6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anka Yayınları Sayfa 57

Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün size çok güzel bir dil bilgisi konusu olan

isimler (adlar)

hakkında bir etkinliği çözmenizde yardımcı olacağım. Hazır mısınız? Hem metni okuyacak, hem isimleri bulacak, hem de onları özelliklerine göre sınıflandıracağız. Hadi başlayalım!

4. Etkinlik

Evrendeki tüm varlıkları ve kavramları karşılayan ve onları ifade etmemizi sağlayan sözcük türüne “isim” denir.

Aşağıda metinden alınmış olan bir bölüm bulunmaktadır.

Bu bölümdeki varlıklara ad olan kelimeleri yani isimleri bulunuz. Bulduğunuz isimleri ikinci kutucuğa yazınız. Daha sonra isimlerin metnin anlamına olan katkıları üzerine konuşunuz. İsimler olmasaydı varlıkları nasıl ifade ederdiniz? Söyleyiniz.

Adım 1: Metni Okuyalım ve İsimleri Bulalım

Öncelikle bize verilen metni dikkatlice okuyup içindeki isimleri tek tek belirleyelim. Unutmayın, isimler canlı veya cansız varlıkları, duygu ve düşünceleri, kısacası her şeyi karşılayan kelimelerdir.

Mektubunuzu aldım. Türk yurdu hakkındaki ilgi ve dikkatlerinize teşekkür ederim. İsteğiniz üzere bir fotoğrafımı gönderiyorum. Amerika’nın zeki ve çalışkan çocuklarına biricik öğüdüm.

Şimdi bu metindeki isimleri bulalım:

1. Mektup: Yazılı bir haberleşme aracı. (Neyi aldım? Mektubu.)

2. Türk: Bir milletin adı. (Kim? Türk.)

3. Yurt: Vatan, bir ülkenin toprakları. (Ne hakkındaki? Yurt hakkındaki.)

4. İlgi: Bir şeye duyulan merak, alaka. (Neye? İlgiye.)

5. Dikkat: Bir şeye yoğunlaşma, özen. (Neye? Dikkatlere.)

6. Teşekkür: Bir iyiliğe karşı duyulan minnet. (Neye? Teşekküre.)

7. İstek: Bir şeyi yapma veya elde etme arzusu. (Neyin üzere? İsteğin üzere.)

8. Fotoğraf: Bir görüntünün ışıkla kağıda yansıması. (Neyi gönderiyorum? Fotoğrafımı.)

9. Amerika: Bir kıta veya ülke adı. (Nerenin? Amerika’nın.)

10. Çocuk: Küçük yaştaki insan. (Kime? Çocuklarına.)

11. Öğüt: Nasihat, birine doğru yolu göstermek için söylenen söz. (Ne? Öğüdüm.)

Adım 2: Bulduğumuz İsimleri Listeleyelim

İkinci kutucuğa yazmamız istenen isimler şunlar:

• Mektup
• Türk
• Yurt
• İlgi
• Dikkat
• Teşekkür
• İstek
• Fotoğraf
• Amerika
• Çocuk
• Öğüt

Adım 3: İsimlerin Metnin Anlamına Katkıları Üzerine Konuşalım

Şimdi düşünelim, bu metinde isimler olmasaydı ne olurdu? İsimler sayesinde kimden bahsedildiğini (Türk, Amerika), neyin gönderildiğini (mektup, fotoğraf), hangi duyguların ifade edildiğini (ilgi, dikkat, teşekkür, istek), kime hitap edildiğini (çocuk) ve neyin verildiğini (öğüt) anlıyoruz.

İsimler, metne

açıklık

ve

anlaşılırlık

katıyor. Olayları, varlıkları, duyguları ve düşünceleri net bir şekilde ifade etmemizi sağlıyor. Eğer isimler olmasaydı, neyi, kimi, nerede, ne zaman yaptığımızı veya düşündüğümüzü anlatmak çok zor olurdu.

Adım 4: İsimler Olmasaydı Varlıkları Nasıl İfade Ederdik?

İsimler olmasaydı dünya tam bir

karmaşa

olurdu!

Bir düşünün, “su içmek istiyorum” yerine ne derdik? “Şu şeffaf sıvıyı, o bardaktaki şeyi, boğazımı ıslatmak için ağzıma almak istiyorum” gibi çok uzun ve karmaşık cümleler kurmak zorunda kalırdık. Ya da “kitap okuyorum” yerine “üzerinde harfler olan, sayfaları çevrilen, bilgileri barındıran nesneye bakıyorum” dememiz gerekirdi.

İsimler,

kısaca

ve

doğrudan

bir varlığı veya kavramı işaret etmemizi sağlar. Onlar olmadan iletişim kurmak neredeyse imkansız hale gelirdi. Her şeyi işaret ederek ya da çok uzun tanımlamalar yaparak anlatmak zorunda kalırdık. Bu da hayatımızı çok zorlaştırırdı.

Adım 5: Bulduğumuz İsimleri Tabloya Göre Sınıflandıralım

Şimdi bulduğumuz isimleri, özelliklerine göre tablodaki yerlerine yerleştirelim. Hatırlayalım:

• Özel İsim: Tek olan, eşi benzeri olmayan varlıkları karşılar. Baş harfi büyük yazılır. (Örn: Türkiye, Ayşe, Van Gölü)

• Cins İsim: Aynı türden varlıkların ortak adıdır. (Örn: kalem, masa, ağaç)

• Somut İsim: Beş duyu organımızdan herhangi biriyle algılayabildiğimiz varlıkları karşılar. (Örn: hava, su, masa)

• Soyut İsim: Beş duyu organımızla algılayamadığımız, sadece zihnimizde var olan kavramları karşılar. (Örn: sevgi, düşünce, rüya)

• Tekil İsim: Sayıca bir tane olan varlıkları karşılar. Çoğul eki (-ler, -lar) almamıştır. (Örn: kitap, ev, çiçek)

• Çoğul İsim: Sayıca birden fazla olan varlıkları karşılar. Çoğul eki (-ler, -lar) almıştır. (Örn: kitaplar, evler, çiçekler)

• Topluluk İsmi: Çoğul eki almadığı halde birden fazla varlığı toplu olarak ifade eden isimlerdir. (Örn: ordu, sınıf, sürü)

Şimdi isimlerimizi bu özelliklere göre sınıflandıralım:

Gördüğünüz gibi, her bir ismin farklı özellikleri var. Bu şekilde isimleri tanımak ve sınıflandırmak, Türkçe’yi daha doğru ve etkili kullanmamıza yardımcı olur. Harika bir iş çıkardınız!