Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Önümüzdeki soruları hep birlikte adım adım, dikkatlice çözeceğiz. Unutmayın, okuduğunu anlama ve kelimelerin gücünü keşfetme, Türkçenin en önemli sırlarından biridir. Hazırsanız başlayalım!
A. İlk dört soruyu okuduğumuz metne göre cevaplayınız.
1. Okuduğumuz metnin konusu ve ana düşüncesi nedir?
Sevgili çocuklar, bir metnin konusunu bulmak için “Bu metin neyden bahsediyor?” diye sorarız kendimize. Ana düşünceyi bulmak içinse “Bu metin bize ne anlatmak istiyor, bize ne öğütlüyor?” diye düşünürüz.
Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım.
Metin, 1936 Berlin Olimpiyatları’nda ilk Türk olimpiyat şampiyonu olan güreşçimiz Yaşar Erkan’ın başarısından ve Atatürk’ün ona gönderdiği tebrik telgrafından bahsediyor.
Adım 2: Konuyu belirleyelim.
- Konu: Yaşar Erkan’ın 1936 Berlin Olimpiyatları’nda kazandığı güreş şampiyonluğu ve Atatürk’ün ona gönderdiği tebrik telgrafı.
Adım 3: Ana düşünceyi belirleyelim.
Atatürk’ün telgrafındaki sözler ve metnin genel havası, bir Türk sporcusunun uluslararası alandaki başarısının ne kadar önemli olduğunu ve bu başarının milletçe nasıl büyük bir sevinçle karşılandığını gösteriyor.
- Ana Düşünce: Türk sporcularının uluslararası alanda kazandığı başarıların ülkemiz için ne kadar büyük bir gurur ve sevinç kaynağı olduğu, bu başarıların desteklenmesi ve takdir edilmesi gerektiği.
2. Atatürk Yaşar Erkan’ı neden kutlamıştır?
Bu sorunun cevabı metnin ilk paragrafında gizli. Hadi birlikte bulalım!
Adım 1: Metni tekrar okuyalım ve Yaşar Erkan’ın ne yaptığını bulalım.
“…Türk pehlivanı Yaşar Erkan olimpiyat şampiyonu olmuş ve bayrağımızı ilk kez birincilik direğine çektirerek İstiklal Marşımızı dinletmişti. Yaşar Erkan’ın bu başarı haberinin yarattığı neşeli haber, Atatürk’ü çok sevindirmişti.”
Adım 2: Nedenini açıklayalım.
Atatürk, Yaşar Erkan’ı 1936 Berlin Olimpiyatları’nda güreşte şampiyon olduğu, Türk bayrağını ilk kez birincilik direğine çektirdiği ve İstiklal Marşı’mızı dinlettiği için kutlamıştır. Bu, milletimiz için çok büyük bir gurur kaynağıydı.
3. Telgrafta ne yazıyordu?
Telgrafın içeriği metinde tırnak içinde, aynen yazılmış. Hadi bakalım neler yazıyormuş!
Adım 1: Metinde telgrafın olduğu bölümü bulalım.
Atatürk’ün Yaşar Erkan’a gönderdiği telgraf şöyledir:
“Kendin küçüksün ama memleket için çok büyük iş yaptın. Artık ismin Türk spor tarihine geçti. Çok yaşa Yaşar!” K. Atatürk
Adım 2: Telgrafın içeriğini yazalım.
Telgrafta şunlar yazıyordu: “Kendin küçüksün ama memleket için çok büyük iş yaptın. Artık ismin Türk spor tarihine geçti. Çok yaşa Yaşar!”
4. Metnin türü nedir? Neden?
Bir metnin türünü belirlerken, o metnin bize ne amaçla yazıldığını, hangi bilgileri verdiğini düşünürüz.
Adım 1: Metnin içeriğini ve amacını değerlendirelim.
Metin, gerçek bir olayı, yani Yaşar Erkan’ın olimpiyat şampiyonluğunu ve Atatürk’ün ona gönderdiği telgrafı bize aktarıyor. Bilgi verme amacı taşıyor. Haber değeri olan bir olayı anlatıyor.
Adım 2: Metnin türünü ve nedenini açıklayalım.
Bu metin, haber yazısı (veya bilgilendirici metin) türündedir. Çünkü gerçekleşmiş bir olayı, yani Yaşar Erkan’ın olimpiyat şampiyonluğunu ve bu başarının ardından yaşananları, bilgi verme amacıyla tarafsız bir şekilde okuyucuya aktarmaktadır.
B. Aşağıdaki dizelerde bulunan zamirlerin altlarını çiziniz ve bu zamirleri uygun bölümlere yazınız.
Sevgili öğrenciler, zamirler (adıllar) ismin yerini tutan sözcüklerdir. Bir ismin yerine geçerek o ismi temsil ederler. Kişi zamirleri kişilerin, işaret zamirleri varlıkların yerini işaret ederek, belgisiz zamirler kim olduğu veya ne olduğu tam belli olmayan varlıkların yerini, soru zamirleri ise soru yoluyla ismin yerini tutar.
Şimdi verilen dizeleri tek tek inceleyelim, içlerindeki zamirleri bulup altlarını çizelim:
- Obenimdir, obenim milletimindir ancak
- Sen hiç korkma serçe kuşu
- Suyunu rahat rahat iç (Bu dizede zamir yoktur.)
- Biri yer
- Biri bakar
- Kıyamet ondan kopar
- Ey suyun sesinden anlayan bağlar (Bu dizede zamir yoktur.)
- Ne söyler şu dağa çoban çeşmesi
Şimdi de bulduğumuz bu zamirleri türlerine göre ayırıp ilgili bölümlere yazalım:
- Kişi Z.:benimdir, benim, sen
- İşaret Z.:O, O, ondan
- Belgisiz Z.:Biri, Biri
- Soru Z.:Ne
Küçük bir not: “Benimdir” ve “benim” kelimeleri aslında “ben” kişi zamirinin iyelik eki almış halleridir. “Ondan” kelimesi de “o” işaret zamirine “-ndan” eki gelerek oluşmuştur. Bu ekler zamirlerin türünü değiştirmez, sadece onlara farklı anlamlar katarlar.