6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anka Yayınları Sayfa 115
Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersine hoş geldin! Bugün seninle edatlar konusunu daha yakından inceleyeceğiz. Edatlar, Türkçemizde cümlelere anlam zenginliği katan, küçük ama çok önemli kelimelerdir. Tıpkı bir ressamın fırçası gibi, cümlelere farklı renkler ve tonlar katarlar.
Hazırsan, hemen ilk etkinliğimize geçelim!
6. Etkinlik
Sevgili öğrencim, hatırlarsan edatların tek başlarına tam bir anlamı olmadığını ama cümle içinde diğer kelimelerle birleşince anlam kazandığını öğrenmiştik. Ayrıca, edatlar kelimeler arasında neden-sonuç, benzetme, görelilik, nasıllık, birliktelik gibi çeşitli anlam ilişkileri kurarlar.
Şimdi aşağıdaki cümleleri okuyalım ve her cümlede kullanılan edatı bulup boşluğa yazalım.
1. Saat sekiz gibi okulda görüşürüz.
Çözüm:
Bu cümlede, “saat sekiz” ile “görüşürüz” kelimeleri arasında bir zaman ilişkisi kurulmuş. “Gibi” kelimesi, tam olarak sekizde değil, sekiz civarında, sekize yakın bir zamanda görüşüleceğini anlatıyor. Yani burada “gibi” edatı, yaklaşıklık anlamı katmış.
Sonuç:
gibi
2. Salonda yüz kadar konuk vardı.
Çözüm:
Burada “yüz” kelimesiyle “konuk” kelimesi arasında bir miktar ilişkisi kuran kelime “kadar”dır. “Yüz kadar” derken, salonda tam yüz değil ama yüze yakın, yaklaşık yüz tane konuk olduğunu belirtiyor. Bu yüzden “kadar” edattır.
Sonuç:
kadar
3. Tören için tüm hazırlıklar tamamlandı.
Çözüm:
Bu cümlede “tören” kelimesiyle “hazırlıklar” kelimesi arasında bir amaç ilişkisi var. Hazırlıkların yapılma amacı neymiş? Törenmiş. “Ne için?” sorusuna “tören için” cevabını alıyoruz. Bu yüzden “için” edattır ve cümleye amaç anlamı katmıştır.
Sonuç:
için
4. Ayağını yorganına göre uzat.
Çözüm:
Bu atasözünde “yorganına” kelimesiyle “uzat” eylemi arasında bir uygunluk, bir kıyaslama ilişkisi kuran kelime “göre”dir. Yani yorganının büyüklüğüne uygun olarak ayağını uzatmalısın anlamı katıyor. Burada “göre” edatı kullanılmıştır.
Sonuç:
göre
5. Görüşlerini bir makale ile açıkladı.
Çözüm:
Bu cümlede “makale” kelimesiyle “açıkladı” eylemi arasında bir araç ilişkisi var. Görüşlerini açıklamak için neyi araç olarak kullanmış? Bir makaleyi. “Ne ile açıkladı?” diye sorduğumuzda “makale ile” cevabını alıyoruz. Bu yüzden “ile” edattır.
Sonuç:
ile
7. Etkinlik
Şimdi de edatların cümlelere kattığı anlamları eşleştireceğiz. Her edatın cümleye farklı bir anlam, farklı bir hava kattığını unutma. Tıpkı yemeklere eklenen farklı baharatlar gibi, her biri cümlenin tadını değiştirir!
Aşağıda edatlar kırmızı renkle yazılmış. Kutucuklardaki anlamları kullanarak, edatların cümleye kattığı anlamı bulalım ve boşluğa yazalım.
1. Emmilerim hudutlarında
Senin için dövüşürken ölmüşler.
Çözüm:
“Senin için” ifadesi, dövüşüp ölme eyleminin kimin adına, kimin uğruna yapıldığını belirtiyor. Yani burada bir fedakarlık, bir değer için yapılan bir eylem anlatılıyor.
Sonuç:
uğruna
2. Bir andız fidanı gibi büyümüşüm.
Çözüm:
“Bir andız fidanı gibi” ifadesi, kişinin büyüme şeklini bir andız fidanının büyümesine benzetiyor. İki şey arasında bir karşılaştırma, bir benzerlik kuruyor.
Sonuç:
benzetme
3. Öpüp başıma koyduğum
Ekmek gibisin.
Çözüm:
Bu cümlede “ekmek gibisin” ifadesi, karşıdaki kişinin ekmek kadar değerli, vazgeçilmez olduğunu anlatmak için kullanılmış. Yani bir benzetme yapıyor, kişinin önemini ekmeğin önemiyle kıyaslıyor.
Sonuç:
benzetme
4. Arabayı haftaya getirmek üzere kiralayabilirsin.
Çözüm:
“Haftaya getirmek üzere” ifadesi, arabayı kiralama eylemi için bir koşul veya amaç belirtiyor. Yani, arabayı haftaya geri getirme şartıyla kiralayabilirsin anlamı taşıyor.
Sonuç:
şart
5. Özel arabası ile Kırşehir’e kadar yol aldı.
Çözüm:
“Özel arabası ile” ifadesi, Kırşehir’e yol alma eyleminin hangi vasıtayla, hangi araçla yapıldığını açıklıyor. Yani bir araç kullanıldığını belirtiyor.
Sonuç:
araç
6. Ben de senin kadar gitar çalabiliyorum.
Çözüm:
“Senin kadar” ifadesi, kişinin gitar çalma becerisini karşısındaki kişinin becerisiyle karşılaştırıyor ve aralarında bir denklik, bir eşitlik olduğunu belirtiyor. Yani aynı seviyede çalabiliyor.
Sonuç:
eşitlik
7. İşini sevmediğinden ötürü her gün mutsuzdu.
Çözüm:
“İşini sevmediğinden ötürü” ifadesi, kişinin mutsuz olmasının nedenini açıklıyor. “Ötürü” edatı genellikle bir sebep-sonuç ilişkisi kurar, yani mutsuzluğun sebebi işini sevmemesiymiş.
Sonuç:
sebep