Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün Türkçe dersimizden çok önemli bir konu olan sıfatlarla ilgili etkinlikleri birlikte çözeceğiz. Sıfatlar, isimlerin özelliklerini anlatan veya onları belirten kelimelerdir. Yani bir isme “nasıl?”, “hangi?”, “kaç?” gibi sorular sorduğumuzda aldığımız cevaplar genellikle sıfat olur. Hazır mısın? Hadi başlayalım!
5. Etkinlik
Aşağıdaki cümlelerde adı belirten sıfatları bulup birer cümlede kullanınız.
- Çınar, bu soruyu senden önce çözdü.
- Şu kalem senin değil mi?
- Çocukluğum o mahallede geçmişti.
- Birkaç arkadaşımız bizimle gelmekten vazgeçti.
- Şairin bazı şiirleri vatan sevgisini anlatıyor.
- Sınıfımızın tüm öğrencileri ödevlerini yapmış.
Bu etkinlikte bizden istenen şey, verilen cümlelerdeki sıfatları bulmak ve sonra o sıfatları kullanarak kendi cümlelerimizi kurmak. Haydi, ilk adımda sıfatları bulalım.
Adım 1: Sıfatları Bulalım
Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları niteleyen (nasıl olduğunu anlatan) veya belirten (hangi, kaç, ne kadar olduğunu gösteren) kelimelerdir. Şimdi cümlelere tek tek bakalım:
- Çınar, bu soruyu senden önce çözdü.
Burada “soru” bir isimdir. “Hangi soru?” diye sorduğumuzda “bu soru” cevabını alırız. Demek ki “bu” kelimesi, “soru” ismini işaret yoluyla belirttiği için bir işaret sıfatıdır. - Şu kalem senin değil mi?
“Kalem” bir isim. “Hangi kalem?” diye sorduğumuzda “şu kalem” cevabını alırız. “Şu” kelimesi de “kalem” ismini işaret ediyor, bu da bir işaret sıfatıdır. - Çocukluğum o mahallede geçmişti.
“Mahalle” bir isim. “Hangi mahalle?” diye sorduğumuzda “o mahalle” cevabını alırız. “O” kelimesi de “mahalle” ismini işaret ediyor, bu da bir işaret sıfatıdır. - Birkaç arkadaşımız bizimle gelmekten vazgeçti.
“Arkadaş” bir isim. “Kaç arkadaş?” diye sorduğumuzda “birkaç arkadaş” cevabını alırız. “Birkaç” kelimesi, arkadaş sayısını tam olarak değil de belirsiz bir şekilde belirttiği için belgisiz sıfattır. - Şairin bazı şiirleri vatan sevgisini anlatıyor.
“Şiir” bir isim. “Kaç şiir?” veya “Hangi şiirler?” diye sorduğumuzda “bazı şiirler” cevabını alırız. “Bazı” kelimesi de şiirlerin sayısını belirsiz bir şekilde belirttiği için belgisiz sıfattır. - Sınıfımızın tüm öğrencileri ödevlerini yapmış.
“Öğrenci” bir isim. “Kaç öğrenci?” diye sorduğumuzda “tüm öğrenciler” cevabını alırız. “Tüm” kelimesi de öğrencilerin tamamını belirsiz bir şekilde belirttiği için belgisiz sıfattır.
Adım 2: Bulduğumuz Sıfatları Kullanarak Kendi Cümlelerimizi Kuralım
Şimdi sıra sende! Bulduğumuz bu sıfatları kullanarak kendi özgün cümlelerimizi oluşturalım. Unutma, sıfat isimden önce gelmeli.
- bu:Bu defter benim en sevdiğim defter.
- şu:Şu çiçek ne kadar da güzel kokuyor!
- o:O ayakkabılar sana çok yakışmış.
- birkaç: Yarın birkaç arkadaşımla sinemaya gideceğim.
- bazı:Bazı günler erkenden kalkıp spor yapmayı severim.
- tüm:Tüm çocuklar oyun oynamayı çok sever.
—
6. Etkinlik
a. Aşağıdaki cümlelerde yer alan sıfatları bulup altlarını çiziniz.
- Aradığın bilgileri bu kitapta bulabilirsin.
- Biz o yıllarda Çeşme’de yaşıyorduk.
- Sana az önce şu dosyayı bıraktılar.
- İşten çıkınca ilerideki kafede buluşalım.
b. Sıfatları kullandığınız cümleler yazınız.
Bu etkinlik de aslında 5. etkinliğe benziyor. Önce sıfatları bulup altlarını çizeceğiz, sonra da o sıfatlarla yeni cümleler kuracağız. Hadi bakalım, dikkatlice inceleyelim cümleleri.
Adım 1: a şıkkındaki cümlelerde sıfatları bulup altlarını çizelim.
Yine isimlerin önüne gelen ve onları niteleyen ya da belirten kelimeleri arıyoruz. Unutma, sıfatlar ismin nasıl olduğunu, hangi olduğunu, kaç tane olduğunu bize söyler.
- Aradığın bilgileri bu kitapta bulabilirsin.
“Kitap” bir isim. “Hangi kitap?” diye sorduğumuzda “bu kitap” cevabını alırız. “Bu” kelimesi, “kitap” ismini işaret yoluyla belirtiyor. Bu bir işaret sıfatıdır. - Biz o yıllarda Çeşme’de yaşıyorduk.
“Yıllar” bir isim. “Hangi yıllar?” diye sorduğumuzda “o yıllar” cevabını alırız. “O” kelimesi, “yıllar” ismini işaret yoluyla belirtiyor. Bu da bir işaret sıfatıdır. - Sana az önce şu dosyayı bıraktılar.
“Dosya” bir isim. “Hangi dosya?” diye sorduğumuzda “şu dosya” cevabını alırız. “Şu” kelimesi, “dosya” ismini işaret yoluyla belirtiyor. Bu da bir işaret sıfatıdır. - İşten çıkınca ilerideki kafede buluşalım.
“Kafe” bir isim. “Hangi kafe?” diye sorduğumuzda “ilerideki kafe” cevabını alırız. “-ki” ekiyle türeyen “ilerideki” kelimesi, “kafe” ismini belirtiyor. Bu da bir işaret sıfatı veya sıfat yapan -ki ekiyle oluşmuş bir sıfattır.
Adım 2: b şıkkı için, bulduğumuz sıfatları kullanarak yeni cümleler kuralım.
Şimdi sıra sende! Bulduğumuz bu sıfatları kullanarak kendi cümlelerini oluşturma zamanı.
- bu:Bu araba geçen hafta alındı.
- o:O evde eskiden dedem yaşarmış.
- şu:Şu masa çok eski görünüyor.
- ilerideki:İlerideki dükkandan ekmek alalım.
Umarım bu açıklamalarla sıfatlar konusunu daha iyi anlamışsındır. Sıfatlar, Türkçemizin renkli ve anlamlı olmasını sağlayan çok önemli kelimelerdir. Bol bol pratik yaparak bu konuyu daha da pekiştirebilirsin. Aklına takılan bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin!