6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anka Yayınları Sayfa 196
Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim! Türkçe dersinde zamirler konusunu pekiştireceğimiz ve anlam bilgisi sorularını çözeceğimiz bu güzel soruları birlikte adım adım inceleyelim. Hazır mısın? Haydi başlayalım!
5. Mecliste arif ol kelamı dinle
El iki söylerse sen birin söyle
Elinden geldikçe sen iyilik eyle
Hatıra dokunup yıkıcı olma
Bu dörtlükte geçen “El iki söylerse sen birin söyle.” dizesiyle asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
A) Az laf etmeli, çok iş yapmalı.
B) Çok dinlemeli az konuşmalı.
C) Çok söz yalansız olmaz.
D) Çok konuşanlar sevilmez.
Çözüm:
Bu soruda bize bir dörtlük verilmiş ve bu dörtlükteki “El iki söylerse sen birin söyle.” dizesinin ana fikri soruluyor. Yani, başkaları iki kelime söylüyorsa sen bir kelime söylemelisin deniyor. Bu ne anlama geliyor olabilir sence?
Adım 1: Dizeyi yorumlayalım. “El iki söylerse sen birin söyle.” ifadesi, başkaları uzun uzun konuşurken senin daha kısa, öz ve yerinde konuşman gerektiğini anlatır. Bu, aynı zamanda başkalarını dinlemeye daha çok zaman ayırmak anlamına da gelebilir.
Adım 2: Seçenekleri inceleyelim.
- A) “Az laf etmeli, çok iş yapmalı.” seçeneği, konuşmaktan çok eyleme geçmeyi vurguluyor. Dizede iş yapmaktan ziyade konuşma miktarı üzerinde duruluyor.
- B) “Çok dinlemeli az konuşmalı.” seçeneği, dizedeki “sen birin söyle” kısmıyla doğrudan örtüşüyor. Başkalarının söylediklerini dikkatle dinleyip, kendi sözlerini daha az ve öz tutmak demektir bu.
- C) “Çok söz yalansız olmaz.” seçeneği, sözlerin doğruluğuyla ilgili bir yargı belirtiyor. Dizenin asıl amacı bu değil.
- D) “Çok konuşanlar sevilmez.” seçeneği, çok konuşmanın toplumsal karşılığını anlatıyor. Dizede ise bir öğüt, bir tavsiye var, başkalarının sevgisini kazanmaktan çok kişinin kendi tutumuyla ilgili.
Bu durumda, “El iki söylerse sen birin söyle.” dizesi bize çok dinleyip az konuşmamızı öğütlüyor.
Sonuç: B seçeneği
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi zamiri vardır?
A) Gitmeden önce şunu da çantana koy.
B) O evde beş yıl yaşadık.
C) Onların hepsini ben yaptım.
D) Herkesin aşağı inmesini istediler.
Çözüm:
Kişi zamirleri, insanların adlarının yerine kullanılan kelimelerdir. Türkçede başlıca kişi zamirleri şunlardır: ben, sen, o, biz, siz, onlar. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve bu kelimelerden birini arayalım.
Adım 1: Seçenekleri tek tek inceleyelim.
- A) “Gitmeden önce şunu da çantana koy.” cümlesinde “şunu” kelimesi bir şeyi işaret ediyor, yani işaret zamiridir. Kişi zamiri yoktur.
- B) “O evde beş yıl yaşadık.” cümlesindeki “o” kelimesi, “ev” kelimesinin önüne gelerek hangi ev olduğunu belirtiyor. Bir ismin önüne gelip onu belirttiği için bu “o” kelimesi işaret sıfatıdır. Eğer “O beş yıl yaşadı.” deseydik, o zaman “o” kişi zamiri olabilirdi. Ama burada “ev” ismini belirttiği için sıfattır. Kişi zamiri yoktur.
- C) “Onların hepsini ben yaptım.” cümlesinde hem “onların” hem de “ben” kelimeleri var. “Ben” kelimesi 1. tekil kişi zamiridir. “Onların” kelimesi de eğer insanlardan bahsediyorsa kişi zamiri olabilir, eşyalardan bahsediyorsa işaret zamiri olabilir. Ancak önemli olan, cümlede kesinlikle bir kişi zamirinin, yani “ben” kelimesinin bulunmasıdır.
- D) “Herkesin aşağı inmesini istediler.” cümlesinde “herkesin” kelimesi, belirsiz bir grubu işaret ettiği için belgisiz zamirdir. Kişi zamiri değildir.
Bu durumda, “ben” kelimesi sayesinde kişi zamiri bulunan seçenek C’dir.
Sonuç: C seçeneği
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz zamir yoktur?
A) Her şeyi bir kez daha kontrol ettim.
B) Bazı kitaplarda renkli resimler kullandık.
C) Yemeklerin tümünde yöresel baharatlar kullanıldı.
D) Bizi bu konuda hiç kimse uyarmadı.
Çözüm:
Belgisiz zamir, varlıkları veya kişileri belirsiz bir şekilde belirten zamirlerdir. Örneğin: herkes, kimse, çoğu, bazıları, hepsi, şey, biri, öteki gibi. Bize bu soruda belgisiz zamir olmayan cümleyi bulmamız isteniyor. Haydi, seçenekleri inceleyelim.
Adım 1: Seçenekleri tek tek inceleyelim.
- A) “Her şeyi bir kez daha kontrol ettim.” cümlesinde “şey” kelimesi, belirsiz bir varlığı gösterdiği için belgisiz zamirdir. “Her” de belgisiz sıfattır. Ama “şey” kelimesi tek başına zamir olarak kabul edilir.
- B) “Bazı kitaplarda renkli resimler kullandık.” cümlesinde “bazı” kelimesi, “kitaplar” isminin önüne gelerek hangi kitaplar olduğunu belirsiz bir şekilde belirtiyor. Bir ismin önüne gelip onu belirttiği için “bazı” kelimesi burada belgisiz sıfattır, zamir değildir.
- C) “Yemeklerin tümünde yöresel baharatlar kullanıldı.” cümlesinde “tümü” kelimesi, “yemekler” isminin yerini tutuyor ve hangi yemekler olduğunu belirsiz bir şekilde belirtiyor. Bu yüzden “tümünde” kelimesi belgisiz zamirdir.
- D) “Bizi bu konuda hiç kimse uyarmadı.” cümlesinde “kimse” kelimesi, belirsiz bir kişiyi işaret ettiği için belgisiz zamirdir.
Gördüğün gibi, B seçeneğindeki “bazı” kelimesi bir ismin önüne geldiği için belgisiz sıfattır. Diğer seçeneklerde ise belgisiz zamirler bulunuyor.
Sonuç: B seçeneği
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret zamiri kullanılmıştır?
A) Bu filmi yıllar önce izlemiştik.
B) Seninle o konuyu bir daha konuşalım.
C) Bana şu kalemi uzatır mısın?
D) Şöylesine sahip olmayı kim istemez ki?
Çözüm:
İşaret zamirleri, varlıkları veya kişileri işaret ederek onların yerini tutan kelimelerdir. Örneğin: bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, burası, şurası, orası gibi. Önemli nokta, bir ismin yerini tutmalarıdır. Eğer bir ismin önüne gelip onu belirtiyorlarsa, o zaman işaret sıfatı olurlar. Bize işaret zamiri olan cümleyi bulmamız isteniyor.
Adım 1: Seçenekleri tek tek inceleyelim.
- A) “Bu filmi yıllar önce izlemiştik.” cümlesinde “bu” kelimesi, “film” isminin önüne gelerek onu belirtiyor. Bu yüzden “bu” kelimesi işaret sıfatıdır.
- B) “Seninle o konuyu bir daha konuşalım.” cümlesinde “o” kelimesi, “konu” isminin önüne gelerek onu belirtiyor. Bu yüzden “o” kelimesi işaret sıfatıdır.
- C) “Bana şu kalemi uzatır mısın?” cümlesinde “şu” kelimesi, “kalem” isminin önüne gelerek onu belirtiyor. Bu yüzden “şu” kelimesi işaret sıfatıdır.
- D) “Şöylesine sahip olmayı kim istemez ki?” cümlesinde “şöylesine” kelimesi, “şöyle bir şeye” veya “böyle bir şeye” gibi bir ismin yerini tutuyor. Yani, “böyle bir şeye sahip olmayı” yerine “şöylesine sahip olmayı” diyerek bir varlığı işaret ederek onun yerini tutmuş. Bu kelime, bir ismin yerini tuttuğu için işaret zamiridir.
Bu durumda, D seçeneğindeki “şöylesine” kelimesi işaret zamiridir.
Sonuç: D seçeneği
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir yoktur?
A) Ötekini almaktan vazgeçip bunu seçtim.
B) Böylesi zor bir problemi ben de çözemem.
C) Her yaz tatil için oraya gideriz.
D) O günleri özlemle anıyorum.
Çözüm:
Bu soruda ise bize zamir olmayan cümleyi bulmamız isteniyor. Unutma, zamirler isimlerin yerini tutan kelimelerdir (kişi zamiri, işaret zamiri, belgisiz zamir, soru zamiri). Haydi, seçenekleri dikkatlice inceleyelim.
Adım 1: Seçenekleri tek tek inceleyelim.
- A) “Ötekini almaktan vazgeçip bunu seçtim.” cümlesinde “ötekini” ve “bunu” kelimeleri birer işaret zamiridir. İsimlerin yerini tutuyorlar.
- B) “Böylesi zor bir problemi ben de çözemem.” cümlesinde “böylesi” kelimesi işaret zamiridir (böyle bir şeyin yerini tutuyor). “Ben” kelimesi ise kişi zamiridir. Bu cümlede zamirler vardır.
- C) “Her yaz tatil için oraya gideriz.” cümlesinde “oraya” kelimesi, bir yerin adının yerine kullanıldığı için işaret zamiridir (yer-yön zamiri de denir). Bu cümlede zamir vardır.
- D) “O günleri özlemle anıyorum.” cümlesinde “o” kelimesi, “günleri” isminin önüne gelerek hangi günler olduğunu belirtiyor. Bir ismin önüne geldiği için “o” kelimesi burada işaret sıfatıdır. Cümlede başka bir zamir de bulunmuyor. “Özlemle” kelimesi zarftır, “anıyorum” kelimesi fiildir.
Bu durumda, D seçeneğinde herhangi bir zamir bulunmamaktadır.
Sonuç: D seçeneği