Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim! Bugün seninle Milli Mücadele ve Atatürk teması altında, çok önemli ve anlamlı bir metinle ilgili soruları çözeceğiz. İkinci görseldeki “Mehmet’in Merhameti” metnini dikkatlice okuduğunu varsayarak, şimdi ilk görseldeki soruları adım adım inceleyelim ve doğru cevapları birlikte bulalım. Hazır mısın?
b. Aşağıdaki cümlelerde “siper” sözcüğünün kazandığı anlamları belirleyerek yazınız.
Sevgili öğrencim, “siper” kelimesi, cümledeki kullanımına göre farklı anlamlar kazanabilir. Bu etkinliğimizde, yukarıdaki balonlarda verilen anlamlardan hangisinin, aşağıdaki her bir cümledeki “siper” kelimesine en uygun olduğunu bulacağız. Her cümlenin bağlamına yani anlamına çok dikkat etmeliyiz.
Şimdi ilk cümlemizle başlayalım:
1. Bu duvarı kendimize siper yapalım.
Burada “duvarı siper yapmak”, duvarın arkasına geçip korunmak, saklanmak anlamına geliyor. Duvar, bizi dış etkenlerden koruyan bir engel oluyor. Balonlardaki anlamlara baktığımızda, bir şeyin arkasına geçerek saklanma anlamını en iyi karşılayan seçenek budur.
Çözüm: Arkasında, altına veya içine girerek saklanılacak yer
Sıra geldi ikinci cümlemize:
2. Pencereden yağmur gelirse şu siper köşeye kaçalım.
Bu cümlede “siper köşe”, yağmurdan korunabileceğimiz, daha güvenli ve kuytu bir köşeyi ifade ediyor. Yani biraz gizlenmiş, korunaklı bir yer anlamına geliyor.
Çözüm: Kuytu yer
Şimdi de üçüncü cümleyi inceleyelim:
3. Güneşte siperini geri itti.
Bu cümlede “siper”, genellikle şapkalarda bulunan ve yüzümüzü güneşten koruyan, öne doğru uzanan parçayı anlatıyor. Şapkanın önündeki o çıkıntı sayesinde güneş gözlerimize gelmez.
Çözüm: Şapkanın önündeki çıkıntı
Dördüncü cümlemiz biraz daha farklı bir anlam taşıyor:
4. Ateş yağmuru ikinci kat siperleri geçti.
Burada “ateş yağmuru” ifadesi bize savaş ortamını, özellikle de Çanakkale Savaşı gibi cepheleri hatırlatıyor. Metnimizde de “siper” kelimesi bu anlamda kullanılmıştı. Bu durumda “siper”, askerlerin korunmak için kazdığı hendeklerdir.
Çözüm: Askerler için kazılmış üstü açık hendek
Ve son cümlemiz:
5. Burası siper bir yerdir.
Bu cümledeki “siper bir yer”, genel olarak saklanmaya, korunmaya uygun bir yer anlamına gelir. Yani tehlikelerden uzaklaşabileceğimiz, emniyetli bir bölgeyi ifade eder.
Çözüm: Saklanılacak yer
—
3. Etkinlik
Aşağıdaki boşlukları metne göre doldurunuz.
Şimdi “Mehmet’in Merhameti” adlı metni iyice sindirdiğimizi düşünerek, bu metinle ilgili üç önemli soruyu cevaplayalım: Metnin konusu ne, neden yazılmış ve türü nedir?
Metnin Konusu
Bir metnin konusu, yazarın o metinde bize ne anlatmak istediğidir. “Mehmet’in Merhameti” metni, Çanakkale Savaşı sırasında cephede yaşanan, genç bir Türk teğmenin yaralı bir düşman askerine gösterdiği insanlık ve merhamet dolu davranışı anlatıyor. Yani savaşın ortasında bile düşmana el uzatabilme büyüklüğünü gösteriyor.
Çözüm: Çanakkale Savaşı sırasında Türk teğmen Mehmet’in, yaralı bir İngiliz subayına gösterdiği merhamet ve insanlık örneği.
Metnin Yazılış Amacı
Yazar, bu metni neden yazmış olabilir? Metnin yazılış amacı, yazarın okuyucuya vermek istediği mesajdır. “Mehmet’in Merhameti” metni, savaşın tüm acımasızlığına rağmen, insanlık değerlerinin, şefkatin ve merhametin ne kadar önemli olduğunu vurgulamak için yazılmış. Aynı zamanda Türk askerinin ne kadar yüce gönüllü ve insancıl olduğunu da göstermeyi hedefliyor.
Çözüm: Savaşın acımasız ortamında bile insanlık değerlerinin, merhametin ve düşmana karşı duyulan şefkatin ne kadar önemli olduğunu vurgulamak, Türk askerinin yüce ruhunu ve insaniyetini okuyucuya aktarmak.
Metnin Türü
Metnin türü, o metnin hangi edebi kategoriye girdiğini gösterir. Bu metin, belirli bir olayı, kişileri ve yeri anlatıyor. Bir olay örgüsü var ve bir mesaj veriyor. Bu özellikleriyle “Mehmet’in Merhameti” bir hikaye (öykü) türündedir. Eğer gerçek bir olaya dayanıyorsa “anı” da diyebiliriz ama genel anlatım biçimiyle öyküye daha yakındır.
Çözüm: Hikaye (Öykü)
Umarım bu açıklamalarla “siper” kelimesinin farklı anlamlarını ve “Mehmet’in Merhameti” metninin derinliklerini daha iyi anlamışsındır. Türkçemizdeki kelimelerin ne kadar zengin olduğunu ve metinleri dikkatli okumanın önemini unutma!