Merhaba sevgili öğrencim, 5. sınıf Türkçe dersimiz için harika bir metin ve üzerine sorularımız var! Bu soruları tıpkı derste olduğu gibi, metni dikkatlice okuyarak ve anlamaya çalışarak çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
***
ETKİNLİK 1: Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden hareketle sözlü olarak cevaplayınız.
1. Mustafa neden sığırtmaçlık yapmaktadır?
Adım 1: Metnin ilk paragrafını dikkatlice okuyalım.
“Bir zamanlar, Marmara Denizi’nin kıyısında bulunan Yalova adlı küçük ve şirin bir ilçede, Mustafa adlı bir çocuk yaşardı. Mustafa’nın en büyük dileği, arkadaşları gibi okula gitmek ve okumaktı. Ama ne yazık ki o çok fakir bir ailenin çocuğuydu. Onun, okul yerine dağlarda sığırtmaçlık yaparak ailesinin bütçesine katkıda bulunması gerekiyordu.”
Adım 2: Bu bölümde Mustafa’nın neden sığırtmaçlık yaptığının cevabı açıkça verilmiş. Metin bize diyor ki, Mustafa okula gitmek istese de ailesi çok fakir olduğu için ailesinin geçimine yardım etmek amacıyla çalışmak zorundaydı.
Çözüm: Mustafa, çok fakir bir ailenin çocuğu olduğu için ve ailesinin geçimine katkıda bulunmak amacıyla, okul yerine dağlarda sığırtmaçlık yapmaktadır.
2. Mustafa uzaktaki atılanı fark edince şüpheyle “Neler oluyor?” diye mırıldanmıştır. Ardından şüphesinin yersiz olduğunu anlamıştır. Bunun sebebi nedir?
Adım 1: Metnin son paragrafına doğru ilerleyelim ve Mustafa’nın atlılarla karşılaştığı kısmı bulalım.
“Küçük Mustafa gün boyu yemyeşil çimenlerde sığırlarını otlattıktan sonra çiftliğe doğru, yorgun adımlarla yürüyordu. Birden uzaktaki atlıları fark etti. Atlılar, atlarını ona doğru dörtnala sürüyorlardı. Şüpheyle, “Neler oluyor?” diye mırıldandı.”
“Derken atlılar kısa sürede Mustafa’nın yanına ulaştılar. Hepsi iyi giyimli ve önemli insanlara benziyordu. Mustafa, onların bu halini görünce, şüphesinin yersiz olduğunu anlayıp rahatladı.”
Adım 2: Mustafa ilk başta atlıları görünce ne olduğunu merak etmiş ve biraz da şüphelenmiş. Ama atlılar yanına gelince onların iyi giyimli ve önemli insanlar olduğunu fark etmiş. Bu da ona güven vermiş.
Çözüm: Mustafa, yanına gelen atlıların iyi giyimli ve önemli insanlara benzediğini görünce, onlardan bir zarar gelmeyeceğini düşünmüş ve bu yüzden şüphesinin yersiz olduğunu anlamıştır.
3. Gazi Mustafa Kemal Sığırtmaç Mustafa’nın neden hasta olabileceğini düşünmektedir?
Adım 1: Metni tekrar okuyalım ve Mustafa’nın hastalığından bahsedilen yeri bulalım.
“Ama Mustafa, bu güzellikleri fark edemeyecek kadar yorgundu. Çünkü o hastaydı. Sıtma olmuştu. Üstelik bugün kendini, her zamankinden daha halsiz hissediyordu.”
Adım 2: Metnin devamında Gazi Mustafa Kemal’in Mustafa ile henüz karşılaşmadığını görüyoruz. Gazi Mustafa Kemal ve kurmayları yollarını kaybetmiş durumdalar. Mustafa’nın hasta olduğunu bilen kişi Mustafa’nın kendisi ve biz okuyucularız. Gazi Mustafa Kemal, metinde Mustafa’nın hasta olduğunu düşündüğüne dair herhangi bir şey söylemiyor veya düşünmüyor çünkü henüz onunla karşılaşmamış.
Çözüm: Metinde Gazi Mustafa Kemal’in Sığırtmaç Mustafa’nın hasta olabileceğini düşündüğüne dair bir bilgi bulunmamaktadır. Hasta olan kişi Sığırtmaç Mustafa’nın kendisidir ve metinde bu durum açıkça belirtilmiştir. Gazi Mustafa Kemal, Mustafa ile henüz karşılaşmamıştır.
4. Gazi Mustafa Kemal’in kalbinde çocukların apayrı bir yerinin olmasının sebebi nedir?
Adım 1: Metnin tamamını dikkatlice okuyalım ve bu sorunun cevabını arayalım.
Adım 2: Metinde Sığırtmaç Mustafa’nın hikayesi anlatılıyor ve Gazi Mustafa Kemal ile karşılaşmaları konu ediliyor. Ancak, Gazi Mustafa Kemal’in çocukları neden bu kadar çok sevdiği veya kalbinde neden özel bir yerleri olduğu hakkında herhangi bir bilgi verilmiyor. Bu, genel kültür bilgisi olsa da, metin içinde açıklanmamış.
Çözüm: Bize verilen “Gazi Mustafa Kemal ve Sığırtmaç Mustafa” metninde, Gazi Mustafa Kemal’in kalbinde çocukların apayrı bir yerinin olmasının sebebi doğrudan belirtilmemiştir.
5. Gazi Mustafa Kemal’in çiftliğe giden yolu kaybetmesine rağmen Sığırtmaç Mustafa ile karşılaşmasına sevinmesinin sebebi ne olabilir?
Adım 1: Metinde Gazi Mustafa Kemal’in kaybolduğu ve Sığırtmaç Mustafa ile karşılaştığı kısımlara bakalım.
“Bu arada Gazi Mustafa Kemal Yalova’daydı. Çalışmalarını bitirdikten sonra Gazi, yöreyi daha iyi tanımak için kurmaylarıyla birlikte gezintiye çıkmıştı. Hava kararmaya başlayınca da çiftliğe dönmek üzere yola koyuldular. Fakat hiçbir yol onları çiftliğe götürmüyordu. Açık söylemek gerekirse kaybolmuşlardı.”
“…Birden uzaktaki atlıları fark etti. Atlılar, atlarını ona doğru dörtnala sürüyorlardı. Şüpheyle, “Neler oluyor?” diye mırıldandı.”
“Derken atlılar kısa sürede Mustafa’nın yanına ulaştılar.”
Adım 2: Gazi Mustafa Kemal ve yanındakiler yolu kaybetmişler. Kaybolan bir insan ne ister? Tabii ki yol bilen birini bulmak ister, değil mi? Sığırtmaç Mustafa o bölgede yaşayan, sığırlarını otlatan ve o civarı iyi bilen bir çocuk. Onunla karşılaşmak, kaybolmuş olan Gazi Mustafa Kemal ve arkadaşları için bir umut ışığı olmuş olabilir, çünkü Mustafa onlara yolu gösterebilir.
Çözüm: Gazi Mustafa Kemal ve kurmayları çiftliğe giden yolu kaybetmişlerdi. Sığırtmaç Mustafa ile karşılaşmaları, onlara yol gösterebilecek, bölgeyi iyi bilen birini buldukları ve böylece kaybolmuşluktan kurtulabilecekleri için sevinmelerine neden olmuş olabilir.
6. Sığırtmaç Mustafa’nın Gazi Mustafa Kemal’in yanına giderken bayramlıklarını giymesinin sebebi ne olabilir?
Adım 1: Metni tekrar dikkatlice okuyalım ve Mustafa’nın kıyafetlerinden bahsedilen yerleri bulalım.
“Hemen elini yüzünü yıkayıp iş kıyafetlerini giydi.” (Mustafa sabah uyanınca)
“…Atlılar, atlarını ona doğru dörtnala sürüyorlardı. Şüpheyle, “Neler oluyor?” diye mırıldandı.”
“Derken atlılar kısa sürede Mustafa’nın yanına ulaştılar.”
Adım 2: Metinde Mustafa’nın bayramlıklarını giydiğine dair hiçbir bilgi yok, aksine sabahleyin iş kıyafetlerini giydiği yazıyor. Ayrıca, Mustafa atlıların yanına gitmiyor, atlılar Mustafa’nın yanına geliyor. Bu nedenle, soru metindeki bilgilerle uyuşmuyor.
Çözüm: Metinde Sığırtmaç Mustafa’nın Gazi Mustafa Kemal’in yanına giderken bayramlıklarını giydiğine dair bir bilgi bulunmamaktadır. Tam aksine, sabah iş kıyafetlerini giydiği ve atlıların ona doğru geldiği belirtilmektedir.
***
ETKİNLİK 2:
Şimdi de Sığırtmaç Mustafa’nın yaşadığı bir problemi seçip ona çözüm bulmaya çalışalım.
a. Okuduğunuz metinde Sığırtmaç Mustafa’nın karşılaştığı problemlerden birini seçip aşağıya yazınız.
Adım 1: Metni okuduğumuzda Mustafa’nın yaşadığı iki ana problem göze çarpıyor: fakir olması ve okula gidememesi, bir de hasta olması.
Adım 2: Ben, Mustafa’nın geleceğini daha çok etkileyen ve metnin başında da vurgulanan problemi seçmek istiyorum.
Çözüm: Sığırtmaç Mustafa’nın karşılaştığı en önemli problemlerden biri, fakir bir ailenin çocuğu olduğu için okula gidememesi ve ailesinin geçimine katkıda bulunmak amacıyla çalışmak zorunda kalmasıdır.
b. Bu problemin sebebini kısaca belirtiniz.
Adım 1: Bir önceki soruda seçtiğimiz problem, Mustafa’nın okula gidememesi ve çalışmak zorunda kalmasıydı. Metinde bunun sebebi açıkça belirtilmişti.
“…Ama ne yazık ki o çok fakir bir ailenin çocuğuydu. Onun, okul yerine dağlarda sığırtmaçlık yaparak ailesinin bütçesine katkıda bulunması gerekiyordu.”
Çözüm: Bu problemin sebebi, Mustafa’nın çok fakir bir ailenin çocuğu olması ve ailesinin geçimine katkıda bulunmak zorunda kalmasıdır.
c. Problemin çözümüne ilişkin metindekinden farklı çözüm önerileri yazınız.
Adım 1: Metinde bu probleme doğrudan bir çözüm önerisi sunulmuyor, sadece Mustafa’nın durumu anlatılıyor. Şimdi biz, Mustafa’nın okula gidebilmesi ve çalışmak zorunda kalmaması için neler yapılabilir, birlikte düşünelim.
Çözüm:
- Ailesine devlet tarafından düzenli sosyal yardım sağlanarak Mustafa’nın okula gitmesi için destek olunabilir.
- Mustafa’ya eğitim bursu imkanı sağlanarak okul masrafları karşılanabilir ve eğitimine devam etmesi desteklenebilir.
- Bölgedeki hayırseverler veya sivil toplum kuruluşları, Mustafa’nın ailesine maddi yardımda bulunarak onun okumasına destek olabilir.
- Mustafa’nın ailesine daha iyi gelir getirecek, kalıcı iş imkanları sunularak, Mustafa’nın çalışmasına gerek kalmayabilir ve okula gidebilir.
d. Önerileriniz arasından en uygun olanını belirleyiniz. Bu çözümün problemin çözümüne olan katkısını değerlendiriniz.
Adım 1: Yukarıda sıraladığımız çözüm önerilerinden hangisi Mustafa’nın hem okula gitmesini sağlar hem de ailesinin üzerindeki yükü hafifletir sence? En kalıcı ve doğrudan etki edecek olanı seçelim.
Çözüm:
En uygun öneri: Mustafa’ya eğitim bursu imkanı sağlanarak okul masrafları karşılanabilir ve eğitimine devam etmesi desteklenebilir.
Katkısı: Bu çözüm, Mustafa’nın en büyük dileği olan okula gitme isteğini doğrudan gerçekleştirmesini sağlar. Burs sayesinde hem okul kıyafetleri, kitapları gibi masrafları karşılanır hem de ailesinin maddi yükü hafifler. Böylece Mustafa, sığırtmaçlık yapmak zorunda kalmadan yaşıtları gibi okula gidebilir, eğitimini tamamlayıp gelecekte kendine daha iyi bir hayat kurma şansı yakalar. Bu, onun sadece bugünkü değil, tüm geleceğini olumlu yönde etkileyecek ve ona umut verecek en önemli adımdır. Eğitim, bir çocuğun hayatını değiştirecek en güçlü araçtır.
***
Aferin sana! Gördüğün gibi, metni dikkatle okuyunca tüm soruların cevaplarını bulabiliyoruz. Okuduğunu anlama becerini daha da geliştirmek için bol bol kitap okumayı unutma!