -nuz, -nüz’dür. “Düzenle-” fiilinin şart kipi 2. çoğul kişi çekimi “düzenleseniz” olur. (Siz düzenleseniz.)

Adım 6: dağıt- / Gereklilik kipi / 1. tekil kişi
Gereklilik kipi eki -malı, -meli’dir. 1. tekil kişi eki -yım, -yim, -yum, -yüm’dür. “Dağıt-” fiilinin gereklilik kipi 1. tekil kişi çekimi “dağıtmalıyım” olur. (Ben dağıtmalıyım.)

Adım 7: yıka- / Emir kipi / 3. çoğul kişi
Emir kipinin 3. tekil kişi eki -sın, -sin, -sun, -sün’dür; 3. çoğul kişi eki ise -sınlar, -sinler, -sunlar, -sünler’dir. “Yıka-” fiilinin emir kipi 3. çoğul kişi çekimi “yıkasınlar” olur. (Onlar yıkasınlar.)

Adım 8: sinirlen- / Şimdiki zaman / 3. tekil kişi
Şimdiki zaman eki -yor’dur. 3. tekil kişide kişi eki kullanılmaz. “Sinirlen-” fiilinin şimdiki zaman 3. tekil kişi çekimi “sinirleniyor” olur. (O sinirleniyor.)

Gördüğün gibi, bütün fiil çekimlerini doğru ve eksiksiz bir şekilde tamamladık. Harika çalıştın!