Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle 6. sınıf Türkçe dersimizden “Sağlık ve Spor” temalı bir etkinliği yapacağız. Bana gönderilen görseldeki soruları, yine bana gönderilen ikinci görseldeki metni dikkatlice okuyarak cevaplayacağız. Unutmayın, sadece verilen metindeki bilgilerle hareket ediyoruz, kendi genel bilgilerimizi kullanmıyoruz.
Şimdi ilk sorumuzla başlayalım.
1. Fast food (fast fud) zararları nelerdir? Anlatınız. Örnekteki cümlenin hangi anlam ilgisine sahip olduğunu saptayınız ve saptadığınız anlam ilgisine sahip ikinci bir cümle kurunuz.
Sevgili çocuklar, bu sorunun ilk kısmında “Fast food zararları nelerdir?” diye soruluyor. Ancak bana verilen ikinci görsele baktığımda, bu metinde fast food’un zararları hakkında hiçbir bilgi göremiyorum. Metin daha çok kahvaltının öneminden ve kahvaltıda neler yememiz gerektiğinden bahsediyor. Bu nedenle, ikinci görseldeki metne dayanarak fast food’un zararlarını açıklayamıyorum. Belki bu bilgi başka bir metinde yer alıyordur ama bizim elimizde yok.
Şimdi sorunun ikinci kısmına geçelim. Örnekteki cümleyi inceleyelim ve anlam ilgisini bulup başka bir cümle kuralım:
Örnekteki Cümle: “Çocukların fast food (hazır yemek) yiyecek tüketimi çok arttığı için kalp hastası olma riski yükselmiştir.”
Adım 1: Cümledeki anlam ilgisini saptayalım.
- Bu cümlede “için” bağlacını görüyoruz. “Çocukların fast food tüketimi çok arttı” durumu bir sebep, “kalp hastası olma riskinin yükselmesi” ise bu sebebin bir sonucudur.
- Demek ki bu cümlede Sebep-Sonuç anlam ilgisi vardır.
Adım 2: Aynı anlam ilgisine sahip ikinci bir cümle kuralım.
- Tıpkı yukarıdaki gibi bir sebep ve o sebebin yol açtığı bir sonuç içeren bir cümle düşünelim.
Cümle:
Çok ders çalıştığı için sınavdan yüksek not aldı.
- Burada da “çok ders çalışması” bir sebep, “sınavdan yüksek not alması” ise bu sebebin sonucudur.
***
2. Sosis, salam gibi işlenmiş et ürünlerinin zararları nelerdir? Anlatınız. Örnekteki cümle hangi anlam ilgisine sahip olduğunu saptayınız ve aynı anlam ilgisine sahip ikinci cümleyi kurunuz.
Yine aynı durumla karşı karşıyayız sevgili öğrencilerim. Sorunun ilk kısmında “işlenmiş et ürünlerinin zararları” soruluyor. Ancak bana verilen ikinci görseldeki metni tekrar dikkatlice okuduğumda, bu metinde sosis, salam gibi işlenmiş et ürünlerinin zararları hakkında bir bilgi bulunmuyor. Metnimiz kahvaltıda yememiz gereken sağlıklı besinlerden bahsediyor. Bu yüzden, elimizdeki metne göre bu zararları açıklayamıyorum.
Şimdi sorunun ikinci kısmına, yani örnek cümlemize ve anlam ilgisine bakalım:
Örnekteki Cümle: “Hangi tür etten yapıldığı belli olmayan işlenmiş etlerin tüketilmesi sağlığa zararlıdır.”
Adım 1: Cümledeki anlam ilgisini saptayalım.
- Bu cümlede “işlenmiş etlerin tüketilmesi” bir eylemi, “sağlığa zararlı olması” ise bu eylemin bir sonucunu belirtiyor. Cümlede açıkça bir “için” ya da “dolayı” gibi bir bağlaç olmasa da, işlenmiş etleri tüketmenin bir *neden* olarak sağlığa zarar *sonucunu* doğurduğu anlaşılıyor. Bu nedenle, bu cümlede de Sebep-Sonuç anlam ilgisi vardır diyebiliriz.
Adım 2: Aynı anlam ilgisine sahip ikinci bir cümle kuralım.
- Yine bir eylemin bir sonuca yol açtığı bir cümle kuralım.
Cümle:
Dışarıda çok soğuk olduğu için kalın giyindik.
- Burada “dışarının çok soğuk olması” bir sebep, “kalın giyinmemiz” ise bu sebebin sonucudur.
***
3. Asitli içeceklerin ve hazır meyve sularının zararları nelerdir? Anlatınız. Örnekteki cümle hangi anlam ilgisine sahip olduğunu saptayınız ve aynı anlam ilgisine sahip ikinci cümleyi kurunuz.
Evet, sevgili çocuklar, yine aynı durumla karşılaştık. Sorunun ilk kısmında “Asitli içeceklerin ve hazır meyve sularının zararları” soruluyor. Ancak maalesef, bana verilen ikinci görseldeki metin bu konuda da bize bilgi vermiyor. Metnimiz sağlıklı içecekler ve kahvaltıda tüketilmesi gereken besinler üzerine odaklanmış. Bu yüzden, elimizdeki metne göre bu zararları açıklayamıyorum.
Şimdi sorunun ikinci kısmına, örnek cümlemize ve anlam ilgisine bakalım:
Örnekteki Cümle: “Sağlıklı büyümek için süt, ayran, kefir gibi içecekler tüketmeliyiz.”
Adım 1: Cümledeki anlam ilgisini saptayalım.
- Bu cümlede “sağlıklı büyümek” bir amaçtır, yani ulaşmak istediğimiz bir hedeftir. “Süt, ayran, kefir gibi içecekler tüketmeliyiz” ise bu amaca ulaşmak için yaptığımız eylemdir. Yine “için” bağlacı bize bu anlam ilgisini gösteriyor.
- Demek ki bu cümlede Amaç-Sonuç anlam ilgisi vardır.
Adım 2: Aynı anlam ilgisine sahip ikinci bir cümle kuralım.
- Bir amaca ulaşmak için yapılan bir eylemi içeren bir cümle düşünelim.
Cümle:
Sınavda başarılı olmak için çok kitap okuyor.
- Burada “sınavda başarılı olmak” bir amaç, “çok kitap okumak” ise bu amaca ulaşmak için yapılan eylemdir.
Gördüğünüz gibi, bazen sorular bize elimizdeki metinde olmayan bilgileri sorabilir. Bu durumda, dürüstçe elimizdeki kaynakta o bilginin olmadığını belirtiriz. Ancak sorunun diğer kısımlarını, eğer elimizdeki bilgiyle yapabiliyorsak, eksiksiz bir şekilde tamamlarız. Hepinizi tebrik ediyorum, çok güzel çalıştınız!