Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmeninim. Harika bir masal okudun az önce, değil mi? Şimdi bu masalla ilgili soruları adım adım, birlikte çözelim. Hiç merak etme, sana her şeyi en anlaşılır şekilde anlatacağım. Başlayalım mı?
a. Aşağıdaki tabloyu yukarıdaki masaldan hareketle doldurunuz.
Sevgili öğrencim, bu soruda bizden masalın kahramanlarını, geçtiği yerleri, zamanı ve olayların nasıl geliştiğini bulmamız isteniyor. Tıpkı bir dedektif gibi masalı tekrar okuyup ipuçlarını yakalayalım!
Adım 1: “Şahıs/Varlık Kadrosu”nu belirleyelim.
Şahıs/Varlık Kadrosu, masalda yer alan kişileri ve önemli varlıkları demektir. Bu masalda kimler vardı, hatırlayalım:
- İhtiyar baba: Masalın başında kızlarına toprak sevgisini soran ve onlara pay veren babacık.
- Büyük kız: Altınlarını savurup bitiren, çalışmayı sevmeyen kız.
- Ortanca kız: Saraylarını savurup bitiren, konağında başkalarının oturduğu kız.
- Küçük kız: Çorak tarlayı işleyerek zengin olan, çalışkan ve akıllı kız.
Bu masalda ana karakterlerimiz bu dört kişiydi. Diğerleri (konakta oturanlar, ağaçlar) yardımcı unsurlardı.
Adım 2: “Yer”i belirleyelim.
Masal nerede geçti? Olayların yaşandığı mekanlar nerelerdi?
- Büyük kızın kulübesi ve çevresi.
- Ortanca kızın konağı (sonra başkaları oturuyordu).
- Küçük kızın başlangıçta çorak tarlası, sonra büyüyen konağı ve meyve bahçesi.
- Genel olarak, kızların ve babanın yaşadığı bölgeler, köyler veya şehirler diyebiliriz.
Adım 3: “Zaman”ı belirleyelim.
Masallar genellikle belirsiz bir zamanda geçer, değil mi? Bu masalda da “Gel zaman git zaman” gibi ifadeler var. Bu da bize belirli bir tarih veya mevsim olmadığını gösterir.
- “Gel zaman git zaman”
- “Yıllar önce” (Babanın kızlarına pay verdiği zaman)
- Belirsiz bir zaman dilimi (Masallarda sıkça gördüğümüz bir özellik).
Adım 4: “Olay Akışı”nı belirleyelim.
Olay akışı, masalda yaşanan olayların sırasıdır. Ne oldu, sonra ne oldu, sonunda ne oldu? Hadi madde madde yazalım:
- İhtiyar baba, kızlarının toprak sevgisini öğrenmek ister ve onlara farklı paylar verir: Büyük kıza altın, ortanca kıza saray, küçük kıza çorak tarla.
- Baba, zamanla kızlarını ziyarete gider.
- Önce büyük kızına gider, onun altınlarını savurup bitirdiğini ve fakirleştiğini görür.
- Sonra ortanca kızına gider, onun da saraylarını harcadığını ve konağında başkalarının oturduğunu öğrenir.
- En son küçük kızına gider. Küçük kızın çorak tarlayı işleyerek büyük bir konağa ve meyve bahçesine sahip olduğunu, zenginleştiğini görür.
- Küçük kız, babasına ve kardeşlerine elma ikram eder, babasına ve masalı okuyan çocuklara pay gönderir.
Şimdi bu bilgileri düzenli bir şekilde yazalım:
Sonuç:
Şahıs/Varlık Kadrosu:
- İhtiyar baba
- Büyük kız
- Ortanca kız
- Küçük kız
Yer:
- Kızların yaşadığı yerler (Büyük kızın kulübesi, Ortanca kızın konağı, Küçük kızın çorak tarlası/konağı ve meyve bahçesi)
Zaman:
- Gel zaman git zaman (belirsiz bir zaman)
Olay Akışı:
- İhtiyar baba, kızlarına toprak sevgisini sorar ve her birine farklı bir pay verir: Büyük kıza altın, ortanca kıza saray, küçük kıza çorak tarla.
- Baba, büyük kızını ziyarete gittiğinde onun altınlarını savurup bitirdiğini ve fakirleştiğini görür.
- Ortanca kızını ziyaret ettiğinde onun da saraylarını harcadığını ve konağında başkalarının yaşadığını öğrenir.
- Küçük kızını ziyarete gittiğinde, onun çorak tarlayı işleyerek büyük bir konağa ve meyve bahçesine sahip olduğunu, çalışkanlığı sayesinde zenginleştiğini görür.
- Küçük kız, babasına ve kardeşlerine elma ikram eder, babasına ve masalı okuyan çocuklara pay gönderir.
—
b. Özetleme stratejisini kullanarak yukarıdaki masalın özetini defterinize yazınız.
Özetleme, bir metni ana fikirlerini kaybetmeden kısaltma sanatıdır. Tıpkı bir filmin fragmanı gibi düşün, filmin tamamını izlemeden ne hakkında olduğunu anlarız, değil mi? Şimdi bu masalı da en önemli yerlerini alarak kısaca özetleyelim.
Adım 1: Ana fikri ve önemli detayları belirleyelim.
Masal bize ne anlatıyor? Çalışkanlığın ve toprağa verilen emeğin değerini, tembelliğin ise insanı yoksulluğa sürüklediğini anlatıyor. Önemli detaylar: Baba kızlarına pay veriyor, kızlar farklı sonuçlar yaşıyor.
Adım 2: Gereksiz detayları çıkaralım.
Kızların altınları nasıl harcadığı, sarayda kimlerin oturduğu gibi detaylar özet için çok gerekli değil. Sadece “harcadı, savurdu” dememiz yeterli.
Adım 3: Kendi cümlelerimizle kısaca yazalım.
Sonuç:
Bir zamanlar, ihtiyar bir baba kızlarının toprak sevgisini ölçmek için büyük kıza altın, ortanca kıza saray ve küçük kıza çorak bir tarla verir. Gel zaman git zaman, baba kızlarını ziyarete gider. Büyük kızının altınlarını, ortanca kızının ise saraylarını savurup bitirdiğini, ikisinin de yoksullaştığını görür. Ancak küçük kızın çorak tarlayı işleyerek kocaman bir konağa ve bereketli bir meyve bahçesine dönüştürdüğünü, çalışkanlığı sayesinde zengin olduğunu görür. Küçük kız, babasına ve kardeşlerine elma ikram ederek emeğin ve toprağın değerini gösterir.