Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 6. sınıf Türkçe öğretmenin. Sana gönderdiğin görsellerdeki soruları şimdi adım adım, dikkatlice ve güzelce açıklayarak çözeceğiz. Hazır mısın? Hadi başlayalım!
Önce metni dikkatlice okuyup anladığımızdan emin olalım. Metin, Fatih Sultan Mehmet zamanında geçen ve adaletin ne kadar önemli olduğunu anlatan güzel bir hikâye.
Şimdi ilk etkinliğimizle başlayalım:
2. Etkinlik
Aşağıdaki öykü haritasını metne göre doldurunuz.
Öykü haritası, bir metni daha iyi anlamamızı sağlayan bir yöntemdir. Hikâyenin ana unsurlarını belirleriz. Hadi birlikte bulalım:
- Olay:
Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethettikten sonra Bizans zamanından kalan tutukluları serbest bırakmasıyla başlayan bir olaylar zinciri. İki Bizanslı tutuklu, adaletsiz yönetime alışkın oldukları için hapisten çıkmak istemezler. Bunun üzerine Fatih Sultan Mehmet onları ülkenin mahkemelerini gezmeye gönderir. Bizanslılar Bursa’da bir hâkim ile yaşlı bir çiftçi arasındaki at alım satım meselesine şahit olurlar. Hâkim, tanık olmamasına rağmen çiftçinin beyanına güvenerek parayı tekrar öder. Sonrasında çiftçi parayı bulup geri getirir ve hâkim, çiftçinin dürüstlüğünü ödüllendirir. Bu olaylar Bizanslıları çok şaşırtır ve ülkedeki adaletin güzelliğini anlamalarını sağlar.
- Konu:
Türk adalet sisteminin ne kadar güçlü ve hakkaniyetli olduğu, yöneticilerin ve halkın dürüstlüğü, adaletin toplumdaki önemi ve güven duygusu.
- Kahramanlar:
- Fatih Sultan Mehmet
- İki Bizanslı tutuklu
- Hâkim Bey
- Yaşlı çiftçi
- Olayın Geçtiği Yer ve Zaman:
Olaylar Fatih Sultan Mehmet döneminde, İstanbul’da başlıyor ve Bizanslıların ülkenin çeşitli mahkemelerini gezmesiyle devam ediyor. Özellikle Bursa’daki bir mahkemede yaşananlar hikâyenin önemli bir parçası. Yani Fatih Sultan Mehmet dönemi ve Osmanlı ülkesinin çeşitli şehirleri (özellikle İstanbul ve Bursa).
- Ana düşünce:
Adalet, bir ülkenin temelidir ve dürüstlük, hem yöneticiler hem de halk için çok önemli bir değerdir. Türk adalet sistemi, hak ve hukuka verdiği önemle örnek teşkil eder.
Şimdi de 3. Etkinlik’teki sorulara geçelim. Bu soruları metne göre cevaplayacağız.
3. Etkinlik
1. İki tutuklu neden hapisten çıkmak istememektedir?
Çözüm:
Metnin başında açıkça belirtiliyor sevgili öğrencim:
“Ancak iki tutuklu, o dönemde adaletsiz bir yönetim gördükleri için hapisten çıkmak istemez.”
Bu cümle, Bizanslıların kendi ülkelerinde alışkın oldukları adaletsizliğin aksine, Osmanlı ülkesinde gördükleri veya duydukları adaletten etkilendiklerini gösteriyor. Yani, haksızlığa uğramayacakları, adil bir yerde olduklarını hissettikleri için çıkmak istemiyorlar.
2. Fatih Sultan Mehmet, Bizanslı iki adamın ülkenin mahkemelerini gezmesini neden istemiştir?
Çözüm:
Fatih Sultan Mehmet, Bizanslıların ülkenin adaletine olan inançlarını pekiştirmek ve onlara Türk adalet sisteminin ne kadar sağlam olduğunu göstermek istemiş. Metinde Fatih Sultan Mehmet’in şu sözleri yer alıyor:
“– Size bir önerim var. Önce ülkemizin mahkemelerini gezin. Eğer en ufak bir haksızlıkla karşılaşırsanız bunu bana bildirin. Sonra da istediğiniz gibi yaşayın.”
Bu sözler, Fatih’in adalete olan güvenini ve Bizanslılara da bu güveni aşılamak istediğini çok net gösteriyor, değil mi?
3. Hâkim yaşlı çiftçiye atın parasını neden ödemiştir?
Çözüm:
Hâkim Bey, yaşlı çiftçiye atın parasını iki kere ödemek durumunda kalıyor. İlk başta atı alırken ödediğini söylüyor. Ancak çiftçi parayı almadığını iddia edince, ortada bir tanık da olmadığı için hâkim, adaletin gereği olarak çiftçinin sözüne güveniyor ve parayı tekrar ödüyor. Metinde şöyle anlatılıyor:
“– Hâkim Bey, geçenlerde bu köylüden bir at almıştım. Bana sağlam diye sattığı at akşam hastalandı. Ertesi gün hemen size başvurdum ancak yerinizde yoktunuz. Çaresiz eve döndüm ve o gece atı ölüverdi. Bu köylüden şikâyetçiyim.”
Hâkim ise şöyle cevap veriyor:
“– Ey çiftçi, ben eğer dün burada olsaydım sana sağlam diye satılan atı sahibine geri verip paranı alabilirdim. Ne var ki yerimde yoktum. Bu nedenle atının parasını sana ben ödeyeceğim.”
Yani, hâkim, çiftçinin iddiası karşısında adaleti sağlamak ve kimsenin mağdur olmamasını sağlamak için parayı ödemiştir.
4. Bizanslılar neye çok şaşırmıştır?
Çözüm:
Bizanslılar, hâkimin verdiği karara ve çiftçinin gösterdiği dürüstlüğe çok şaşırıyorlar. Metinde bu durum şöyle ifade ediliyor:
“İki Bizanslı, hâkimin kararı karşısında çok şaşırır. Bundan sonra gittikleri her yerde benzer durumlarla karşılaşırlar.”
Özellikle hâkimin, tanık olmasa bile çiftçinin sözüne inanıp parayı tekrar ödemesi ve daha sonra çiftçinin parayı bulup geri getirmesi karşısında hâkimin çiftçiyi dürüstlüğünden dolayı ödüllendirmesi onları hayrete düşürüyor. Onlar kendi ülkelerinde böyle bir adalet ve dürüstlük görmeye alışkın değillerdi.
5. Fatih Sultan Mehmet’in yerinde olsaydınız bu iki suçluya nasıl davranırdınız?
Çözüm:
Bu soruya vereceğin cevap senin düşüncelerine göre değişebilir sevgili öğrencim. Ama metindeki Fatih Sultan Mehmet’in davranışını örnek alabiliriz, değil mi? Fatih, onları serbest bırakmış ve ülkenin adaletini kendi gözleriyle görmeleri için onlara bir fırsat vermiş. Eğer ben Fatih Sultan Mehmet’in yerinde olsaydım, ben de onun gibi davranırdım:
- Öncelikle onları affeder ve serbest bırakırdım.
- Sonra da onlara ülkemizin adaletini ve hoşgörüsünü göstermek için tıpkı Fatih Sultan Mehmet gibi ülkemizin mahkemelerini gezmelerine izin verirdim.
- Böylece adaletin sadece cezalandırmak değil, aynı zamanda doğru yolu göstermek ve insanların gönlünü kazanmak olduğunu da anlamalarını sağlardım.
Unutma, adalet her zaman en doğru ve en iyi yoldur!
Umarım bu açıklamalarla metni ve soruları çok daha iyi anlamışsındır. Başka soruların olursa çekinmeden sorabilirsin!