Merhaba canım öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte “Doğa ve Evren” temamızdaki “Son Martı” metniyle ilgili etkinlikleri çözeceğiz. Unutmayın, okuduğumuz metni dikkatlice anlamak, soruları doğru cevaplamanın ilk adımıdır. Hadi bakalım, hazırsanız başlayalım!
3. Etkinlik
Metindeki kurgusal ögeleri bulup aşağıdaki boşluğa yazınız. Ardından arkadaşlarınıza okuyunuz.
Çözüm:
Canım öğrencilerim, kurgusal ögeler demek, gerçek hayatta karşılığı olmayan, yazarın hayal gücüyle oluşturduğu şeyler demektir. Yani aslında böyle bir şey olamaz ama yazar hikâyesini daha etkileyici kılmak için bunları kullanır. Hadi metnimizdeki kurgusal ögeleri bulalım:
Ağaçların hastalanması, sevilmedikleri için kuruması ve ölmesi: Gerçek hayatta ağaçlar sevilmedikleri için hastalanmaz veya ölmezler. Bu, yazarın ağaçlara insan özelliği yüklemesidir.
Akasya ağacının tek dostunun yazar olması, yazarın ona şarkılar söylemesi, yalnızlığını ve umutsuzluğunu gidermeye çalışması: Ağaçlarla bu şekilde dostluk kurmak, onlara şarkı söylemek ve duygularını anlamaya çalışmak gerçek dışıdır, kurgusaldır.
Martının konuşması ve gülümsemesi: Hayvanlar, insanlar gibi konuşup gülümseyemezler. Bu da metnin kurgusal bir özelliğidir.
Denizin mavisini yitirmesi: Deniz kirlilikten dolayı rengini kaybedebilir ama “mavisini yitirmek” ifadesi denize insani bir özellik yükler, bu da kurgusal bir kullanımdır.
4. Etkinlik
Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.
Yazarın akasya ağacının kurumasından korkmasının nedeni nedir?
Çözüm:
Yazar, metinde bu korkusunu çok açık bir şekilde dile getiriyor. Diyor ki: “Eğer o da kurursa bu kentteki çocukların sonsuza değin akasya ağacı göremeyeceğini düşünüyordum. Bu, beni çok korkutuyordu.”
Yazar, akasya ağacının kurumasından, kentteki çocukların bir daha akasya ağacı göremeyeceği ve doğadan uzaklaşacağı düşüncesiyle korkuyor.
Yazar, martıyla karşılaşınca neden şaşırmıştır?
Çözüm:
Metinde yazarın şaşkınlığını anlatan kısım şöyle: “Başımı çevirdim ve yaşlı bir martıyla göz göze geldim. Çok şaşırmıştım. Kentte hiç martı kalmadığını sanıyordum.”
Yazar, kentte hiç martı kalmadığını düşündüğü için, birdenbire bir martıyla karşılaşınca çok şaşırmıştır.
Yazar, martıyla karşılaştığında neleri anımsamıştır?
Çözüm:
Yazar, martıyı görünce geçmişe gitmiş, çocukluğunun güzel günlerini hatırlamış. Şöyle anlatıyor:
“Seni görünce çocukluğumun o güzel günlerini anımsadım. O zamanlar çocukların şarkılarında, oyunlarında kuşlar ve ağaçlar olurdu. Gökyüzüne baktığımızda parıldayan bir güneş görürdük. Ağaçlar ve kuşlar henüz vardı ve bu deniz o zamanlar masmaviydi. Yalnız değildik ve her şey daha güzeldi, dedim.”
Yazar, martıyla karşılaştığında çocukluğunun güzel günlerini, şarkılarda ve oyunlarda kuşların ve ağaçların olduğu zamanları, parıldayan güneşi, masmavi denizi, insanların yalnız olmadığı ve her şeyin daha güzel olduğu zamanları anımsamıştır.
Martı, okyanusun ötesine neden halkıyla gitmemiştir?
Çözüm:
Canım öğrencilerim, metni dikkatlice okuduğumuzda, martının neden halkıyla birlikte okyanusun ötesine gitmediğiyle ilgili herhangi bir bilgiye rastlamıyoruz. Yazar sadece martıyı görünce şaşkınlığını ve çocukluğunu hatırladığını anlatıyor. Martının bu konuda bir açıklaması metinde yer almıyor.
Martının yerinde olsaydınız halkınızla birlikte okyanusun ötesine gider miydiniz? Neden?
Çözüm:
Bu soruya vereceğimiz cevap, sizin kendi duygu ve düşüncelerinize göre değişebilir. Ama ben bir 6. sınıf öğrencisi olarak şöyle düşünebilirdim:
Evet, büyük ihtimalle halkımla birlikte okyanusun ötesine giderdim. Çünkü ailemiz ve arkadaşlarımızla birlikte olmak, onların yanında olmak bizim için çok önemlidir. Yalnız kalmak yerine, sevdiklerimizle yeni yerler keşfetmek ve zorlukları birlikte aşmak daha güzel olurdu. Martının da neden yalnız kaldığını merak ederdim, belki de özel bir sebebi vardır. Ama ben, sevdiklerimden ayrılmak istemezdim.
(Elbette siz bu soruya farklı bir cevap da verebilirsiniz. Örneğin, “Hayır, gitmezdim. Belki de burayı terk etmek istemezdim, burayı güzelleştirmek için bir umut taşırdım.” gibi bir cevap da düşünebilirsiniz. Önemli olan, cevabınızı mantıklı bir şekilde açıklayabilmeniz.)