Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte veri analizi konusunun en keyifli kısımlarından biri olan daire grafiklerini inceleyeceğiz. Önümüzdeki görselde, ülkemiz için çok değerli bir maden olan borun dünyadaki dağılımı gösteriliyor. Haydi gelin, bu grafiği birlikte analiz edelim ve soruları cevaplayalım.
Soru 1: Grafiği inceleyerek verilen oranları karşılaştırıp yorumlayınız.
Çözüm:
Merhaba arkadaşlar, bu soruda bizden grafiği okuyup anlamamızı ve gördüklerimizi kendi cümlelerimizle anlatmamızı istiyor. Matematik sadece sayılardan ibaret değildir, aynı zamanda sayıların ne anlama geldiğini yorumlamaktır.
Unutmayın, daire grafiği bir bütünün parçalara nasıl ayrıldığını gösterir. Buradaki bütün, dünyadaki toplam bor rezervi; parçalar ise ülkelerin bu rezervden aldığı paylardır.
Adım 1: Grafikteki en büyük dilimi bulalım.
Grafiğe ilk baktığımızda gözümüze çarpan en büyük dilim, masmavi renkle gösterilen ve ülkemize ait olan dilimdir. Bu dilimin üzerinde Türkiye %73,4 yazıyor.
Adım 2: Diğer büyük dilimleri inceleyelim.
Türkiye’den sonra gelen en büyük paylara sahip ülkeler Rusya (%7,7) ve ABD (%6,2)’dir. Bu iki ülkenin payları bile Türkiye’nin payının yanında oldukça küçük kalıyor.
Adım 3: Diğer ülkelerin paylarına bakalım.
Çin, Şili, Sırbistan, Peru gibi diğer ülkelerin payları ise çok daha küçük yüzdelerle ifade edilmiş. Hepsinin toplamı bile Türkiye’nin payına yaklaşamıyor.
Yorumumuz:
Bu grafikten çıkaracağımız en önemli sonuç şudur: Türkiye, dünyadaki bor rezervlerinin yaklaşık dörtte üçüne tek başına sahiptir. Bu durum, ülkemizi bor madeni konusunda dünyanın en önemli ve stratejik ülkesi yapmaktadır. Diğer tüm ülkelerin toplam rezervi, Türkiye’nin rezervinin üçte birinden bile daha azdır. Bu, ülkemiz için ekonomik ve stratejik olarak büyük bir avantajdır.
Soru 2: Ülkemizde bulunan bor miktarı Çin’de bulunan bor miktarının yaklaşık kaç katıdır?
Çözüm:
Bu soruda iki veriyi birbiriyle oranlamamız, yani bölme işlemi yapmamız isteniyor. “Kaç katıdır?” sorusunu duyduğumuzda aklımıza hemen bölme işlemi gelmeli.
Adım 1: Gerekli verileri grafikten bulalım.
Öncelikle Türkiye’nin ve Çin’in bor rezervi oranlarını grafikten okuyalım.
- Türkiye’nin bor oranı: %73,4
- Çin’in bor oranı: %2,8
Adım 2: “Kaç katı” olduğunu bulmak için bölme işlemi yapalım.
Türkiye’nin oranını, Çin’in oranına bölmemiz gerekiyor.
İşlemimiz: 73,4 ÷ 2,8
Adım 3: Ondalıklı sayılarla bölme işlemini kolaylaştıralım.
Bölme işlemini virgüllerden kurtararak daha kolay yapabiliriz. Bölüneni ve böleni (yani her iki sayıyı da) 10 ile çarparsak sonuç değişmez. Bu, virgülü bir basamak sağa kaydırmak demektir.
73,4 x 10 = 734
2,8 x 10 = 28
Yeni işlemimiz: 734 ÷ 28
Adım 4: Bölme işlemini yapalım.
Şimdi 734’ü 28’e bölelim.
73’ün içinde 28, 2 kere var. (2 x 28 = 56)
73 – 56 = 17 kalır.
Yukarıdan 4’ü indiririz, sayımız 174 olur.
174’ün içinde 28, 6 kere var. (6 x 28 = 168)
174 – 168 = 6 kalır.
Sonucumuz 26,… şeklinde devam eden bir sayıdır. Soru bizden “yaklaşık” bir değer istediği için tam sonucu bulmamıza gerek yok.
Sonuç:
Gördüğünüz gibi sonuç 26’ya çok yakın. Bu nedenle, ülkemizde bulunan bor miktarı Çin’de bulunan bor miktarının yaklaşık 26 katıdır.