Harika bir istek! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 7. sınıf matematik öğretmeninim. Gönderdiğin görseldeki “HAZIR MIYIZ?” bölümündeki soruları senin için adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözeceğim. Haydi başlayalım!
1. Soru: Aile fertlerinizin yaşlarını gösteren sütun grafiğini çiziniz.
Bu soru çok kişisel ve güzel bir soru! Çünkü her birimizin ailesi farklı olduğu için herkesin çizeceği grafik de farklı olacaktır. Ben sana bir sütun grafiğinin nasıl çizileceğini adım adım anlatacağım, sen de bu adımları takip ederek kendi ailene özel grafiği kolayca çizebilirsin.
- Adım 1: Verileri Topla
Önce ailendeki kişileri ve yaşlarını bir yere not et. Örneğin, şöyle bir liste yapabilirsin:
Anne: 40
Baba: 42
Abla: 15
Ben: 13 - Adım 2: Eksenleri Çiz
Defterine birbirini dik kesen iki tane doğru çiz. Yatay olan çizgiye x ekseni, dikey olan çizgiye ise y ekseni denir.
- Adım 3: Eksenleri İsimlendir
Yatay eksene “Aile Fertleri“, dikey eksene ise “Yaşlar” yazmalısın. Bu, grafiğine bakan birinin neyi anlattığını hemen anlamasını sağlar.
- Adım 4: Eksenleri Ölçeklendir
Yatay eksene, listelediğin aile fertlerinin isimlerini eşit aralıklarla yaz (Anne, Baba, Abla, Ben gibi). Dikey eksene ise yaşları gösterecek şekilde sayıları yazmalısın. En büyük yaş 42 olduğu için 50’ye kadar 5’er 5’er (0, 5, 10, 15…) veya 10’ar 10’ar (0, 10, 20…) yazabilirsin. Bu, grafiğinin daha düzenli görünmesini sağlar.
- Adım 5: Sütunları Çiz
Şimdi her bir aile ferdinin isminin üzerinden, dikey eksendeki yaşına karşılık gelen yüksekliğe kadar birer sütun (dikdörtgen) çiz. Örneğin, “Anne” yazan yerden 40 sayısının hizasına kadar bir sütun, “Baba” yazan yerden 42’nin hizasına kadar bir sütun çizmelisin.
- Adım 6: Grafiğe Başlık Koy
En üste, grafiğinin ne hakkında olduğunu anlatan bir başlık yaz. Mesela “Ailemizin Yaş Dağılımı Grafiği” harika bir başlık olur.
İşte bu kadar! Artık kendi ailene özel grafiği çizebilirsin.
2. Soru: Aşağıdaki grafikte bir okul kantininde yılın ilk altı ayında satılan tost ve ayran sayıları verilmiştir. Bu grafiğe uygun sıklık tablosunu oluşturunuz.
Harika bir soru! Bu soruda bizden bir grafiği okuyup, oradaki bilgileri bir tabloya dökmemiz isteniyor. Bu tabloya sıklık tablosu diyoruz. Grafiği dikkatlice okuyarak bu işi kolayca halledebiliriz.
Adım 1: Tabloyu Hazırla
Öncelikle 3 sütunlu bir tablo çizelim. Birinci sütuna “Aylar”, ikinci sütuna “Tost (Adet)”, üçüncü sütuna da “Ayran (Adet)” yazalım.
Adım 2: Grafikteki Verileri Oku ve Tabloya Yaz
Şimdi grafikteki her ay için mavi (Tost) ve pembe (Ayran) sütunların hangi sayıya denk geldiğine bakalım ve bunları tablomuzdaki doğru yerlere yazalım.
- Ocak: Mavi sütun (Tost) 150’yi, pembe sütun (Ayran) 200’ü gösteriyor.
- Şubat: Mavi sütun (Tost) 350’yi, pembe sütun (Ayran) da 350’yi gösteriyor.
- Mart: Mavi sütun (Tost) 250’yi, pembe sütun (Ayran) 300’ü gösteriyor.
- Nisan: Mavi sütun (Tost) 200’ü, pembe sütun (Ayran) 250’yi gösteriyor.
- Mayıs: Mavi sütun (Tost) 100’ü, pembe sütun (Ayran) 50’yi gösteriyor.
- Haziran: Mavi sütun (Tost) 50’yi, pembe sütun (Ayran) da 50’yi gösteriyor.
Adım 3: Sıklık Tablosunu Tamamla
Bulduğumuz bu bilgileri bir araya getirdiğimizde sıklık tablomuz şöyle görünür:
Grafik: Tost ve Ayran Satış Adedi Sıklık Tablosu
Aylar Tost (Adet) Ayran (Adet)
Ocak 150 200
Şubat 350 350
Mart 250 300
Nisan 200 250
Mayıs 100 50
Haziran 50 50
3. Soru: 1991-2011 yılları arasında yapılan Kadınlar Dünya Kupası Finalleri’ndeki maç sayısı ve bu maçlarda görülen sarı kart sayıları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bu tablodaki verileri sütun grafiği ile gösteriniz.
Çok güzel! Bu sefer de bir tablodaki verileri sütun grafiğine dönüştüreceğiz. Bu, verileri görsel olarak daha anlaşılır hale getirmemizi sağlar. Tıpkı 1. sorudaki gibi adımları izleyeceğiz.
- Adım 1: Eksenleri Çiz ve İsimlendir
Yine bir yatay (x ekseni) ve bir dikey (y ekseni) çizgi çiziyoruz. Yatay eksene “Yıllar“, dikey eksene ise “Sayılar” (veya Adet) yazalım.
- Adım 2: Eksenleri Ölçeklendir
Yatay eksene tablodaki yılları (1991, 1995, 1999, 2003, 2007, 2011) eşit aralıklarla yaz. Dikey eksendeki sayılar için tablodaki en büyük değere bakalım. En büyük sayı 77 (sarı kart). Bu yüzden dikey ekseni 80’e kadar 10’ar 10’ar (0, 10, 20, …, 80) ölçeklendirmek en mantıklısı olur.
- Adım 3: Gösterge (Lejant) Oluştur
Grafiğimizde iki farklı bilgiyi (Sarı Kart ve Maç Sayısı) göstereceğimiz için iki farklı renk kullanmalıyız. Grafiğin bir köşesine küçük bir kutucuk çizip “Sarı Kart” için bir renk (mesela sarı), “Maç Sayısı” için başka bir renk (mesela yeşil) belirleyip göstermeliyiz. Buna gösterge veya lejant denir.
- Adım 4: Sütunları Çiz
Şimdi her yıl için yan yana iki tane sütun çizeceğiz. Biri sarı kart sayısını, diğeri maç sayısını gösterecek.
1991 yılı için: Sarı Kart sütununu 32’nin hizasına kadar, Maç Sayısı sütununu ise 26’nın hizasına kadar çiz.
1995 yılı için: Sarı Kart sütununu 66’nın hizasına kadar, Maç Sayısı sütununu ise 26’nın hizasına kadar çiz.
1999 yılı için: Sarı Kart sütununu 77’nin hizasına kadar, Maç Sayısı sütununu ise 32’nin hizasına kadar çiz.
2003 yılı için: Sarı Kart sütununu 65’in hizasına kadar, Maç Sayısı sütununu ise 32’nin hizasına kadar çiz.
2007 yılı için: Sarı Kart sütununu 77’nin hizasına kadar, Maç Sayısı sütununu ise 32’nin hizasına kadar çiz.
2011 yılı için: Sarı Kart sütununu 63’ün hizasına kadar, Maç Sayısı sütununu ise 32’nin hizasına kadar çiz. - Adım 5: Grafiğe Başlık Koy
Son olarak grafiğimize uygun bir başlık ekleyelim: “Yıllara Göre Kadınlar Dünya Kupası Sarı Kart ve Maç Sayısı Grafiği” gibi bir başlık çok uygun olur.
Bu adımları defterinde uyguladığında, tablodaki verileri başarıyla bir sütun grafiğine dönüştürmüş olacaksın. Unutma, grafikler sayısal verileri anlamanın en kolay ve en eğlenceli yollarından biridir!
Umarım açıklamalarım yardımcı olmuştur. Başarılar dilerim!