6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anka Yayınları Sayfa 140

Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugünkü dersimizde Milli Kültürümüz temasıyla ilgili çok güzel sorular çözeceğiz. Deyimler, atasözleri ve tamlamalar konusunda bilgilerinizi tazeleyecek, yeni bilgiler edineceksiniz. Hazırsanız kalemlerinizi ve defterlerinizi hazırlayın, başlıyoruz!

3. Aşağıdaki deyimlerle anlamlarını örnekte olduğu gibi eşleştiriniz.

Deyimler, dilimizin zenginliğini gösteren, genellikle gerçek anlamından farklı bir anlam taşıyan söz gruplarıdır. Haydi gelin, bu deyimlerin anlamlarını bulalım ve doğru eşleştirmeleri yapalım:

Adım 1: Her bir deyimi dikkatlice okuyalım ve aklımızda canlandıralım.

Adım 2: Deyimlerin karşısında verilen anlamları inceleyelim ve hangi deyime uygun olduğunu düşünelim.

Çözüm:

• 1. Çalmadan oynamak: Bu deyim, çok neşeli olmak, kendi kendine eğlenmek, keyfi yerinde olmak anlamlarına gelir. Sanki bir müzik varmış da o eşliğinde oynuyormuş gibi mutlu ve coşkulu olmak demektir.
  • Eşleştiği anlam: g. Çok neşeli olmak
• 2. Damarına basmak: Bazen arkadaşlarımızla konuşurken hassas oldukları bir konuya değinebiliriz, değil mi? İşte bu deyim de birinin en zayıf noktasına dokunup onu sinirlendirmek anlamına gelir. Bilerek veya bilmeyerek birinin canını sıkan bir şey söylemek veya yapmak demektir.
  • Eşleştiği anlam: c. Bir kişinin en zayıf noktasına dokunup onu sinirlendirmek
• 3. Çam devirmek: Bu deyim, genellikle farkında olmadan, istemeden bir pot kırmak, bir kişinin canını yakan veya onu üzen sözler söylemek anlamına gelir. “Aman ağzımdan kaçırdım, çam devirdim!” deriz bazen.
  • Eşleştiği anlam: d. Farkında olmadan bir kişinin canını yakan sözler söylemek
• 4. El etek çekmek: Hayatta bazen bazı işlerden, sorumluluklardan veya ortamlardan uzaklaşırız, değil mi? Bu deyim de belli bir işi yapmaktan vazgeçmek, bir yerden veya birinden uzaklaşmak, ilişkiyi kesmek anlamlarında kullanılır. Genellikle yaşlılıkta işlerden el etek çekmek gibi.
  • Eşleştiği anlam: b. Belli bir işi yapmaktan vazgeçmek
• 5. Gece silahlı gündüz külahlı: Bu deyim biraz ilginç, değil mi? Gündüz masum bir külah takan, gece ise silahlı biri gibi düşünün. Yani bu deyim, hiç kimseye belli etmeden iyi görünüp kötü işler yapan, ikiyüzlü veya gizli işler çeviren kişiler için kullanılır.
  • Eşleştiği anlam: a. Hiç kimseye belli etmeden iyi görünüp kötü işler yapan
• 6. Saman alevi gibi parlamak: Saman alevi çok çabuk tutuşur ama aynı hızla da söner. Bu deyim de tıpkı saman alevi gibi aniden kızıp köpüren ve çok çabuk öfkesi geçen kişiler için kullanılır. Bir anda sinirlenip, bir anda sakinleşen insanlar için söyleriz.
  • Eşleştiği anlam: e. Aniden kızıp köpüren ve çok çabuk öfkesi geçen kişiler için kullanılır.

Sonuç:

• 1. Çalmadan oynamak → g. Çok neşeli olmak
• 2. Damarına basmak → c. Bir kişinin en zayıf noktasına dokunup onu sinirlendirmek
• 3. Çam devirmek → d. Farkında olmadan bir kişinin canını yakan sözler söylemek
• 4. El etek çekmek → b. Belli bir işi yapmaktan vazgeçmek
• 5. Gece silahlı gündüz külahlı → a. Hiç kimseye belli etmeden iyi görünüp kötü işler yapan
• 6. Saman alevi gibi parlamak → e. Aniden kızıp köpüren ve çok çabuk öfkesi geçen kişiler için kullanılır.

***

4. Aşağıdaki görselin anlattığı atasözünü bulunuz ve anlamını açıklayınız.

Atasözleri, atalarımızdan bize miras kalan, öğüt veren, yol gösteren özlü sözlerdir. Şimdi bu güzel resme bakalım ve bize hangi atasözünü anlatıyor, bulmaya çalışalım.

Adım 1: Görseli dikkatlice inceleyelim. Resimde bir adam, bir yılanın deliğinden çıkmasını bekliyor gibi görünüyor. Adamın yüzünde bir gülümseme var, yılan da sanki onun söylediklerini dinliyor gibi.

Adım 2: Adamın sevecen, yumuşak tavrının yılanı etkilediğini düşünürsek, hangi atasözü aklımıza gelir?

Çözüm:

Görselde, bir adamın yılanı deliğinden çıkarmak için ona tatlı dille konuştuğu anlaşılıyor. Yılan gibi tehlikeli ve sinirli bir hayvanı bile yumuşak bir dille ikna edebileceğimizi anlatan bu atasözümüz:

Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.

Peki, bu atasözü bize ne anlatmak istiyor?

Bu atasözü, güzel ve nazik konuşmanın, hoşgörülü olmanın, en inatçı, en zorlu insanları bile ikna etmeye veya yumuşatmaya yeteceğini anlatır. Yani kaba kuvvetle, sert sözlerle halledemediğimiz birçok şeyi, tatlı dil ve anlayışla çözebiliriz demektir. Tıpkı görseldeki adamın yılanı sakinleştirmesi gibi.

***

5. Aşağıdaki kelimelerle isim ve sıfat tamlamaları oluşturup yazınız.

Tamlamalar, Türkçemizin önemli yapı taşlarındandır. İki tür tamlama vardır: isim tamlamaları ve sıfat tamlamaları. Bir kelime grubunun isim tamlaması olması için genellikle iki ismin bir araya gelmesi gerekirken, sıfat tamlaması olması için bir sıfatın bir ismi nitelemesi veya belirtmesi gerekir. Şimdi verilen kelimelerle örnektekiler gibi tamlamalar oluşturalım.

Verilen kelimeler: Araba, Şefkatli, Koltuk, Kırmızı, Ülke, Özgür, Kitap, Cesur, Okuma, Bayrak, Kapak, Tükenmez, Türk, Kalem, Yazı.

Adım 1: Öncelikle isim tamlaması oluşturmak için kelimeler arasında anlam bağı kurabileceğimiz iki ismi bulalım. İsim tamlamalarında, ikinci kelime birinci kelimeye aittir veya onun ne olduğunu belirtir. Örneğin “arabanın koltuğu”nda koltuk, arabaya aittir.

Adım 2: Sonra sıfat tamlaması oluşturmak için bir ismi niteleyecek veya belirtecek bir sıfatı bulalım. Sıfat tamlamalarında, sıfat isimden önce gelir. Örneğin “kırmızı bayrak”ta “kırmızı” kelimesi “bayrak” kelimesinin rengini belirtir.

Çözüm:

İsim Tamlaması

Bu bölümde, iki ismin bir araya gelerek oluşturduğu tamlamaları yazacağız. İkinci isim, birinci ismin neye ait olduğunu ya da onun ne tür bir şey olduğunu bize anlatacak.

• Arabanın koltuğu (Örnek)
• Kitap kapağı: Burada “kitap” ve “kapak” kelimeleri bir araya gelerek bir bütün oluşturmuş. Kapağın neye ait olduğunu belirtiyor.
• Ülke bayrağı: “Ülke” ve “bayrak” kelimeleriyle oluşturduğumuz bu tamlamada, bayrağın hangi ülkeye ait olduğunu anlıyoruz.
• Kalem yazısı: “Kalem” ve “yazı” kelimeleri birleşince, yazının neyle yazıldığını anlatan bir tamlama oluyor.
• Okuma kitabı: “Okuma” ve “kitap” kelimeleri bir araya geldiğinde, kitabın ne amaçla kullanıldığını belirtiyor.

Sıfat Tamlaması

Şimdi de isimleri niteleyen veya belirten sıfatlarla oluşturduğumuz tamlamaları yazalım. Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları renk, şekil, durum, sayı gibi yönlerden açıklarlar.

• Kırmızı bayrak (Örnek)
• Özgür ülke: “Özgür” kelimesi, “ülke” kelimesinin nasıl bir ülke olduğunu, yani bağımsız olduğunu belirtiyor.
• Cesur Türk: “Cesur” kelimesi, “Türk” kelimesinin bir özelliğini, niteliğini anlatıyor.
• Tükenmez kalem: “Tükenmez” kelimesi, “kalem” kelimesinin nasıl bir kalem olduğunu, yani mürekkebinin bitmeyeceğini belirtiyor.
• Kırmızı araba: “Kırmızı” kelimesi, “araba” kelimesinin rengini belirten bir sıfattır.

Sonuç:

İsim Tamlaması:

• Arabanın koltuğu
• Kitap kapağı
• Ülke bayrağı
• Kalem yazısı
• Okuma kitabı

Sıfat Tamlaması:

• Kırmızı bayrak
• Özgür ülke
• Cesur Türk
• Tükenmez kalem
• Kırmızı araba