Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle, Türkçe dersimizdeki çoktan seçmeli soruları hep birlikte çözeceğiz. Unutmayın, her soruyu dikkatlice okumak ve anlamak, doğru cevaba ulaşmanın ilk adımıdır. Haydi başlayalım!
1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde kişi zamiri vardır?
Kişi zamirleri, varlıkların adlarının yerine kullanılan kelimelerdir. Türkçede ben, sen, o, biz, siz, onlar olmak üzere altı tane kişi zamiri bulunur. Şimdi şıklara bakalım ve bu zamirlerden birini arayalım:
- a) Çok şey söylemek, hiçbir şey söylememektir.
- b) Vapuru kaçırdığım için taksiye bindim.
- c) Özür dilemen gerekirken hâlâ bağırıyorsun!
- d) Bize geleceğini dün annemden duydum.
Şimdi adım adım inceleyelim:
Adım 1: Kişi zamirlerini hatırlayalım: ben, sen, o, biz, siz, onlar.
Adım 2: Her bir şıkkı bu zamirler açısından kontrol edelim.
- a) Bu cümlede kişi zamiri yok.
- b) Bu cümlede kişi zamiri yok. “Bindim” kelimesindeki “-m” eki, fiile eklenmiş bir şahıs ekidir, zamir değildir.
- c) Bu cümlede kişi zamiri yok. “Dilemen” ve “bağırıyorsun” kelimelerindeki ekler de şahıs ekleridir.
- d) “Bize” kelimesi, “biz” kişi zamirinin “-e” yönelme hâl eki almış şeklidir. İşte aradığımız kişi zamiri burada!
Sonuç:
Doğru cevap d) Bize geleceğini dün annemden duydum. cümlesidir. Çünkü “bize” kelimesi, “biz” kişi zamirinden türemiştir.
2. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde zamir yoktur?
Bu soruda ise zamir bulunmayan cümleyi bulmamız isteniyor. Zamirler, isimlerin yerini tutan kelimelerdi. Kişi zamirleri, işaret zamirleri, belirsizlik zamirleri ve soru zamirleri gibi çeşitleri vardır. Şimdi şıkları dikkatlice inceleyelim:
- a) Ben seni hiç unutur muyum?
- b) Bunları sana az önce anlattım.
- c) Başına gelenleri gizlemiş.
- d) Ankara’ya o da gidecekmiş.
Şimdi adım adım inceleyelim:
Adım 1: Her bir şıkta zamir olup olmadığını kontrol edelim.
- a) “Ben” ve “seni” kelimeleri kişi zamirleridir.
- b) “Bunları” kelimesi işaret zamiridir (bu-nlar-ı). “Sana” kelimesi ise “sen” kişi zamirinin “-a” yönelme hâl eki almış şeklidir.
- c) “Başına gelenleri gizlemiş.” cümlesinde “başına” kelimesindeki “-ı” iyelik ekidir, zamir değildir. “Gelenleri” kelimesi ise fiilden türemiş bir isimdir (sıfat-fiil grubundan sonra isimleşmiş), zamir değildir. Bu cümlede herhangi bir zamir bulunmuyor gibi görünüyor.
- d) “O” kelimesi kişi zamiridir.
Adım 2: Gördüğümüz gibi, a, b ve d şıklarında zamirler var. C şıkkında ise zamir yok.
Sonuç:
Doğru cevap c) Başına gelenleri gizlemiş. cümlesidir. Bu cümlede hiçbir zamir kullanılmamıştır.
3. Babamın memuriyeti dolayısıyla ilkokul yıllarım bir Anadolu köyünde geçti. Bu yüzden köy yaşamının beni yoran tarafları var mıdır? Oranın koşulları benim de yaşam koşullarımı ne de olsa o yıllarda. Bu yüzden okurlarım beni gerçekçi bulup destekliyor.
Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin yanıtı yoktur?
Bu soruda, verilen metni dikkatlice okuyup, hangi sorunun cevabının metinde bulunmadığını tespit etmemiz gerekiyor. Metni çok iyi anlamalıyız.
- a) Yaşamınız boyunca hep İstanbul’da mı bulundunuz?
- b) Okur kitlenizin desteğini neye bağlıyorsunuz?
- c) Köy yaşamının sizi yoran tarafları var mıydı?
- d) Eserlerinizde yaşamınızdan izler bulmak mümkün mü?
Şimdi adım adım inceleyelim:
Adım 1: Metni dikkatlice okuyup ana fikirlerini ve verilen bilgileri anlayalım. Metinde yazar, ilkokul yıllarının Anadolu köyünde geçtiğini, okurlarının kendisini gerçekçi bulup desteklediğini anlatıyor.
Adım 2: Her bir şıktaki soruyu metindeki bilgilerle karşılaştıralım.
- a) “Yaşamınız boyunca hep İstanbul’da mı bulundunuz?” sorusunun cevabı metinde var. Yazar, “ilkokul yıllarım bir Anadolu köyünde geçti” diyerek İstanbul’da hep bulunmadığını, aksine bir köyde yaşadığını belirtiyor. Yani bu sorunun cevabı metinde var (Hayır).
- b) “Okur kitlenizin desteğini neye bağlıyorsunuz?” sorusunun cevabı da metinde var. Yazar, “okurlarım beni gerçekçi bulup destekliyor” diyerek desteğin nedenini açıklıyor. Yani bu sorunun cevabı metinde var.
- c) “Köy yaşamının sizi yoran tarafları var mıydı?” sorusu, metnin içinde yazarın kendi kendine sorduğu bir sorudur: “Bu yüzden köy yaşamının beni yoran tarafları var mıdır?” Yazar bu soruyu soruyor ama cevabını vermiyor. Yani bu sorunun cevabı metinde yok.
- d) “Eserlerinizde yaşamınızdan izler bulmak mümkün mü?” sorusunun cevabı metinde dolaylı olarak var. Yazar, “Oranın koşulları benim de yaşam koşullarımı ne de olsa o yıllarda. Bu yüzden okurlarım beni gerçekçi bulup destekliyor.” diyerek, kendi deneyimlerinin eserlerine yansıdığını ve bu sayede okurlarının kendisini gerçekçi bulduğunu ima ediyor. Yani bu sorunun cevabı da metinde var (Evet, mümkün).
Adım 3: Gördüğümüz gibi, sadece c şıkkındaki sorunun cevabı metinde açıkça verilmemiştir.
Sonuç:
Doğru cevap c) Köy yaşamının sizi yoran tarafları var mıydı? sorusudur. Yazar bu soruyu sormuş ama cevabını metinde vermemiştir.
4. Dünyada değerlendirilemeyen potansiyel kadar ziyan olan bir şey yoktur. Ülkemizde akarsular yıllarca boşu boşuna aktı, verimli tarım toprakları üzerine bilinçsizce konutlar yapıldı ve en kötüsü insanımızın beyin potansiyeli asla gerektiği gibi kullanılamadı.
Aşağıdaki yargılardan hangisi yukarıda dile getirilen düşünceleri desteklemez?
Bu soruda da yine metni çok iyi anlamamız gerekiyor. Metinde bahsedilen ana fikir, ülkemizde doğal kaynakların ve insan potansiyelinin yeterince değerlendirilememesi ve bunun büyük bir kayıp olduğudur. Şimdi şıklara bakalım ve bu ana fikri desteklemeyen yargıyı bulalım:
- a) Yanlış kentleşme tarım faaliyetlerini olumsuz etkilemiştir.
- b) Düşünce gücünü artıran değerlerin başında toplumun refah seviyesi gelir.
- c) Akarsularımızdaki suların akım gücünden yeterince yararlanılamamıştır.
- d) Varlıkların, çeşitli alanlardaki güçlerinin değerlendirilmemesi büyük bir kayıptır.
Şimdi adım adım inceleyelim:
Adım 1: Metnin ana fikrini belirleyelim. Metin, değerlendirilemeyen potansiyelin (kaynaklar ve insan beyni) büyük bir kayıp olduğunu vurguluyor.
Adım 2: Her bir şıktaki yargının metnin ana fikrini destekleyip desteklemediğini kontrol edelim.
- a) Metinde “verimli tarım toprakları üzerine bilinçsizce konutlar yapıldı” deniyor. Bu, yanlış kentleşmenin tarım topraklarını olumsuz etkilediği anlamına gelir. Dolayısıyla bu yargı metni destekler.
- b) Metin, “insanımızın beyin potansiyeli asla gerektiği gibi kullanılamadı” diyerek beyin potansiyelinin kullanılamamasından bahsediyor. Ancak, “düşünce gücünü artıran değerlerin başında toplumun refah seviyesi gelir” yargısı, düşünce gücünü neyin artırdığı ile ilgili bir çıkarım yapıyor. Metin, potansiyelin nasıl artırılacağından değil, var olan potansiyelin neden kullanılamadığından bahsediyor. Bu yargı metindeki düşünceleri doğrudan desteklemiyor, farklı bir konuya değiniyor.
- c) Metinde “akarsular yıllarca boşu boşuna aktı” deniyor. Bu da akarsu gücünden yeterince yararlanılamadığını gösterir. Dolayısıyla bu yargı metni destekler.
- d) Metin “Dünyada değerlendirilemeyen potansiyel kadar ziyan olan bir şey yoktur.” cümlesiyle başlıyor. Bu cümle, varlıkların veya potansiyellerin değerlendirilmemesinin büyük bir kayıp olduğunu açıkça ifade ediyor. Dolayısıyla bu yargı metni destekler.
Adım 3: Gördüğümüz gibi, a, c ve d şıkları metindeki düşünceleri desteklerken, b şıkkı metnin ana fikrinden farklı bir konuya değinmektedir.
Sonuç:
Doğru cevap b) Düşünce gücünü artıran değerlerin başında toplumun refah seviyesi gelir. yargısıdır. Bu yargı, metinde dile getirilen düşünceleri desteklemez.